@169 CLEMENTINA. - HOMILIA IV 170
|
XVII. Quocirca multo minus iis aberrant illi qui
ruri degunt, non prave instituti in iis, quibus im- buti sunt qui ista audent,quique a mala eruditione impietatem didicerunt.Nam qui a puero per has fa- bulas edocti sunt litteras,cum adhuc tener est ani- mus,impias putatorum deorum actiones menti suæ inserunt : quare adulta ætate, instar malorum se- minum in animam dejectorum, fructum ferunt: et quod est omnium gravissimum, facile non exscin- duntur radicate impietates, quando illi viri facti eas graves noxiasque esse intelligunt. In quibus enim unusquisque a teneris assuescit, iis gestit immo- rari : sicque, quia consuetudo non multo minus va- let quam natura, ægre convertuntur ad ea bona, quæ principio in ipsorum animos non fuerunt in- jecta. XIX. Quare oportet, ut pueri corruptricibus non exerceantur disciplinis, et qui in flore ætatis sunt, diligenter cohibeantur Græcorum audire fabulas. Mullo enim, quam inscitia, pejor est eorum scien- tia ; quemadmodum ex rusticis ostendimus, qui, quod Græcam non acceperunt eruditionem, pec- cant minus. Fugere igitur oportet tales illorum fa- bulas, et theatra, et libros, et, utinam fieri posset ! etiam civitates. Malarum enim institutionum homi- nes pleni et spirantes, congredientibus proximis, tanquam rabiem,quæ ipsi passi sunt tradunt. Et quod est pessimum,quicunque apud eos magis est insti- tutus, plus ab ea, quæ secundum naturam est, ra- tione deflexus est. XX. Quidam autem inter eos, qui et philosophi esse gloriantur, ista peccata faciunt indi.Terentia, eosque, qui talibus succensent actionibus, stultos dicunt. Non enim, inquiunt, hæc natura sunt pec- cata, que per lalas leges interdicta sunt a primis sapientibus, scilicet quibus exploratum erat,homi- nes mobili facile animo, circa talia vehementer of- fensos, bellum in se mutuo suscepturos : quapro- pter sapientes, lege posita,ista velut delicta prohi- buere. Ita vero arbitrari est ridiculum. Qua erim ratione peccata non sunt,quæ tumultus producunt, et homicidia, omnemque conturbationem? Nonne enim ex adulterio oriuntur festinæ mortes, fami- liarum perturbationes, magiæ, fraudes, angustiæ, et plura alia mala? XXI. Sed cur, inquit, vir si ignorat uxorem suam |
XVIII. Διὰ τοῦτο αὐτῶν πολλῷ ἔλαττον οἱ κατ' Α
ἀγρὸν βιοῦντες ἐξαμαρτάνουσιν, οὐκ εἰσηγμένοι 16 πονηρῶς δι' ὧν εἰσήχθησαν οἱ ταῦτα τολμῶντες, ἐκ παιδείας κακῆς ἀσεβεῖν μεμαθηκότες. Οἱ γὰρ ἐν παι δὸς διὰ τῶν τοιούτων μύθων μανθάνοντες γράμματα, ἔτι ἀπαλῇ οὔσῃ τῇ ψυχῇ τὰς τῶν λεγομένων θεῶν ἀσεβεῖς πράξεις εἰς τὸν αὐτῶν συμφύουσι νοῦν· ὅθεν, ἐπαυξηθείσης τῆς ἡλικίας, ὡς κακὰ σπέρματα κατα βληθέντα τῇ ψυχῇ τελεσφοροῦσιν· καὶ τὸ πάντων χα λεπώτατον, ὅτι οὐδὲ 18 ἐκκοπῆναι ῥᾳδίως ἐστὶ τὰ ἐν- εῤῥιζωμένα ἀσεβήματα, οπόταν 16 ἀνδρωθεῖσιν αὐτοῖς χαλεπὰ εἶναι νοῆται. Ἐν οἷς γὰρ (85) ἕκαστος ἐκ παίδων ἐθίζεται, τούτοις ἐμμένειν ἥδεται, καὶ οὕτως, τῆς συνηθείας οὐ πολὺ ἔλαττον πρὸς τὴν φύσιν δυ- ναμένης, δυσμετάβλητοι γίνονται πρὸς τὰ μὴ ἀπ' ἀρχῆς αὐτοῖς καταβληθέντα τῇ ψυχῇ καλά. 130 ΧΙΧ. Διὸ χρὴ καὶ τοὺς νέους μὴ τοῖς δια- φθείρουσιν ἀσκεῖσθαι 17 μαθήμασιν, καὶ τοὺς ἐπὶ τῆς ἀκμῆς ὄντας ἐπιμελῶς ὑποστέλλεσθαι τῆς Ἑλλήνων ἐπακούειν μυθολογίας. Πολὺ γὰρ ἀμαθίας χείρονα ἐστι τὰ παρ' αὐτοῖς μαθήματα, ὡς ἐκ τῶν κατ' ἀγρὸν οἰκούντων, διὰ τὸ μὴ παιδευθῆναι τὰ παρ' Ἕλλησιν ἔλαττον ἁμαρτανόντων, ἀπεδείξαμεν . Φιυκτέον δὴ τοὺς τοιούτους μύθους αὐτῶν καὶ τὰ θέατρα καὶ τὰ βιβλία· είθε δυνατὸν ἦν, καὶ τὰς πόλεις. Κακῶν γάρ μαθημάτων γέμοντες καὶ πνέοντες τοῖς 18 συναμιλή λωμένοις, ὥσπερ λύσσαν 18, τοῖς πλησίον μεταδιδία- σιν ὧν πεπόνθασιν αὐτοί. Τὸ δὲ χαλεπώτατον, ὅστις παρ' αὐτοῖς πλεῖον πεπαίδευται, πολλῷ τοῦ 20 κατὰ φύσιν οὗτος 21 φρονεῖν ἐκτέτραπται. ΧΧ. Τινὲς δὲ τῶν παρ' αὐτοῖς καὶ φιλόσοφοι εἶναι ἀξιοῦντες τὰ τοιαῦτα ἁμαρτήματα ἀδιάφορα 23 τίτ θενται, καὶ τοὺς ἐπὶ ταῖς τοιαύταις πράξεσι χαλεπαί- νοντας ανοήτους λέγουσιν. Οὐ γάρ ἐστιν, φασί, τὰ τοιαῦτα τῇ φύσει ἁμαρτήματα, ὅσα θετοῖς ἀπηγό- ρευται νόμοις ὑπὸ τῶν κατ᾿ ἀρχὰς γενομένων σοφῶν, διὰ τὸ εἰδέναι, ὅτι οἱ ἄνθρωποι εὐριπίστῳ ψυχῇ ἐπὶ τοῖς τοιούτοις μεγάλως αχθόμενοι πρὸς ἀλλήλους πό λεμον αἴρονται. Ων ἕνεκα νόμον θέντες οἱ σοφοὶ τὰ τοιαῦτα ὡς ἁμαρτήματα απηγόρευσαν . Γελοίον 28 δὲ οὕτως ὑπολαμβάνειν. Πῶς γὰρ οὐχ ἁμαρτήματα εἰσι τὰ θορύβων 131 καὶ φόνων καὶ ταραχῆς πάσης 24 αἴτια ; ἡ γὰρ οὐκ ἐκ μοιχείας ανακύπτουσι βίων περ ριγραφαί, οίκων ἀναστάσεις, μαγεῖαι, δόλοι, ἀπορίας 20 καὶ ἄλλα πλείω κακά τ ΧΧΙ. ᾿Αλλὰ διὰ τί, φησίν, ὁ ἀνὴρ, ἐὰν ἀγνοῇ τὴν' ' |
@VARIE LECTIONES.
14 εἰσηγούμενοι Ο. 15 Ita S, οὔτε C, 0. 16 ὁπότ᾽ ἂν G. Tum νοῆται Ο c. S., νοεῖτα: Ο. 17 ἀσκεῖσθαι var. lect. ap. Joan. Dam. accedente O, quam lectionem merito commendat C, ἀρκεῖσθαι idem in textu. 18 Dele τοῖς 5. 19 λύσσας O. Tum μεταδιδούσιν C. 20 Ita S., τῷ C, του O. Reponendum puto : πολλῷ τὸν κατα φύσιν οὗτος φρονῶν ἐκτέτραπται. D. 1 Ita O c. D. οὕτως C. 22 Ita et O, sec. man. in margine, καὶ διάφορα in textu. 23 Inde a verbis γελοῖον δέ Clemens suo nomine refutat eam sententiam, quam antea exposuerat. S. " πάσης παραχῆς Ο. 28 Vbb, οἴκων ἀναστάσεις, μαγεῖαι, δόλοι, ἀπορίαι accesserunt ex 0; var. lect. ap. G post περιγραφα add. οἴκων καταλύσεις, μαγείαι, δόλοι, ἀπορίαι. |
@VARIORUM NOTÆ.
|
hanc, omnino certe amplectendam ἀσκεῖσθαι, exer
ceri, pro ἀρκεῖσθαι. Cor. 6 |
(85) Ἐν οἷς γάρ........ μυθολογίας. Subjungun-
tur capiti 11 a S. Damasceno, a quo citantur cum quibusdam parvi momenti varietatibus, si demas PATROL. GR. II.' ' |
