@115 S. CLEMENTIS I ROM. PONT. OPERA DUBIA. 116
|
Α αὐτὸν 60 φέρειν τὴν ψυχὴν, ὑπ' αὐτοῦ εἰς αὐτὴν οι
ἔρωτος ἰδέα. Κἂν ἁμαρτωλὸς ᾖ, μετὰ τὸ κατ᾿ ἀξίαν κολασθῆναι ὧν ἔπραξε 62 σώζεσθαι φύσιν ἔχει. Εἰ δὲ τις αὐτὸν ἀρνήσεται 63 ἢ ἑτέρως πως λόγῳ εἰς αὐτὸν ἀσεβήσει, ἔπειτα μετανοήσει 64, κολασθήσεται μὲν ἐφ᾽ ὧν εἰς αὐτὸν ἥμαρτεν, σωθήσεται δὲ, ὅτι ἐπιστρέψας ἡγά πησεν. Ἴσως δὲ ἡ τῆς εὐσεβείας ὑπερβολὴ 65 καὶ τῆς ἱκε σίας ἢ καὶ τοῦ κολασθῆναι ἀπολυθήσεται, συγγνώ μης 66 τῆς ἁμαρτίας μετὰ τῆς μετανοίας δεδωκώς 81 τὴν ἄγνοιαν. Οἱ δὲ μὴ μετανοήσαντες διὰ τῆς τοῦ πυρὸς κολάσεως καὶ τὸ τέλος ἕξουσιν (58), κἂν ἐν τοῖς λοιποῖς ἄπασιν ὁσιώτατοι ὦσιν' ἀλλ᾽, ὡς ἔφην, μεμετρημένου αἰῶνος τὸ πέμπτον 61 πυρὶ αἰωνίῳ και λασθέντες ἀποσβεσθήσονται. Εἶναι γὰρ εἰς ἀεὶ οὐκ ἔτι δύνανται οἱ 68 εἰς τὸν ἀεὶ καὶ 69 μόνον ἀσεβήσαντες Θεόν. VI. Ἡ δὲ εἰς αὐτὸν ἀσέβειά ἐστι τὸ ἐν τῷ τῆς θεοσεβείας λόγῳ ὄντα τελευταν το λέγοντα ἄλλον εἶναι Θεόν, ἢ ὡς κρείττονα, ἢ ὡς ἥττονα, ἢ ὅπως ποτὲ λέ- γοντα παρὰ τὸν ὄντως ὄντα. Ὁ γὰρ ὄντως ἂν οὗτός ἐστιν, οὗ τὴν μορφὴν τὸ ἀνθρώπου βαστάζει σῶμα, οὗ εἴνεκεν ὁ οὐρανὸς καὶ πάντες οἱ ἀστέρες ὑπέμει ναν δουλεύειν, κατ᾿ οὐσίαν κρείττονες ὄντες, τῷ κατ' οὐσίαν χείρονι, διὰ τὴν τοῦ Κρείττονος μορφήν. Τοσοῦτον ὁ Θεὸς ὑπὲρ πάντας " εὐηργέτηκε τὸν ἀνα θρωπον, ἵνα εἰς τὸ πλῆθος τῶν εὐεργεσιῶν τὸν εὐερ γέτην ἀγαπήσας ὑπὸ αὐτῆς ἀγάπης καὶ εἰς τὸν 12 δεύτερον αἰῶνα διασωθῆναι δυνηθῇ. VIII. Αὐτάρκης οὖν (59) εἰς σωτηρίαν ἡ εἰς θεὸν |
sui in illam amoris. Licet peccatrix sit, ita compa-
rata est,ut, postquam condigne de actis punita fue- rit, salutem consequatur.Si quis vero Deum nega- verit, aut alia quadam ratione in eum verbo exsti- terit impius, ac postea egerit penitentiam, casti- gabitur quidem pro iis quæ in eum deliquit,salvus autem erit, quia conversus dilexit. Fortassis etiam pietatis ac orationis magnitudo vel et poenas effu- giet, cum homo pro delicti venia ignorantiam et poenitentiam attulerit.Qui autem non dueuntur pœ- nitentia, per ignis supplicium finem quoque acci- pient,etsi in reliquis omnibus sint sanctissimi : ve- rum. ut dixi, certo tempore plurimum igne æterno vexati, exstinguentur.Non enim amplius senpiterni esse possunt, postquam impie se gesserunt erga æternum ac solum Deum. VII. Impietas autem in illum est,in ea circa reli- gionem opinione mori, qua dicatur alium esse Deum, seu ut majorem, seu ut minorem, vel quo- modocunque præter eum qui vere est.Nam qui vere est, ille est,cujus formam humanum gerit corpus: propter quam rem coelum et omnia astra,quamvis secundum essentiam præstantiora, servire susti- nuerunt ei, qui secundum essentiam minor est, propter Numinis forma.n. Tantum Deus hominem præ omnibus beneficio a fecit: ut intuitu plurimo- rum beneficiorum, illorum auetorem diligens, per dilectionem eam et in secundo ævo salvus esse possit. VIII. Sufficiens ergo est ad salutem charitas ho-' ' |
@VARIE LECTIONES.
60 Ita S., εἰς αὐτόν C, Ο. δὲ αὐτόν Ο. 63 Ita edidi c. Ο. ὧν ἔπραξεν κολασθεῖσαν C, repugnante gram- matica ; κολασθῆναι jam proposuit D. s. eo inclinat, ut credat, excidisse aliquid post κολασθεῖσαν, velut ἐπιστρέψαι, cfr. hom. III, 6. XI, 16. Frustra, 63 ἀρνήσηται C. Idem ἀσεβήσῃ. θα μετανοήση G. Tum ἐφ' ω (sic) O. 65 τῇ τῆς εὐσ. ὑπερβολὴ conj. D., ἢ τῆς pro ἡ τῆς εὐσ. Ο. Qua lectione recepta legerim : ἢ τῆς εὐσ. ὑπερβολὴ καὶ τῆς ἱκεσίας ἧττον κακῶς παθήσεται· ἢ καὶ τοῦ κολασθῆναι ἀπολυθήσεται. 66 συγγνώμη (pro peccati venia) conj. D. Legendum potius foret ex Si opinione ἀντὶ νεὶ ὑπὲρ συγγνώμης, nisi tolus 10- cus corruptela manifestus esset. 67 περιττόν. C in margine. 68 of om. Ο. 69 και ante μόνον excidit ap. S. To Minus accurate scr. S, G exh. τελευτῶν, quod est ap. Cl. * Malim πάντα. S. 72 τόν adjunxi c. Ο. |
@VARIORUM NOTΑE.
|
racleon animam,sed apte habentem ad salutem, ipsam
dices esse corruptibile illud, quod induit incorrup bilitatem ; et mortale, quod induit immortalitatem, cum mors ipsius animæ absorpta fuerit in victoriam (I Cor. xv, 53, 54). Mea vero sententia est, Hera- cleonem, ut probaret animam esse mortalem, as- sumpsisse oraculum Christi (Matth. x, 28) : Φοβή θητε δὲ μᾶλλον τὴν δυνάμενον καὶ ψυχὴν καὶ σώμα ἀπολέσαι ἐν γεέννη ἀπολέσαι ἐν γεέννη. Sed potius timete cum qui potest et animam et corpus perdere in gehen nam. Quasi eo significaretur animam in igne in- ferni funditus interire. Quocirca illud : εἰς τὸ αὐτὸ συμβάλλεσθαι ὑπολαμβάνων καὶ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα (seu, ut rectius in codice Rag10 καὶ τὸ ψυχὴν καὶ σῶμα ἀπόλλυσθαι ἐν γεέννη, qui mihi credet interpretabitur sic: Ad idem conferre existimans etiam illud,Animam et corpus perire.Ce- terum aliis multis Clementinorum locis aperte do- cetur immortalitas animarum cum suppliciorum perennitate ; potissimum homil. II, cap. 13, et hom mil. i,cap. 11,adeo ut necesse sit pseudo-Clemen- tem istum vel pugnantia scripsisse, vel hic fuisse interpolatum. Cor. (54) Αὐτάρκης οὖν. Eclogæ Damasceni, sape nu- mero memoratæ, et memorandæ, capite Περ! ἀγά |
(58) Διὰ τῆς τοῦ πυρὸς κολάσεως καὶ τὸ τέλος
ἔξουσιν. Ad explicationem erroris hoc loco con- tenti et infra cap. 59, et hom. vi, 7 ; xvi,10,maxi- me facient, praeter Justinum Dialogi p. 223 et 224, Irenæum lib. II. cap. 64; Arnobium lib.11, p. 66 et 109, Heraldinæ editionis ; verba Origenis de Hera- cleone hæretico Valentiniano, tom. xvIII in Joan- nem p. 255, si ut mihl videntur accipienda, intelli- gantur : Οὐκ οἶδα δὲ ὅπως, inquit, εἰς τὸ, [μελλεν ἀποθνήσκειν, κινηθείς οἴεται ἀνατρέπεσθαι τὰ δόγ ματα τῶν ὑποτιθεμένων ἀθάνατον εἶναι τὴν ψυχὴν, εἰς τὸ αὐτὸ συμβάλλεσθαι ὑπολαμβάνων καὶ τὴν ψυ χὴν καὶ τὸ σῶμα ἀπόλλυσθαι ἐν γεέννῃ. Καὶ οὐκ ἀθά νατόν γε εἶναι ἡγεῖται τὴν ψυχὴν ὁ Ἡρακλέων, ἀλλ' ἐπιτηδείως ἔχουσαν πρὸς σωτηρίαν, αὐτὴν λέγων εἶ καὶ τὸ ἐνδυόμενον ἀφθαρσίαν φθαρτόν, καὶ ἀθανασίαν θνητὸν ὄντα ὅταν (est duplex lectio, prava et recta : ideoque expunge ὄντα quod solum habet Liber Re- gis) κατεπόθη (lege cum eodem ms. καταποθῇ ὁ θά νατος αὐτῆς εἰς νίκος (ms. νεῖκος), Quæ vertunt : Nescio autem quo modo motus in ea verba. erat enim moriturus (Joan.iv. 47), existimet subverti eorum opinionem qui animam immortalem ponunt; eodem conjici existimans tum animam, tum corpus et inter- ire in gehenna nec immortalem esse existimat He-' ' |
