@171 S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 172
|
ἑαυτοῦ γυναῖκα μοιχευομένην, οὐ ζηλοῖ, οὗ θυμοῦ
ται, οὐ θορυβεῖ, οὗ πολεμεῖ ; Οὕτως οὐκ ἔστι τῇ φύσ σει τὰ τοιαῦτα κακά, ἀλλὰ ἡ ἀλογος ἀνθρώπων δό κησις ταῦτα δεινοποιεῖ. Ἐγὼ δέ φημι, ὅτι, κἂν μὴ τὰ δεινὰ ταῦτα συμβαίνῃ, ἐνδέχεται συνηθείᾳ τῇ πρὸς τὸν μοιχὸν ἢ τὸν ἄνδρα ἀπολιπεῖν, ἢ καὶ συν οικοῦσαν ἐπιβουλεῦσαι, ἢ τὰ τοῦ ἀνδρὸς κόπῳ πεπο ρισμένα τῷ μοιχῷ παρασχεῖν· καὶ ἀποδημοῦντος τοῦ ἀνδρὸς συλλαβοῦσαν ἐκ τοῦ μοιχοῦ, διὰ τὸ αἰδεῖσθαι τὸν ἔλεγχον, τὸ κατὰ γαστρὸς φθεῖραι θελῆσαι, καὶ γενέσθαι τεκνοκτόνον, ἢ καὶ φθείρουσαν συμφθαρή ναι. Εἰ δὲ, συνόντος τοῦ ἀνδρὸς, ἐκ μοιχοῦ συλλαβοῦσα τέκοι, ἀνατραφεὶς ὁ παῖς τὸν μὲν πατέρα ἀγνοεῖ, τὸν δὲ οὐκ ὄντα νομίζει, καὶ οὕτως ὁ μὴ πατὴρ τελευτῶν ἀλλοτρίῳ παιδὶ τὸν ἑαυτοῦ καταλείπει βίον. Πόσα δὲ καὶ ἀλλὰ κακὰ ἐκ τῆς μοιχείας φυσικῶς ἀνακύπτειν φιλεῖ ! καὶ οὐκ ἴσμεν τὰ κρύφια τῶν κακῶν. Ὥσπερ γὰρ ὁ λυσσῶν κύων τούτους ἀναιρεῖ ὧνπερ ἂν ψαύσῃ, τῆς ἀφανεστάτης λύσσης μεταδιδούς, οὕτω 26 καὶ τῆς μοιχείας τὸ κρύφιον κακὸν, κἂν ἀγνονται, τῆς διαδο χῆς τὴν ἐκκοπὴν ἐξεργάζεται. 132 XXI. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν νῦν ἡμῖν παραλελεί φθω. Ἐκεῖνο δὲ ἅπαντες 21 ἴσμεν, ὡς ἐπίπαν ἐπὶ τούτῳ τοὺς ἄνδρας ἀνεπισχέτως δυσχεραίνοντας, που λέμους τε 28 ἐπὶ τούτῳ ἐγηγερμένους, καὶ οίκων γε- νομένας ἀνατροπάς, καὶ πόλεων ἁλώσεις, καὶ ἄλλα μυρία. Διὰ τοῦτο ἐγὼ τῷ ἁγίῳ 29 τῶν Ἰουδαίων Θεῷ καὶ νόμῳ προσέφυγον, ἀποδεδωκὼς τὴν πίστιν ἀσφα λεῖ 30 τῇ κρίσει, ὅτι ἐκ τῆς τοῦ Θεοῦ δικαίας κρίσεως καὶ νόμος ὥρισται, καὶ ἡ ψυχὴ πάντως τὸ κατ' ἀξίαν 31 ὧν ἔπραξεν ὁπουδήποτε ἀπολαμβάνει. XXIII. Ταῦτά μου εἰπόντος, ὁ ᾿Αππίων ἐπήνεγκε τῷ λόγῳ· Τί γάρ, οὐχὶ καὶ οἱ Ἑλλήνων, ἔφη, νόμοι τὰ φαῦλα ἀπαγορεύουσιν, καὶ τοὺς μοιχούς κολάζουσιν ; Κἀγὼ ἔφην· Οὐκοῦν οἱ Ἑλλήνων θεοὶ τὰ ἐναντία τοῖς νόμοις πράξαντες κόλασιν ὀφείλουσιν. Πῶς δὲ καὶ σωφρονίζειν ἐμαυτὸν δυνήσομαι, ὑπολαμβάνων, ὅτι οἱ θεοὶ αὐτοὶ πρῶτοι ἅμα τῇ μοιχείᾳ τὰ χαλεπὰ πάντα διεπράξαντο, καὶ δίκην οὐ δεδώκασι, ταύτη μᾶλλον ὀφείλοντες διδόναι, ὡς μὴ δουλεύοντες ἐπιθυμία ; εἰ δὲ ὑπέκειντο 32, πῶς ἦταν θεοί ; Καὶ ὁ ᾿Αππίων Ἔστωσαν ἡμῖν σκοποί μηκέτι θεοί, ἀλλ' οἱ δικασταί, εἰς οὓς ἀφορῶντες, φοβηθησόμεθα ἁμαρτάνειν. Κἀγὼ ἔφην· Οὐκ ἔσθ' 33 ὅμοιον, ὦ ᾿Αππίων. Ὁ μὲν γὰρ πρὸς ἄνθρωπον ἔχων τὸν σκοπὸν ἐλπίδι τοῦ λαβεῖν τολμήσει ἁμαρτάνειν, ὁ δὲ Θεὸν παντεπόπτην τῇ ἑαυτοῦ ψυχῇ 183 ορισάμενος, εἰδὼς αὐτὸν λαθεῖν μὴ δύνασθαι, καὶ τὸ λάθρα ἁμαρτεῖν παραιτήσεται. XXIV. Ταῦτα ὁ ᾿Αππίων ἀκούσας ἔφη · "Ηδειν ἐξ ὅτε ἤκουσα Ιουδαίοις σε 34 προσομιλοῦντα, ηλε λοιῶσθαι τὴν γνώμην. Καλῶς γὰρ εἴρηταί τινι · Φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί. Καγώ ἔφην |
adulterare, zelotypia non effertur, non irascitur, Α
non tumultuatur, non bella ciet? Itaque ista non sunt natura mala, verum iniqua hominum opinio gravia ea facit. Ego autem aio, quod, quamvis illa non accidant incommoda, ex consuetudine cum adulterio fit, ut vel maritus deseratur, vel et uxor insidias struat, vel labore viri parta moecho præ- beat; utque peregre profecto conjuge, cum illa ex adultero conceperit, metu reprehensionis uteri fe- tum nitatur labefacere, fiatque infanticida, vel, dum perdit,ipsa simul pereat. Quod si, cum ea manente viro, ex mœcho concipiens parit,educatus puer pa- trem nescit,eum vero qui non est, esse putat; sicque moriens, qui pater non est, alieno filio bona sua derelinquit. Quanta autem et alia mala ex adul- terii natura oriri solent ! Nescimus tamen malorum occulta. Quemadmodum enim rabiosus canis,quos Ο tangit,interimit, occultissimam rabiem communi- cans, ita et adulterii absconditum malum, etsi ignoretur, posteritatis procurat exscisionem. XXII. Verum hoc nunc relinquamus. Illud certe scimus omnes, plerumque eam ob causam homi- nes efrenate irasci, propterea bella exorta, fuelas domorum eversiones, ac urbium expugnationes, aliaque innumera. Quare ego ad sanctum Judæo- rum. Deum sanctamque eorumdem legem confugi; cum fidem certo judicio habuissem, quod ex Dei justo judicio et lex fixa sit ac definita, et anima omnino pro meritis eorum, quæ gessit, aliquando recipiet. XXIII. Hæc cum dixissem, Appion orationi sub- C jecit : Quid enim ? nonne, inquit, et Græcorum le- ges mala prohibent, et adulteros puniunt? Ego re- spondi : Ergo Græcorum dii, quod contraria legi- bus faciunt, supplicium merentur. Quomodo autem et coercere me potero, dum existimo deos ipsos primos una cum adulterio cuncta flagitia perfecisse, nec poenas dedisse, quas ideo magis dare debe- bant,quia non serviunt cupiditati ? Quod si cupidi- tati obnoxii fuerunt, quo pacto dii erant ? Et Ap- pion Sint nobis pro scopo non dii sed judices, in quos respiciendo, peccare metuemus.At ego excepi: Non simile est, o Appion. Qui enim ad hominem respicit,spe laten di audebit peccare: qui vero Deum omnium inspectorem metæ loco animæ suæ propo- suit, gnarus quod eum latere non possit, clam quo- η que peccare supersedebit. XXIV. Quæ cum audisset Appion, dixit : Intel- lexeram, ex quo accepi tibi cum Judæis esse con- suetudinem, te mutavisse sententiam. Præclare enim a quodam dictum est (a): Corrumpunt mores bo- (α) 1 Cor. xv, 33. Est Menandri versus, qui legi debet : Φθείρουσιν ἤθη χρήσθ' ὁμιλίαι κακαί.' ' |
@VARIE LECTIONES.
26 οὕτως Ο. 27 πάντες O. Tum ἐπὶ τοῦτο var. lect. ap. G. Subsequitur mendum τάς p. τούς in O. 28 τε add. c. O, qui subinde exh. ἐπὶ τούτῳ c. D., ἐπὶ τούτων C. 2 ἀγαθῷ Epit. c. 51. Subinde τῷ Ἰουδαίων C. 30 ἀσφαλῇ Ο. 31 καταξίαν Ο. δὲ ἐπέκειντο Ο. In eodem considerantur vbb. καὶ ὁ ᾿Αππίων. 33 οὐκ ἐθ' G. In 0, est ἅπασι inter ὦ et ᾿Αππίων expunctum * σε om. Ο. |
