τοῦ σώματος ἡμῶν εἰς τοὺς ἐχθροὺς σημεῖον ἀρνήσεως.
Ερ. Πῶς τινὲς πολλάκις ἔχοντες τὰ ἔργα ταῦτα, δὲν αἰσθάνονται τὴν γαλήνην καὶ ἀνάπαυσιν τῶν παθῶν, οὔτε τὴν εἰρήνην τῶν λογισμῶν;
Απ. Μόνον οἱ σωματικοὶ κόποι, ἀδελφέ, δὲν διορθώνουσι τὰ ἐν τῇ ψυχῇ κεκρυμμένα πάθη, οὔτε ἐμποδίζουσι τοὺς λογισμοὺς ἐκείνους, οἱ ὁποῖοι διεγείρονται πάντοτε ἐκ τῶν αἰσθήσεων· διότι οἱ σωματικοὶ οὗτοι κόποι φυλάττουσι μὲν τὸν ἄνθρωπον ἀπὸ τὰς ἐπιθυμίας, ἵνα μὴ νικηθῇ ὑπ' αὐτῶν, ἐπίσης φυλάττουσιν αὐτὸν καὶ ἐκ τῆς πλάνης τῶν δαιμόνων, δὲν προξενοῦσιν ὅμως εἰς τὴν ψυχὴν εἰρήνην καὶ αταραξίαν, ἁπλῶς γινόμενα· ἀλλὰ τότε μόνον οἱ κόποι καὶ τὰ ἔργα παρέχουσιν εἰς τὴν ψυχὴν τὴν ἀπάθειαν, καὶ νεκροῦσε τὰ μέλη τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, καὶ δωροῦνται τὴν ἀνάπαυσιν τῶν λογισμῶν, ὅταν γίνωνται εἰς τὴν ἡσυχίαν, ὁπότε αἱ ἐξωτερικαί αἰσθήσεις παύουσιν ἐκ τῆς ταραχῆς, καὶ ἐπιμένουσιν εἰς τὴν θείαν ἐργασίαν· καθότι ἐφ' ὅσον ὁ ἄνθρωπος δὲν ἀπαρνεῖται τὴν συναναστροφὴν τοῦ κόσμου, καὶ τὴν διασκέδασιν τῶν λογισμῶν, δὲν δύναται νὰ γνωρίσῃ τὸ πάθος του· ἐπειδὴ ἡ ἡσυχία, ὡς εἶπεν ὁ ἅγιος Βασίλειος, εἶναι ἡ ἀρχὴ τῆς καθάρσεως τῆς ψυχῆς· διότι ὅταν ὁ ἄνθρωπος ἡσυχάσῃ ἐξωτερικῶς, τότε καὶ ὁ νοῦς αὐτοῦ στέφεται εἰς ἑαυτόν, καὶ ἡ καρδία αὐτοῦ διεγειρομένη ἐξετάζει τὰς ἐννοίας τῆς ψυχῆς· καὶ ἐὰν ὁ ἄνθρωπος ἐπιμείνῃ καλῶς εἰς ταῦτα, ἔρχεται ὀλίγον κατ' ὀλίγον εἰς τὴν ὁδὸν τῆς καθαρότητος τῆς ψυχῆς.
Ερ. Δὲν δύναται ἆρά γε νὰ καθαρισθῇ ἡ ψυχή, ὅταν διάγῃ τις ἔξω τῆς θύρας τοῦ κελλίου;
Απ. Τὸ καθ' ἡμέραν ποτιζόμενον δένδρον πότε ξηραίνεται; καὶ τὸ πλῆρες ἀγγεῖον, καθ' ἡμέραν δεχόμενον προσθήκην, πότε κενοῦται; καὶ ἐὰν ἡ καθαρότης συνίσταται εἰς τὸ ν' ἀφήση τις καὶ παύσῃ τὴν συνήθειαν τῆς ἐλευθερίας του, πῶς καὶ πότε θέλει καθαρισθῇ κατὰ τὴν ψυχήν, ἀφοῦ ἀνανεώνῃ
