@193 CLEMENTINA. - HOMILIA V. 194
|
que probis præassuefaciant sermonibus, quia con-
suetudo est altera natura: ad hæc autem frequen- ter in eorum memoriam revocent legum penas : quo metu tanquam freno usi absurdis non consen- tiant voluptatibus. Convenit ergo ut, antequam fer- veat cupiditas, naturali ætatis affeclui per connu- bium satisfiat; persuadeamusque illis prius, ne formam alterius mulieris contemplentur. XXVI. Etenim mens nostra, cum primum sibi impresserit cum voluptate adamatæ imaginem, quasi in speculo semper formam intuens, per me- moriam torquetur, et si quidem voto non fruitur, potiendi artes medilatur; sin autem fruitur, cres- cit cupiditas, sicut ignis materia abundans, præ sertimque quando in amatoris animo timor ante affectum impressus non præcxstitit. Nam sicut aqua exstinguit ignem, ita etiam timor vim habet exstin- guendi pravam cupiditatem. Quocirca ego, ut qua a quodam Judæo didicerim et cogitare et facere quæ Deum decent, per falsas fabulas in stuprum adduci non possum. Tibi vero, cupienti ac studenti caste vivere, animæque ad amorem flagranti, Deus auxilium præbeat, atque tribuat medicinam. XXVII. Audito autem fictitio rescripto, Appion dixit An sine ratione Judæos odi? Nunc ergo hane aliquis Judæus nactus, adductamque ad suum cultum, in castitate degere persuasit, et deinceps impossibile est ut ea in cujusdam complexus ve- niat, quia isti, Deum tanquam omnium operum inspectorem sibi proponentes, pudicitiam admo- dum retinent velut qui non possint latere. XXVIII. Quæ cum audivissem, dixi Appioni: Jam tibi verum fatebor. Ego mulierem non amavi ne- que quid hujusmodi; animus quippe meus in alia. omnino consumitur desideria, scilicet, in reperien- dis veris dogmatibus. Et huc usque animo ad va- rias philosophorum opiniones adjecto, ad nullum illorum inclinavi, nisi ad Judæorum religionem, cum ex illis mercator aliquis linteorum hic Romam advenisset, et bono quodam casu mihi simpliciter sententiam de uno Dei principatu commendasset. XXIX. Appion vero, a me accepta veritate, qui legem Judeorum inique oderat, nec quæ esset illo- rum fides sciebat aut volebat scire, absque judicio iratus clam statim Roma discessit, et ex eo nunc primum illum nactus, iram temporis illius merito vereor. Attanem coram vobis interrogabo, quid di- cere habeat de vulgaribus diis, quorum vitæ, quas omnibus vitiis subjectas referunt fabulæ, palam de industria ad imitationem canuntur, quorumque præter humanos alfectus, ut dixi, etiam sepulcra per loca ostenduntur. |
αὐτοὺς προεθίζειν λόγοις· ὅτι δευτέρα φύσις ἡ συν- Α
ἤθεια· πρὸς τούτοις δὲ πυκνῶς αὐτοὺς τὰς κολάσεις 152 ὑπομιμνήσκειν τὰς ἐκ τῶν νόμων, ἵνα, ὥσπερ χαλινῷ τῷ φόβῳ χρώμενοι, ταῖς ἀτόποις μὴ συντρέ- χωσιν ἡδοναῖς 50. προσήκει δὲ καὶ πρὸ τοῦ τὴν ἐπι- θυμίαν ἐπακμάσαι γάμῳ τὸ φυσικὸν τῆς ἡλικίας πληροφορεῖν πάθος, πρότερον πείσαντας εἰς εἶδος ἑτέρας γυναικὸς μὴ ἀτενίζειν. XXVI. Ο γὰρ νοῦς ἡμῶν, ὁπόταν δὲ τὰ πρῶτα τῇ τέρψει τὸ εἶδος τῆς ἐρωμένης ἀπομάζηται, ὥσπερ ἐν κατόπτρῳ ἐνορῶν ἀεὶ τὴν μορφήν, διὰ τῆς μνή- μης βασανίζεται· καὶ μὴ τυγχάνων μὲν τῆς ἐπιθυ μίας, τῆς ἐπιτυχίας μελετᾷ τὰς ὁδοὺς, ἐπιτυχὼν δὲ, μᾶλλον αὔξεται, ὥσπερ τὸ πῦρ τῆς ὕλης εὐποροῦν, καὶ μάλισθ' ὅτ' ἂν τῇ ψυχῇ τοῦ ἐρῶντος πρὸ τοῦ πάθους προσεντετυπωμένος μὴ προϋπάρξη φόβος ὡς γὰρ ὕδωρ πῦρ κατασβέννυσιν, οὕτως καὶ φόβος τῆς ἀλόγου ἐπιθυμίας ἐστὶ σβεστήριος. Ὅθεν ἐγὼ ἔκ τινος Ἰουδαίου τὰ θεῷ πρέποντα καὶ δὲ νοεῖν καὶ ποιεῖν ἐκμαθοῦσα, ευάλωτος πρὸς μοιχείαν ὑπὸ ψευ δῶν μύθων οὐ γίνομαι. θέλοντι 53 δέ σοι καὶ σπου δάζοντι σωφρονεῖν, φλεγμαινούση σε ψυχῇ πρὸς ἔρωτα, βοηθοίη Θεὸς καὶ τὴν ἴασιν παρασχοίη. XXVII. Ἐπακούσας δὲ ὁ ᾿Αππίων τῆς ὑποκρίτου ἀντιγραφῆς, ἔφη· Μή τί ἀλόγως Ἰουδαίους μισῶ; νῦν γοῦν ταύτην 15 τίς ποτε συντυχών Ἰουδαῖος, 153 καὶ εἰς τὴν θρησκείαν μεταγαγὼν ἀνέπεισε σωφρο- νεῖν, καὶ ἀδύνατόν ἐστι τοῦ λοιποῦ αὐτὴν 55 εἰς και νωνίαν ἑτέρου τινὸς συνελθεῖν, ὅτι οἱ τοιοῦτοι τὸν Θεὸν ὡς παντεπόπτην τῶν πράξεων προθέμενοι σφό- δρα σωφρονεῖν ἐγκαρτεροῦσιν, ὡς λαθεῖν μὴ δυνά- μένοι. XXVIII. Ταῦτα ἀκούσας, ἔφην τῷ ᾿Αππίωνι Νῦν σοι τὰ ἀληθῆ ὁμολογήσω. Ἐγὼ γυναικὸς οὐκ ἠρά σθην οὐδὲ ἄλκου τινός, πάνυ μου τῆς ψυχῆς δεδαπα νημένης πρὸς ἄλλας ἐπιθυμίας καὶ πρὸς ἀληθῶν στ δογμάτων εὕρεσιν. Καὶ μέχρι τοῦ νῦν, πολλὰς γνώμας φιλοσόφων διασκοπήσας, πρὸς οὐδένα αὐτῶν ἔνευσα, ἢ πρὸς τὸ Ἰουδαίων μόνον, ἐμπόρου τινὸς αὐτῶν ὀθόνας πιπράσκοντος ἐνταῦθα τῇ Ῥώμῃ ἐπιδεδημη κότος, καὶ ἔκ τινος συντυχίας ἀγαθῆς ἁπλούστερόν μοι τὸ μοναρχικὸν φρόνημα παραθεμένου. ΧΧΙΧ. Ακούσας δέ μου τῆς ἀληθείας ὁ ᾿Αππίων, ὁ ἀλόγως μισῶν τὸ Ἰουδαίων, καὶ τί ποτέ ἐστιν αὐ- τῶν τὸ πιστὸν οὔτε εἰδὼς οὔτε εἰδέναι θέλων, ἀκρίτως ὀργισθεὶς τῇ σιωπῇ ἐξ αὐτῆς ἤδη τῆς Ῥώμης ἀπηλ- λάσσετο· καὶ ἔκτοτε νῦν πρῶτον αὐτῷ συντετυχηκώς, D τὸν ἐξ ἐκείνου τοῦ χρόνου θυμὸν ὑποπτεύω εἰκότως. Πλὴν ἐφ' ὑμῶν αὐτοῦ πεύσομαι, τί ἂν ἔχοι λέγειν 18 περὶ τῶν λεγομένων θεῶν, ὧν οἱ βίοι, παντοπαθείς εἶναι μυθολογούμενοι, πρὸς τὴν τοῦ ὁμοίου μίμησιν ἐπιτηδὲς ᾄδονται δημοσίᾳ, ὧν πρὸς τοῖς ἀνθρωπίνοις πά- θεσιν, ὡς ἔφην, καὶ οἱ κατὰ τόπον δείκνυνται τάφοι,' ' |
@VARIE LECTIONES.
80 ἡδονῆς Ο. κι ὁπότ᾽ ἄν C. 5ι καί inserui c. Ο. 63 Turbatus est, ut opinor, ordo verborum, qui sic videtur constituendus : θέλοντι δέ σοι καὶ σπουδάζοντι σωφρονεῖν βοηθοίη Θεός, καὶ φλεγμαινούση ψυχῇ τὴν πασιν παράσχοι. D. S. textum vulgatum posse retineri existimat, dummodo scribatur φλεγμαινούσης ψυχής, σε Ita O 6. D., φλαιγμαινούση C. Tum παράσχοι Ο. 55 D legi vult ταύτη (sc. γυναικί) . 68 αὐτήν om. Ο. πρὸς τῶν ἀληθῶν C. 58 λέγει Cl. non G., ut parum accurate asserits. |
