ἐλάμβαναν χαρακτῆρα πανδήμου ἐξεγέρσεως. Ὁ βασιλεὺς ἐκάλεσε τὸν ἐκλεκτὸν τοῦ λαοῦ [1].
Ἡ πρώτη συνάντησις ἔγινε τὴν 1/14 Ὀκτωβρίου 1910.
Ὁ Γεώργιος Αʹ ἦτο ἑξῆντα τεσσάρων ἐτῶν. Ἐβασίλευε 45 χρόνια. Ἐξήσκει βέβαια ὄχι πολὺ δυσάρεστον ἐπάγγελμα. Ἐδοκίμασεν ὅμως πολλὰς περιπετείας καὶ καμμίαν δόξαν. Ἡ ἰδιοσυγκρασία του ἔμενεν ἀκμαία. Ἀνῆκεν εἰς τὰς φύσεις, αἱ ὁποῖαι χαίρονται τὴν ζωήν, ὅπως καὶ ἂν τοὺς ἔρχεται. Ἐὰν τὸν ἔβλεπεν ὁ Ναπολέων δὲν θὰ ἐπανελάμβανε περὶ αὐτοῦ ὅ,τι εἶπε διὰ τὸν Γκαῖτε: «Σήμερα ἔκαμα τὴν γνωριμίαν ἑνὸς ἀνθρώπου». Ὁ Δανὸς πρίγκηψ δὲν παρουσίαζε τίποτε τὸ ἐξαιρετικόν. Ἦτο προσωπικότης μετρία. Ἀλλ’ ἡ διανοητική του μεσότης συνεβιβάζετο ἄριστα μὲ τὸν χαρακτῆρά του, ὅστις ἐξεφράζετο διὰ τῆς λέξεως «μετριοπάθεια». Ἡ πολυτάραχος πεῖρά του ἐμεγάλωσε τὴν ἔμφυτον ὀρθοφροσύνην.
Δι’ αὐτῆς συνεννοήθη ἀπὸ τὴν πρώτην στιγμὴν μὲ τὸν Βενιζέλον.
Ὁ βασιλεὺς εἶχε γνωρίσει τοὺς ἐξοχωτέρους Ἕλληνας τριῶν ὁλοκλήρων γενεῶν. Κατέληξεν εἰς τὸ συμπέρασμα ὅτι ἡ «νεοελληνικὴ ἐξυπνάδα» ἦτο φοβερὸν ἐλάττωμα τοῦ ἐθνικοῦ χαρακτῆρος. Ἐνῷ ὁ ὑπασπιστὴς ἀνήγγελλε τὸν Κρῆτα, ὁ μονάρχης ἔλεγεν ἀπὸ μέσα του:
«Ἀκόμη ἕνας πολὺ ἔξυπνος».
Ὁ Γεώργιος ἐμετροῦσε τὸν συνομιλητήν του. Πίσω ἀπὸ τὰ γυαλιά, ἐρευνοῦσε τὸ βλέμμα, πίσω ἀπὸ τὰς λέξεις τὴν ψυχήν. Ὁ Βενιζέλος δὲν ἔκρυβε τίποτε. Ἦταν ἕτοιμος νὰ κάμῃ περισσότερα τῶν ὅσων ἔλεγε. Ὁ βασιλεὺς ἀνεκάλυπτε σιγὰ-σιγὰ ὅτι αὐτὸς ἐδῶ εἶχε μεταβάλει τὴν «νεοελληνικὴν εὐφυΐαν» εἰς πραγματικὴν ἀρετήν. Τοῦ ἐφαίνετο, χωρὶς ὑπερβολήν, «μεγαλοφυής». Ἔπειτα αἱ λέξεις τοῦ Κρητὸς ἀκτινοβολοῦσαν μίαν ἀκαταμάχητον πειστικότητα καὶ εἰλικρίνειαν. Εἰς μίαν στιγμὴν τοῦ εἶπε:
«Μεγαλειότατε! δύο δρόμοι ἀνοίγονται: Ἡ ἐπάνοδος εἰς τὸ πρώην καθεστὼς καὶ ἡ ἄγουσα πρὸς τὴν ἀνόρθωσιν. Ἐὰν τὸ στέμμα τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τοῦ ἀνορθωτικοῦ ἀγῶνος, σᾶς ὑπόσχομαι ὅτι ἐντὸς δύο ἐτῶν, ἡ Ἑλλὰς θὰ εἶνε ἀγνώριστος».
Τὸ ὕφος αὐτὸ ἦτο ἐντελῶς νέον διὰ τὸν Γεώργιον.
Ὁ Θεοτόκης τὸν ἔκαμνε πάντοτε νὰ ἀμφιβάλλῃ. Ἡ ὁρμητικότης τοῦ Ράλλη ἐχάνετο εἰς ἀκαταστασίαν σκέψεων καὶ πράξεων. Ἡ σοβαρὰ νοημοσύνη τοῦ Ζαΐμη συνίστατο εἰς τὸ νὰ ἀφήνῃ τὰ πράγματα ὅπως τὰ εὑρῆκε. Ὁ Δραγούμης τοῦ ἦτο ἀκατάληπτος.
Μὲ τὸν Βενιζέλον ὅλα ἤλλασσαν ὄψιν. Ὁ βασιλεὺς ἐστερεῖτο φαντασίας. Ὅσα ἐν τούτοις ἤκουε τώρα τοῦ ἐνθύμιζαν περιοδείας του εἰς τὴν μεσημβρινὴν Πελοπόννησον. Ἐνῷ ἦτο ἀκόμη χειμῶνας, ἔβλεπεν ἔξαφνα τὴν ἑλληνικὴν ἄνοιξιν νὰ γεμίζῃ τὰς πεδιάδας μὲ φῶς καὶ ἄνθη. Τὸ ἴδιο
- ↑ Ὁ Ἄγγελος Φωτήλας διὰ προσφάτου ἐπιστολῆς του εὐηρεστήθη νὰ πληροφορήσῃ τὸν γράφοντα ὅτι ἡ πρόσκλησις τοῦ στέμματος ἐγένετο κατόπιν συνεννοήσεων μεταξὺ τοῦ Διονυσίου Στεφάνου, τοῦ Ἀλ. Φωτήλα καὶ τοῦ Ε. Βενιζέλου.
