χλεύης, ὁ δὲ λαὸς ἐλιθοβόλει μετὰ περιφρονήσεως τὸ βουλευτήριον. Ἡ διοικητικὴ μηχανὴ ἐξηρθρώθη τελείως. Εἰς τὸ τελωνεῖον Πειραιῶς αἱ κλοπαὶ διεδέχοντο τὰς καταχρήσεις. Οἱ ἔμποροι τῶν Ἀθηνῶν προσῆλθον ἐν σώματι εἰς τὴν πλατεῖαν τῶν ἀνακτόρων ἔχοντες ἐπὶ κεφαλῆς τὸ προεδρεῖόν των ἐκ τῶν Ζαχαρία, Κασδόνη καὶ Στρατούλη. Ἡ ἐκδήλωσις ἦτο χαρακτηριστικὴ τῆς ὁλονὲν ἐνισχυομένης ἐπιβολῆς τῶν ἀστῶν. Ἡ ἀστυνομία διέλυσε βιαίως τὸ συλλαλητήριον καὶ τὸ ἱππικὸν ἐκακοποίησε τοὺς εἰρηνικοὺς διαδηλωτάς.
Ἡ κυβέρνησις Γ. Θεοτόκη εἶχεν οὐσιαστικῶς καταλυθῆ. Παρέμεινεν εἰς τὴν ἀρχήν, διότι ἡ ἀποχώρησις αὐτῆς ἐσήμαινε διάλυσιν τῆς Βουλῆς, συμμετοχὴν τῶν Κρητῶν εἰς τὰς ἐκλογὰς καὶ ἑπομένως πόλεμον μὲ τὴν Τουρκίαν. Τὸ δῆθεν ἐλεύθερον ἑλληνικὸν κράτος δὲν ἠμποροῦσεν οὔτε νὰ κυβερνηθῇ, ὅπως αὐτὸ ἤθελε.
Ἡ διακοίνωσις τῶν προστατίδων δυνάμεων 13/26 Ἰουνίου 1909 παρέσυρε τὸ ὑπουργεῖον Θεοτόκη. Αἱ τέσσαρες κυβερνήσεις ἀπεμάκρυναν τὰ στρατεύματά των ἐκ Κρήτης, ἀλλ’ κράτουν τὴν νῆσον ὑπὸ τὴν τουρκικὴν κυριαρχίαν καὶ προειδοποίουν ρητῶς ὅτι:
«Πᾶσα προσπάθεια μεταβολῆς τοῦ καθεστῶτος ἐν Κρήτῃ θὰ ἡρμηνεύετο ὡς πρόκλησις ἐναντίον τῆς Τουρκίας καὶ θὰ συνεπήγετο κατάστασιν, ὀλιγώτερον εὐνοϊκὴν τῆς σημερινῆς».
Ἡ ξένη διακοίνωσις ἀπετέλει καταδίκην τῆς πολιτικῆς τοῦ Θεοτόκη, ὅστις παρῃτήθη ἀμετακλήτως. Ὁ διάδοχός του Δ. Ράλλης δὲν ὑπῆρξεν εὐτυχέστερος. Ἡ Τουρκία ἠπείλει τὴν ἀποστολὴν πολεμικῶν εἰς τὰ Χανιά, ἡ δὲ Πύλη ἐκάλει τὴν κυβέρνησιν τῶν Ἀθηνῶν τελεσιγραφικῶς:
«Νὰ ἀποκηρύξῃ ἐγγράφως τὰς πράξεις τῶν Κρητῶν καὶ νὰ δηλώσῃ ὅτι οὐδεμίαν ἔχει ἀξίωσιν ἑνώσεως τῆς νήσου μὲ τὸ βασίλειον».
Ὁ Δ. Ράλλης ἔτρεχε τὰ μεσάνυχτα διὰ νὰ καθησυχάσῃ τὸν Τοῦρκον πρεσβευτὴν Ναμπῆ, ἑτοιμαζόμενον νὰ ἀναχωρήσῃ. Δὲν ἦτο μόνον αὐτό. Ἡ Ἑλλὰς ἀνίσχυρος καὶ νὰ ἀμυνθῇ ἔστω ἐναντίον τουρκικῆς ἐπιδρομῆς, ἐξελιπάρει τὴν ἐπέμβασιν τοῦ φίλου τῶν Ὀθωμανῶν αὐτοκράτορος τῆς Γερμανίας. Τὸ ἔπραττε μέσῳ τοῦ ἐν εἰρήνῃ ἀρχιστρατήγου διαδόχου Κωνσταντίνου, ὅστις ἔγραφεν εἰς τὸν Κάϊζερ τὰ ἑπόμενα, ἀπευθύνων τὴν ἐπιστολὴν πρὸς τὴν σύζυγόν του πριγκήπισσαν Σοφίαν:
«Ἀθῆναι, 3 Αὐγούστου 1909, πρὸς τὴν αὐτῆς βασιλικὴν ὑψηλότητα, τὴν πριγκήπισσαν Σοφίαν, Κρόμπεργκ Γερμανίας. Σὲ παρακαλῶ νὰ ἐκθέσῃς πρὸς τὸν αὐτοκράτορα τὸ ἄμεσον τοῦ κινδύνου τὸν ὁποῖον διατρέχομεν. Ἡ πολιτική, ἡ ἀκολουθουμένη ἀπὸ μηνῶν παρὰ τῆς Τουρκίας, δὲν ἀφήνει καμμίαν ἀμφιβολίαν περὶ τῶν ἀληθῶν της προθέσεων. Μὲ χιλίας προφάσεις καὶ χρησιμοποιοῦντες τὸ ἐπιχείρημα τῆς δῆθεν ἐξάψεως τῆς κοινῆς γνώμης, ἐξάψεως δημιουργηθείσης ὑπὸ τῆς ἐπισήμου ἢ ἀποκρύφου τουρκικῆς κυβερνήσεως, οἱ Τοῦρκοι κατώρθωσαν νὰ περατώσουν τὰς παρασκευάς των, ἐμποδίζοντες συγχρόνως τὴν Ἑλλάδα νὰ ὁπλισθῇ. Ἐξ ἄλλου καὶ ὀλίγον κατ’ ὀλίγον ἐσυνήθισαν τὴν κοινὴν γνώμην τῆς Εὐρώπης εἰς τὴν ἰδέαν τοῦ πολέμου.
