«Νὰ φύγουν οἱ πρίγκηπες ἀπὸ τὸ στράτευμα».
Ἡ ἀξίωσις συνωδεύετο καὶ ἀπὸ τελεσίγραφον:
«Ἐάν, εἶπαν οἱ ἐπαναστάται, ὁ βασιλεὺς δὲν δεχθῇ τὸ αἴτημά μας περὶ τῶν πριγκήπων, θὰ ἀναγκασθῶμεν νὰ τὸν ἐκθρονίσωμεν».
Γεώργιος ὁ Πρῶτος ἦτο βασιλεὺς καὶ ἔπειτα πατέρας. Ὑπέκυψεν εἰς τὸν σύνδεσμον, ἐπιμένων νὰ πνίξῃ τὴν ἐπανάστασιν ἐντὸς τῆς νομιμότητος. Ἀντικαθίστα τὸν Ράλλην μὲ τὸν Κυριακούλην Μαυρομιχάλην. Ὁ δεύτερος ἦτο ἐξ ἴσου πατριώτης και περισσότερον ὀλιγαρχικὸς ἀπὸ τὸν πρῶτον. Δὲν ἀνελάμβανε τὴν εὐθύνην τῆς ἐκθρονίσεως, συνεφώνει ὅμως μὲ τὸ πρόγραμμα τῆς ὑποχωρητικότητος. Κατανεύοντος τοῦ Γεωργίου, διεβίβασεν εἰς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ κινήματος τὰ ἑξῆς:
«Φίλε κύριε Ζορμπᾶ: Λαβὼν γνῶσιν τοῦ ὑπομνήματος τῶν ἀξιωματικῶν καὶ τῶν αἰτημάτων αὐτῶν, σᾶς διαβεβαιῶ ὅτι θέλω ἀνταποκριθῆ εἰς τὰς ἀξιώσεις ὑμῶν τε καὶ τοῦ στρατοῦ, αἵτινες ἄλλωστε εἶνε σύμφωνοι καὶ πρὸς τὰς γνώμας μου. Ἀθῆναι, 15 Αὐγούστου 1909.
(ὑπογ.) Κ. Π. Μαυρομιχάλης».
Οἱ ἀξιωματικοὶ ἔπεσαν εἰς τὴν παγίδα. Ἐπαναστάται ὡς πρὸς τοὺς σκοπούς, ἦσαν συντηρητικοὶ προκειμένου περὶ τῶν μέσων τῆς ἐπιβολῆς. Ἡ ἄγνοια τοὺς ὤθησε νὰ ζητήσουν καὶ ἀμνηστείαν ἀπό ἐκείνους οἱ ὁποῖοι οὔτε ἠθικὸν κύρος οὔτε δύναμιν ὑλικὴν εἶχαν διὰ νὰ συγχωροῦν. Ὀδυνηραὶ λεπτομέρειαι, ἀναπόφευκτοι ἀντιφάσεις ὅλων τῶν ἐξεγέρσεων τῆς μορφῆς τοῦ Γουδί. Ἡ μεγάλη ἀρχὴ εἶχε τεθῆ: Ἡ ἐπανάστασις ἐπανήρχετο εἰς τὴν πηγήν της εἰς τὸν λαόν [1].
Εἰς τὴν ἱστορίαν αἱ συγκρίσεις εἶναι ἐπικίνδυνοι. Ὅ,τι ἐν τούτοις ἔγινε κατὰ τὴν γαλλικὴν ἐπανάστασιν ἐκ τῶν προτέρων, ἐνεφανίσθη ἐδῶ ἐκ τῶν ὑστέρων μὲ τὸ Γουδί. Ἡ δημιουργία τῆς «τρίτης τάξεως» εἰς τὴν Γαλλίαν παρεσκεύασε τὴν κατάλυσιν τῶν προνομίων. Εἰς τὴν Ἑλλάδα ἡ στρατιωτικὴ ἐπανάστασις ἐφανέρωσε ζωηρὰ τὴν ἀπὸ ἐτῶν σωματειακὴν κίνησιν μὲ νέαν μορφήν.
Τὸ συλλαλητήριον τῆς 14ης Σεπτεμβρίου 1909 ἀποτελεῖ ὑπὸ τὴν ἔποψιν αὐτὴν τὴν ἀπόδειξιν τῆς συσσωματώσεως τῶν ἀστῶν εἰς τάξιν, διεκδικούσαν τὴν πολιτικὴν ἐξουσίαν. Διὰ πρώτην φορὰν ἀπὸ τῆς ἱδρύσεως τοῦ ἀνεξαρτήτου κράτους, πενήντα χιλιάδες πολιτῶν ἡνώθησαν διὰ νὰ ζητήσουν ἐντόνως τὴν κατάλυσιν τῆς κληρονομικῆς ὀλιγαρχίας, τὴν ὁποίαν ὠνόμαζαν «παλαιοκομματισμόν». Προήρχοντο ἀπὸ τὰ ἴδια κοινωνικὰ στρώματα καὶ εἶχαν
- ↑ Ν. Ζορμπᾶ: «Ἀπομνημονεύματα ἢ πληροφορίαι». Γ. Ἀσπρέα: «Ἡ Πολιτικὴ Ἱστορία». Συνομιλίαι μετὰ τοῦ Α. Εὐταξία καὶ τοῦ ἄλλοτε ἐπιτελάρχου Χατζημιχάλη. «Ὁ Ζορμπᾶς βεβαιώνει ὅτι ἡ τυχὸν ἀποφασιστικὴ στάσις τοῦ Ράλλη θὰ περιῆγεν εἰς ἔσχατον κίνδυνον τοὺς ἐπαναστάτας. Ἡ κυβέρνησις διέθετε τὰς διοικήσεις τῶν δύο πεζικῶν συνταγμάτων, ὁλόκληρον τὸ πυροβολικόν, τὸ ἱππικὸν καὶ τὴν χωροφυλακήν. Μέχρι τῆς 3ης πρωϊνῆς εἶχον συγκεντρωθῇ εἰς τὸ Γουδί μόλις 200 αξιωματικοί, μερικοὶ ὑπαξιωματικοὶ καὶ ἐλάχιστοι στρατιῶται. Μόνη ἡ αὐτοκτονία τῆς κυβερνήσεως ἔστρεψε τὸν ὄγκον τῆς Φρουρᾶς Ἀθηνῶν ὑπὲρ τοῦ κινήματος.»
