Μετάβαση στο περιεχόμενο

Σελίδα:Η Ελλάς του 1910–1920 - τ.1 (1931).pdf/94

Από Βικιθήκη
Αυτή η σελίδα δεν έχει ελεγχθεί ακόμη για πιθανά λάθη.
82
Ἡ Ἑλλὰς τοῦ 1910–1920
00

ἀμέσως σφοδρὰν ἀντίδρασιν. Τὸ παρελθὸν τοῦ Κωνσταντίνου ἐξήγειρεν ὀξυτάτας πολιτικὰς καὶ στρατιωτικὰς ἐπικρίσεις.

Ὡς ἀρχιστράτηγος τοῦ ἐνενῆντα ἑπτὰ ἡττήθη ἀδόξως ὑπὸ τῶν Τούρκων. Αἱ δικαιολογίαι δὲν ἔλειπαν: Ὡδήγει στρατὸν ἀνοργάνωτον. Ἦτο μόνον 29 ἐτῶν. Ἄλλοι στρατηγοὶ νεώτεροί του ἐπὶ κεφαλῆς συρφετῶν ἔγιναν μεγάλοι. Ἐνῷ ὁ Ἕλλην διάδοχος δὲν κατώρθωσεν οὔτε τὴν τιμὴν τῶν ὅπλων νὰ διασώσῃ. Ὁ Γερμανὸς στρατάρχης φὸν ντὲρ Γκόλτς, παρακολουθήσας τὴν ἐκστρατείαν ἐκείνην, ἔγραψεν:

«Οἱ Ἕλληνες εἶχαν ἐξ ἀρχῆς μικρὰν ἐλπίδα ἐπιτυχίας. Μετὰ τὴν ἐξέλιξιν τῶν γεγονότων ἀναγνωρίζομεν ὅτι τοιαύτη ἐπιτυχία θὰ ἦτο δυνατὴ μόνον ὑπὸ τὴν ὁδηγίαν στρατηγοῦ τολμηροῦ καὶ ἐπιχειρηματικοῦ» [1].

Ὁ μετέπειτα πρωθυπουργὸς Στέφανος Δραγούμης ἔδωκε τὸν ἑξῆς χαρακτηρισμόν:

«Κατὰ τὸν πόλεμον τοῦ 1897, ὁ στρατὸς ἡττήθη ἐλλείψει ἱκανοῦ ἀρχηγοῦ. Τὸ ἀρχηγεῖον φεῦγον ἐν σπουδῇ ἐκ Λαρίσης, ἀφῆκεν ἐπὶ τῆς τραπέζης τοὺς χάρτας τοῦ Δομοκοῦ, τοὺς μόνους οὓς δὲν εἶχον οἱ Τοῦρκοι».

Ὁ Δημήτριος Ράλλης, ὁ Κ. Κουμονδοῦρος καὶ ἄλλοι ὡμίλησαν δριμύτατα περὶ τῆς ἀτυχοῦς ἀρχιστρατηγίας τοῦ Κωνσταντίνου [2].

Τὰ μεσολαβήσαντα μεταξὺ 1897 και 1911 γεγονότα δὲν ἦσαν προωρισμένα νὰ ἐξαλείψουν τὴν ἐναντίον τοῦ πρωτοτόκου βασιλόπαιδος κατακραυγήν. Ὁ ἀρχηγὸς τοῦ ἐν εἰρήνῃ στρατοῦ δὲν ηὐτύχησε περισσότερον ἀπὸ τὸν πολεμικὸν ἀρχιστράτηγον. Διὰ τοῦτο ἡ συζήτησις πρὸ τῆς Βουλῆς τοῦ νομοσχεδίου περὶ ἐπαναφορᾶς του προσέλαβε βίαιον χαρακτῆρα. Ὁ βουλευτὴς Λακωνίας Μιχαλέας εἶπε καὶ τὰ ἑπόμενα:

«Β. Μιχαλέας. Ἔχω τὸ καθῆκον νὰ εἴπω ὅτι ἡ σημερινὴ ἡμέρα εἶνε ἀπαρχὴ μεγάλων γεγονότων καὶ μεγίστων συμφορῶν διὰ τὴν πατρίδα μας. Εἶνε γνωστὴ ἡ δράσις τῆς γενικής διοικήσεως: Ἐπέτυχε νὰ διαιρέσῃ τὸ στράτευμα εἰς εὐνοουμένους καὶ μή.

Ἤμην πολεμιστὴς κατὰ τὸν ἀτυχῆ καὶ ἐπαίσχυντον πόλεμον τοῦ 1897. Ἐνθυμοῦμαι, κατὰ τὴν ἐν Φαρσάλοις μάχην, τὴν στιγμὴν καθ’ ἣν ὁ πρίγκηψ Νικόλαος μὲ τὴν πυροβολαρχίαν του ἐτάχθη πρὸς δρᾶσιν, πῶς οἱ στρατιῶταί μας, τοὺς ὁποίους οἱ «πορφυρογέννητοι» καὶ «κυανόαιμοι» ἐνησμενίζοντo νὰ ἀποκαλοῦν «παλῃάσκερο», ἐνθυμοῦμαι, λέγω, μὲ ποῖον ρῖγος ἐνθουσιασμοῦ ὡρκίσθησαν ὅλοι νὰ ἀποθάνουν ὑπὲρ τῆς τιμῆς τῆς πατρίδος. Ἀλλ’ ἡ πυροβολαρχία τοῦ πρίγκηπος ἔρριψεν ὀκτὼ βολὰς καὶ ἀπεχώρησεν. Ὁ δὲ διάδοχος τοῦ ἑλληνικοῦ θρόνου, ἀντὶ νὰ εὑρίσκεται ἐπὶ κεφαλῆς τῆς μικρᾶς αὐτοῦ στρατιᾶς καὶ νὰ πέσῃ ὡς ὁ φερώνυμος αὐτοῦ, εὑρίσκετο εἰς Λαμίαν προσλιπαρῶν τὸ ἔλεος τοῦ τσάρου».


  1. Στρατάρχου φὸν ντὲρ Γκόλτς: «Ὁ Ἑλληνοτουρκικὸς πόλεμος 1897».
  2. Ἐκ τῶν συζητήσεων τῆς Ἑλληνικῆς Βουλῆς, κατὰ τὸ 1900, διὰ τὴν σύστασιν τῆς γενικῆς διοικήσεως τοῦ στρατοῦ.