@81 CLEMENTINA. HOMILIA II. 82
|
τοῦ μὴ θέλειν ἀδικεῖσθαι, τοῦ μὴ δεῖν ἄλλον ἀδικεῖν A
|
scilicet propter consensum cum rationesciri potest,'
'
|
τὴν γνῶσιν παρίστησιν.
VII. Πάντες μὲν οὖν ὅσοι ποτὲ ἐζήτησαν τὸ ἀληθὲς, τὸ δύνασθαι εὑρεῖν ἑαυτοῖς πιστεύσαντες 31, ἐνηδρεύ θησαν· Τοῦτο ὅπερ πεπόνθασι καὶ οἱ τῶν Ἑλλήνων φιλόσοφοι, καὶ βαρβάρων οἱ σπουδαιότεροι. Ἐκ στο χασμῶν γὰρ ἐπιβάλλοντες τοῖς ὀρατοῖς περὶ τῶν ἀδήλων ἀπεφήναντο, τὸ ὅπως ποτὲ παραστὰν 32 αὐτοῖς, τοῦτο ἀληθὲς εἶναι νομίσαντες. Ὡς γὰρ εἰδότες ἀλήθειαν, οἱ ἀλήθειαν ἔτι ζητοῦντες, τῶν παρισταμένων αὐτοῖς ὑπολήψεων ἃς μὲν ἀποδοκιμάζουσιν, ὡς δὲ 33 κρατύ νουσιν, ὥσπερ εἰδότες, μὴ εἰδότες ποῖα μὲν ἔστιν ἀληθῆ, ποῖα δὲ ψευδῆ· καὶ δογματίζοῦσι περὶ ἀλη- θείας οἱ ἀλήθειαν ἐπιζητοῦντες 3, οὐκ εἰδότες ὅτι ὁ ἀλήθειαν ζητῶν παρὰ τῆς αὐτοῦ πλάνης μαθεῖν αὐτ τὴν οὐ δύναται. Οὔτε γὰρ, ὡς ἔφην, παρεστηκυῖαν αὐτὴν ἐπιγνῶναι δύναται 35, ἣν ἀγνοεῖ. VIII. Πείθει δὲ ἕκαστον ἀφ' ἑαυτοῦ ζητοῦντα μα θεῖν οὐ πάντως τὸ 49 ἀληθὲς, ἀλλὰ τὸ τέρπον. Ἐπεὶ οὖν ἄλλον ἄλλο τι 38 τέρπει, ἄλλου ἄλλο κρατεῖ ὡς ἀληθές 37. Τὸ δὲ ἀληθές ἐστι τὸ δοκοῦν τῷ προφήτη, οὐ τὸ ἑκάστῳ ἡδύ 38. Πολλὰ γὰρ ἂν ἦν τὸ ἓν, εἰ τὸ τέρπον ἀληθὲς ἦν, ὅπερ ἐστὶν ἀδύνατον. Διὰ τοῦτο καὶ οἱ τῶν Ἑλλήνων φιλόλογοι, οὐ φιλόσοφοι, διὰ στο χασμῶν τοῖς πράγμασιν ἐπιβάντες, πολλὰ καὶ διά φορα ἐδογμάτισαν, τὴν οἰκείαν τῶν ὑποθέσεων ἀκο- λουθίαν ἀλήθειαν εἶναι νομίσαντες, οὐκ εἰδότες, ὅτι αὐτῶν ψευδεῖς ἀρχὰς ἑαυτοῖς ὁρισαμένων, τῇ μὲν 30 ἀρχῇ αὐτῶν τὸ τέλος συμφωνίαν εἴληφεν. |
quæque singulos, ex eo quod nolunt injuria affici,
docet non oportere alteri injuriam facere. Vit. Quotquot igitur verum quæsierunt, se cre- dentes illud per ipsosmet inventuros, decepti sunt. Idque Græcis philosophis et barbarorum sapientibus contigit.Nam,conjecturis considerantes visibilia,de rebus obscuris pronuntiarunt; quod sibi quoquo modo videbatur, id verum esse arbitrati. Quasi enim gnari veritatis, qui adhuc eam quærunt, opi- nionum quæ sese offerunt alias abjiciunt, alias re- tinent, ac si cognoscerent ; ignari quæ vera sint, quæ falsa; et de veritate decernunt, qui veritatem inquirunt, nescientes quod qui veritatem quarit, a suo errore non potest eam addiscere. Neque enim, ut dixi, præsentem eam potest recognoscere, quam ignorat.' ' |
ΙΧ. Οθεν δεῖ, πάντα παρελόμενον, μόνῳ τῷ κ τῆς C
ἀληθείας πιστεύειν ἑαυτὸν προφήτῃ, ἂν κάντες κρῖναι δυνάμεθα, εἰ προφήτης ἐστὶν, κἂν πάνω ἀμα- θεῖς ὤμεν, καὶ σοφισμῶν ἰδιῶται 41, καὶ γεωμετρίας ἄπειροι, καὶ μουσικῆς ἀμύητοι. Εὐκολωτέραν 48 γὰρ τὴν περὶ αὐτοῦ εὕρεσιν ὁ Θεὸς τέθεικε 43 πᾶσιν, ὡς πάντων κηδεμών· ἵνα μήτε βάρβαροι ἐξασθενῶσιν αὐτὸν, μήτε Ἕλληνες ἀδυνατῶσιν εὑρεῖν. Ραδία μὲν οὖν ἡ 44 περὶ αὐτοῦ εὕρεσις ὑπάρχει. Εστι δὲ ἥδε. Χ. Εἰ προφήτης ἐστὶν, καὶ δύναται εἰδέναι ὡς ἐγένετο “ ὁ κόσμος, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ γινόμενα, καὶ τὰ εἰς τέλος ἐσόμενα· ἐὰν ἡμῖν ᾖ τι προειρηκώς, 50 ὃ εἰς τέλος ἐγνώκαμεν γεγενημένον 46, καλῶς αὐτῷ ἐκ τῶν ἤδη γεγενημένων καὶ τὰ ἐσόμενα ἔσεσθαι πιστεύομεν, οὐ μόνον ὡς γινώσκοντι, ἀλλὰ καὶ προ- D γινώσκοντι. Τίνι οὖν, κἂν βραχὺν νοῦν ἔχοντι, οὐ φαίνεται, ὡς χρὴ τούτῳ παρὰ πάντας πιστεύειν τὰ τῷ Θεῷ δόξαντα, ὃς μόνος παρὰ πάντας ἀνθρώπους 47 καὶ μὴ μαθὼν ἐπίσταται; Διὸ, ἂν τῷ τοιούτῳ, λέγω |
VIII. Porro eum, qui a seipso quærit discere,
persuadet non sane quod verum est, sed quod de- lectat. Quando igitur alium aliud oblectat, alterum. alteri pro vero tenetur. Verum autem id est, quod prophetæ videtur, non vero quod unicuique placet. Nam si verum esset quod delectat, multa esset id quod unum est; quod fieri nequit. Propterea Græcorum philologi, non philosophi (amatores ser- monum, non sapientiæ),per conjecturas res aggressi multa et varia docuerunt: rati propriam hypothe- seun consequentiam esse veritatem; nec scientes quod, cum sibi falsa principia definivissent, cum principio eorum finis concordavit. IX. Unde oportet, omnia prætereundo, soli veri- tatis prophetæ se ipsum credere, de quo omnes dijudicare possumus, an sit propheta, etsi valde simus imperiti, ac in sophismis rudes et ignari geometria, atque in musico non initiati. Deus quippe, ut omnium curator, cunctis facillimam fe- cit illius inventionem: quo ad eum reperiendum neque barbari essent invalidi, neque Græci impo- tentes. Itaque facilis est de ipso inventio. Hæc autem est. X. Si propheta est, et potest scire quo modo factus sit mundus, quæque in eo consistunt, quæ- que aliquando erunt si aliquid nobis prædixit, quod scimus evenisse recte ei ex iis quæ jam facta fuerunt, futura quoque credimus fore, tanquam non solum scienti, verum et præscienti. Cui ergo quanquam exiguum ingenium habenti,non apparet de consiliis Dei ei præ omnibus credendum qui solus præ omnibus hominibus ea novit, licet non didicerit? Quare tali, præcognitionem, inquam, habenti per' ' |
@VARIE LECTIONES. 31 lu cod. 804 post πιστεύσαντες additur μὴ δεομενοι τῆς θείας διδαχῆς. 33 lta O c. 3, ποτὲ τὸ παρα- στην Ο. 83 2 μὲν — 2 δέ C. 34 Fortasse ἔτι ζητοῦντες, ut supra S. * Vbb. οὔτε γὰρ, ὡς ἔφην, παρε στηκυίαν αὐτὴν ἐπιγνῶναι δύναται non leguntur in O. 36 τί inservi c. Ο. s Lege άλλου ἄλλος κρατεῖ ὡς ἀληθοῦς D. 38 είδει 6. Tum addidi si c. eodem et ex conjectura Ci 39 40 μέν om. Ο. to non omittere debebant Cl. et S. 41 ἰδιῶτον Ο. 48 Ita S, εὐκολοτέραν α, εὐκωλοτέραν Ο. 43 Ita O, c. 5, τέθηκεν C. 4 h excidit ap. S. Idem περὶ αὐτοῦ ex conject. Ci, cujus text. περὶ αὐτούς, ut C. 45 ἐμένετο edidit. Cl. non C, ut minus accurate scr. Sr 46 Ita O, c. S, γεγενημένων Ο. 48 ἀνθρώπους om. Ο. |
