Σελίδα:Συριανά Αφηγήματα, Εμμανουήλ Ροΐδου.djvu/103

θροίσεων εἶναι πνευματική τις εὐωχία, ταύτην ἠδύνατο ἕκαστος ἡμῶν ν’ ἀπολαύσῃ πολὺ πλουσιωτέραν ἀναπαυτικῶς ἐξαπλούμενος οἴκοι καὶ λαμβάνων τὸν εὐνοούμενον αὑτοῦ συγγραφέα ἤ, ἂν ἀγαπᾷ τὰ νέα, τὸ τελευταῖον φυλλάδιον μιᾶς οἱασδήποτε ἐπιθεωρήσεως. Ἀληθὲς εἶνε ὅτι, καὶ τούτων οὕτως ἐχόντων, ἡ συνήθεια τῶν δημοσίων ἀναγνώσεων δὲν εἶνε ἑλληνική τις ιδιοτροπία, ἀλλὰ συρμὸς ἀκμάζων σήμερον πανταχοῦ τῆς ὑφηλίου. Μεταξὺ ὅμως τῶν ἐν Εὐρώπῃ συναθροίσεων καὶ τῶν ἡμετέρων ὑπάρχει διαφορά τις, ἣν νομίζω σπουδαίαν. Οἱ ἐκεῖ ἐν Συλλόγοις λαλοῦντες δύνανται νὰ διαιρεθῶσιν εἰς δύο κατηγορίας, ἀκριβῶς ἀπ’ ἀλλήλων κεχωρισμένας: εἰς εἰδικοὺς ἐπιστήμονας καὶ ἁπλοῦς ἀγορευτάς. Οἱ πρῶτοι τούτων, ὁσάκις παρίστανται πρὸ τοῦ ἀκροατηρίου, ὑποχρεούνται νὰ παραθέσωσιν αὐτῷ νέον τι γεγονὸς ἢ ἐξήγησιν γεγονότος, προϊὸν τῆς ἰδίας αὐτῶν παρατηρήσεως καὶ μελέτης, οὗ προσφέρουσι τὰς ἀπαρχὰς τοῖς ἀκροαταῖς, πρὶν ἐναποθέσωσιν αὐτὸ εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς ἐπιστήμης· ἡ δ’ ἔκθεσις ἀληθειῶν πρὸ πολλοῦ κεκτημένων καὶ ἀναμφισβητήτων δὲν θεωρεῖται ὡς ὑπαγομένη εἰς τὴν ἁρμοδιότητα τῆς ἐν Συλλόγῳ ὁμιλίας. Οὕτω, ἂν ἀναβαίνων τις ἐκεῖ τὸ βῆμα ἔσπευδε νὰ πληροφορήσῃ τοὺς ἀκροωμένους περὶ τῶν κοιτασμάτων ἐν οἷς ἀπαντώνται συνήθως οἱ γαιάνθρακες, τῆς ὥρας τοῦ ἔτους καθ’ ἣν καταπίπτουσι πυκνότεροι οἱ διάττοντες ἀστέρες, ἢ τῆς ἐποχῆς καθ’ ἣν ἐκτίσθησαν αἱ πυραμίδες, οὗτοι ἐδικαιοῦντο νὰ μεμψιμοιρήσωσιν ὡς ψευσθέντες τῶν ἐλπίδων, διότι τὰ ἐκτιθέμενα αὐτοῖς, ὅσῳ χρήσιμα καὶ ἂν ὑποτεθῶσιν, ἠδύναντο νὰ εὕρωσιν ἀπόνως ἁπλοῦντες τὴν χεῖρα εἰς τὸ πρῶτον τυχὸν ἐγχειρίδιον ἢ λεξικόν. Καὶ τοιαῦται μὲν αἱ παρὰ τῶν εἰδικῶν σοφῶν ἀπαιτήσεις τοῦ ἀκροατηρίου τῶν δ’ ἁπλῶν ἀγορευτῶν αἱ ὑποχρεώσεις, καίτοι διάφοροι κατὰ τὸ ποιόν, δὲν δύνανται νὰ θεωρηθῶσιν ὡς ἐλαφρότερας. Οἱ ρήτορες οὗτοι δὲν ὑποχρεούνται τῇ ἀληθείᾳ νὰ εἴπωσί τι νέον, οὐδ’ ἴσως καὶ νὰ γνωρίζωσιν ἀκριβῶς τί λέγουσιν. Ἀφ’ ἑτέρου ὅμως οἱ εἰς τὴν κατηγορίαν ταύτην κατατασσόμενοι ὀφείλουσιν ἐξ ἅπαντος νὰ μεταχειρίζωνται τὸν λόγον μετ’ ἐξόχου τινὸς πρωτοτυπίας καὶ τέχνης. Τὸ δ’ ἀκροατήριον, τερπόμενον εἰς τὰς φράσεις αὐτῶν ὡς εἰς τοὺς λαρυγγισμοὺς ἀοιδοῦ ἢ τὰ πηδήματα χορευτρίας, ἐπιτρέπει αὐτοῖς ὑπὸ τὸν ὄρον τοῦτον νὰ λαλῶσιν ἐπ’ ἄπειρον, ἔστω καὶ μηδὲν λέγοντες· καὶ καθὼς περιμένει παρὰ τῶν ἐπιστη-