@133 CLEMENTINA. - HOMILIA III. 134
|
ac instinctus, naturas,multitudinem : ut nec mon-
tium frequentiam et altitudines, lapidum diversita- tes, antra terribilia, fontes, fluvios, paludes, maria, portus,insulas,silvas, universumque orbem habita- bilem, una cum locis inhabitabilibus. XXXV. Quanta vero et alia ignorantur, humani- que animi aciem fugiunt! Eorum autem quæ cognoscuntur, quis hominum vel unam novit defi- nitionem ! Quo modo, inquam, celum volvitur : quo modo astra decurrunt, et quas habent formas undeque vivunt, ac quænam eorum aeriæ semit. Item unde ventorum flatus obtruduntur, variasque habent vires. Quo modo indesinenter fontes scatent et fluvii perpetui ad mare descendunt; et nec unde veniunt vacuitas fit, nec quo abeunt plenitudo. Quousque pervenit immensi tartari infinitum pro- fundum. Super quo suspenditur calum, quod omnia continet. Qua ratione nubes ex aere diffluunt, et in aerem imbibuntur. Quæ natura tonitruum et fulgurum, nivium, grandinis, nebulæ glaciei et crystallorum, procellarum, imbrium nubiumque suspensarum. Et quo pacto planta formentur et animalia, atque hæc innumeris diversitatibus om- nique diligentia continue confecta. XXXVI. Itaque qui universum accurate conside- raverit, inveniet, hominis causa id factum fuisse a Deo. Nam imbres propter fruges fiunt, ut homo su- mat et bestie nutriantur, quo homini inserviant; sol apparet ac lucet, et aerem in quatuor anni tem- pestates vertit, ut unaquæque tempestas quæ habet homini largiatur; fontes scaturiunt, ut potus præ- beatur hominibus. Ad hæc,quisnam, quantum fieri potest,dominatur in creaturam ? Nonne homo ? qui industriam accepit colendi terram, navigandi mare, capiendi pisces, aves, feras ; expendendi astrorum cursum,scrutandi terram,findendi mare, condendi urbes, designandi reges, ferendi leges, judicandi, Deum invisibilem cognoscendi, sciendi nomina an- gelorum, expeliendi dæmones, tentandi remediis morbos sedare, inveniendi incantationes adversum venenatos serpentes, animadvertendi rerum mutuo se abigentium repugnantiam. XXXVII. Quod si gratum te præstas, homo, et intelligis tibi in omnibus beneficum Deum, etiam immortalis evades, resque tua causa conditæ ob gratitudinem perseverare habebunt. Et vero nunc incorruptus fieri potes,si quem ignorasti agnoscas, si quem reliquisti diligas, si ei uni supplices, quί corpus tuum et animam supplicio afficere et servare potest.Quare ante omnia cogita, neminem cum illo imperare, neminem cum eo communem habere ap- pellationem, id nempe quod vocatur Deus. Solus |
φύσεις, ὄχλον· ἔτι τε ὀρέων πλήθη καὶ ὕψη, λίθων A
διαφοράς, μυχούς οι φοβερούς, πηγάς, ποταμούς, λίμνας, θαλάσσας, λιμένας, νήσους, ὕλας, οἰκουμένην τε πᾶσαν καὶ ἀοικήτους τόπους. XXXV. Πόσα δὲ καὶ ἄλλα άγνωστα τυγχάνει, στο χασμὸν ἀνθρώπων ἐκπεφευγότα ! Τῶν δὲ ἐν καταλήψει ὄντων τίς ἀνθρώπων ἕνα ὅρον οἶδεν ! Λέγω δὲ, πῶς οὐρανὸς εἰλεῖται, πῶς ἄστρα φέρεται, καὶ τίνας ἔχουσι τὰς μορφὰς καὶ τοῦ ζῆν τὴν σύστασιν, τίνες τε οἱ τούτων αερώδεις τρίβοι. Πόθεν τε καὶ τὰ ἀνέμων πνεύματα περιωθεῖται, καὶ διαφόρους ἔχει τὰς ἐνερ γείας. Πῶς 82 ἀνελλιπώς βρύουσιν αἱ πηγαί, καὶ ἀένναοι 63 ποταμοὶ γινόμενοι εἰς θάλασσαν καταντών σιν, καὶ οὔτε ὅθεν ἔρχονται κενοῦνται 84, οὔτε ὅπου ἀπέρχονται πληροῦσιν . Μέχρι ποῦ τοῦ ἀπεράντου Β ταρτάρου τὸ ἄπειρον βάθος· ἐπὶ τίνι ἄρα ἐπαιωρεῖται ὁ πάντα περιέχων οὐρανός πως θα νέφη ἐξ ἀέρος βρύει, καὶ εἰς ἀέρα συμπίνεται· τίς φύσις βροντῶν καὶ ἀστραπῶν, χιόνων, χαλάζης, ὁμίχλης, κρυστάλλων, καταιγίδων, ὄμβρων, νεφῶν αἰωρουμένων· καὶ πῶς φυτά, ζώα πλάσσει· καὶ ταῦτα διαφοραῖς ἀναριθμή- τοις πάση ἀκριβείᾳ συνεχῶς ἀποτελούμενα 85. XXXVI. Ὅμως ἐάν τις τὸ πᾶν ἀκριβῶς λογισμῷ συνιδῇ 86, εὑρήσει δι' ἄνθρωπον τὸν Θεὸν πεποιηκότα. Οἱ γὰρ ὄμβροι καρπῶν ἕνεκα γίνονται, ἵνα άνθρωπος μεταλάβῃ δ', καὶ ζῶα τραφῇ, ὅπως ἀνθρώπῳ χρησι μεύῃ· καὶ ἥλιος φαίνει καὶ 88 τὸν αέρα εἰς τέσσαρας τροπὰς τρέπει, ἵνα ἕκαστος καιρὸς τὰ ἴδια ἀνθρώπῳ παρασχῇ καὶ πηγαὶ βρύουσιν 89, ἵνα πόνα ἀνθρώ- c ποις δοθῇ. Αλλ' ἔτι μὴν κατὰ τὸ δυνατὸν τίς ἐπὶ τῆς κτίσεως κυριεύει ; Οὐχὶ ἄνθρωπος, ὃς σοφίαν εἴληφεν, γῆν γεωργεῖν, θάλασσαν πλεῖν, νηκτά, πτηνά, θηρία ἀγρεύειν, ἄστρων δρόμον λογιστεύειν, γῆν μεταλλεύειν, θάλασσαν σήθειν, πόλεις ἐγείρειν, βασιλεῖς 30 ορίζειν, νόμους τάσσειν, δικάζειν, Θεὸν ἀόρατον νοεῖν, ἀγγέλων ὀνόματα γνωρίζειν, δαίμονας ἀπελαύνειν, νόσους φαρμακίαις πειρᾶσθαι παύειν, κατὰ δ᾽ ἐοβόλων ἑρπετῶν ἐπαοιδὰς εὑρίσκειν, ἀντι- παθείας ἐπινοεῖν ; XXXVII. Εἰ δὲ εὐγνωμονεῖς 91, ἄνθρωπε, νενοηκώς τὸν ἐν πᾶσιν εὐεργετήσαντά σε Θεὸν, καὶ ἀθάνατος ἂν ᾖς, τῶν διὰ σὲ κτισθέντων δι' εὐγνωμοσύνην 38 τὸ διαμένειν ἐχόντων. Καὶ νῦν δὲ γενέσθαι δύνασαι ἄφθαρτος, ἐὰν ἐπιγνῶς ἂν ἔλαβες, ἐὰν ἀγαπήσης ὃν κατέλιπες 99, ἐὰν αὐτῷ μόνῳ προσεύχῃ, τῷ 93 σῶμά σου καὶ ψυχὴν κολάσαι καὶ σῶσαι δυναμένῳ 9. Διὸ πρὸ πάντων ἐννοοῦ, ὅτι οὐδεὶς αὐτῷ συνάρχει, οὐδεὶς τῆς αὐτοῦ κοινωνεῖ ὀνομασίας, τοῦτο ὃ δὲ λέγεται Θεός. Μόνος γὰρ αὐτὸς καὶ λέγεται καὶ ἔστιν.' ' |
@VARIE LECTIONES.
οι μύχους α. πηγάς p. πηγάς Ο. 82 πόθεν C. 83 αέναοι Ο. 84 κενούται α. 3 Ita marg. Ci, cuj. textus αποτελουμένη, μἱ Ο. 86 συνίδη. Ο c. 5, συνείδη C. 8' μεταλάβη om. Ο. 88 ἵνα τ. αέρα εἰς τ. τ. τρέπῃ, καὶ ἵνα, κ. τ. λ. G. 89 βρύουσιν 5, Ο, βρύωσιν C. 90 Lege βασιλείας (Ι. οι εὐγνωμόνεις Ο. 92 κατα έλειπες α, 13 το α. 3 δυναμένῳ καὶ σῶσαι O. Dein ἐννοῶ p. ἐννοοῦ Cl. non C, ut 'falso annotavit S. |
