λειότητά σας ὅτι οὐδεμία θὰ διατυπωθῇ κατὰ τούτου ἐκ μέρους τῆς πλειοψηφίας διαμαρτυρία.
«Ἐὰν ἐξ ἄλλου ὁ κ. Ζαΐμης πιστεύῃ ὅτι ἡ κυβερνητικὴ μεταβολὴ ἐγκρίνεται ὑπὸ τῆς κοινῆς γνώμης, θεωρῇ δὲ καὶ πρόσφορον τὸν χρόνον πρὸς διεξαγωγὴν ἐκλογῶν, δὲν ἔχει παρὰ νὰ κάμῃ ἔκκλησιν πρὸς τὴν χώραν προβαίνων εἰς ἐκλογάς, ὅτε θὰ εὑρίσκεται καὶ κατὰ τύπους καὶ κατ᾽ οὐσίαν ἐντὸς τοῦ πολιτεύματος. Τῆς ὑμετέρας μεγαλειότητος εὐπειθέστατος θεράπων, Ἐλευθέριος Κ. Βενιζέλος».
Ἀλλ’ ὁ Α. Ζαΐμης δὲν εἶχε μαχητικὰς ἱκανότητας. Ἐνήργησε δὶς ἕως τότε ἐκλογάς, τὸ 1898 καὶ τὸ 1902, χωρὶς νὰ κατορθώσῃ τὸν σχηματισμὸν σημαντικοῦ κόμματος. Δὲν θὰ ἄφηνε τὴν διοίκησιν τῆς Ἐθνικῆς Τραπέζης διὰ νὰ ἐφαρμόσῃ πολιτικήν, ἥτις δὲν ὠφείλετο εἰς αὐτὸν καὶ τῆς ὁποίας διέβλεπε τοὺς κινδύνους. Κατέθεσεν ἑπομένως τὴν ἐντολήν. Ὑπὸ αὐλικῶν καὶ ἐπιτελικῶν τινων ἐρρίφθη τότε τὸ ὄνομα τοῦ Δ. Γούναρη. Ὁ Γεώργιος Στρέϊτ ἔβλεπεν ὅτι ἡ περίστασις ἐχρειάζετο πρὸ πάντων ἄνθρωπον μὲ διπλωματικὴν πεῖραν καὶ δεξιότητα. Τοιοῦτον κατ’ ἐξοχὴν ἐθεώρει τὸν Ζαΐμην. Μετὰ τὴν ἀδυναμίαν του, ἔπρεπε νὰ ζητηθῇ ἄλλος μὲ παρόμοια προσόντα. Ὁ Γ. Στρέϊτ συνειργάσθη πρὸ διετίας εἰς Λονδίνον μετὰ τοῦ Στεφάνου Σκουλούδη καὶ συνεφώνει συνήθως μαζί του. [1]
Ὁ Σκουλούδης, ὅστις ἐκλήθη ὑπὸ τοῦ Βασιλέως, ἦτο ἤδη ὀγδοῆντα ἐτῶν καὶ εὑρίσκετο ἀπὸ δέκα χρόνων ἐκτὸς τῆς Βουλῆς. Θὰ ἐσχημάτιζεν ἀναγκαίως κυβέρνησιν ἐκλογῶν καὶ ἀνεγνώριζε πλήρη ἀποτυχίαν ἀπέναντι τοῦ Βενιζέλου. Συνέστησε καὶ αὐτὸς τὴν λύσιν τοῦ Γούναρη, ὁ ὁποῖος ὠργάνωσε, τὸν Σεπτέμβριον τοῦ 1909, τὴν μεγάλην ὑποδοχὴν τῶν Πατρῶν πρὸς τὸν ἀποδημοῦντα Διάδοχον Κωνσταντῖνον. ῾Ο Δ. Γούναρης συνεσκέπτετο ἐπὶ δύο ἡμέρας μὲ τὸν Βασιλέα καὶ τὸν ἐπιτελάρχην Β. Δούσμανην. Ἐμελέτησε τὰ πρακτικὰ τοῦ συμβουλίου τοῦ Στέμματος, τὸ ὑπόμνημα τοῦ Ἐπιτελείου, ἀρκετὰ ἔγγραφα ἐκ τοῦ βασιλικοῦ ἀρχείου καί, τὸ ἀπόγευμα τῆς 23ης Φεβρουαρίου, εἶχεν ἔτοιμον τὸν κατάλογον τῶν ὑπουργῶν. Ἡ νέα κυβέρνησις ὡρκίσθη, τὸ πρωΐ τῆς 24ης Φεβρουαρίου καὶ κατηρτίσθη ὡς ἑξῆς: Γούναρης τῶν Στρατιωτικῶν, Γ. Χρηστάκης Ζωγράφος, ἄλλοτε πρόεδρος τῆς αὐτονόμου Βορείου Ἠπείρου, ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, Ν. Τριανταφυλλάκος βουλευτὴς Ἀρκαδίας τῶν Ἐσωτερικῶν, Π. Τσαλδάρης βουλευτὴς Κορινθίας τῆς Δικαιοσύνης, Ν. Στράτος βουλευτής Αἰτωλοακαρνα-
- ↑ Ὁ Δημήτριος Γούναρης ἦτο ἀνακόλουθος πρὸς τὰς θεμελιώδεις πολιτικὲς ἀρχάς του καὶ διὰ μόνου τοῦ γεγονότος ὅτι ἐσχημάτισε κυβέρνησιν ἄνευ λαϊκῆς ἐμπιστοσύνης οἵασδήποτε, μὲ τὴν ἀποκλειστικὴν εὔνοιαν τοῦ Στέμματος. Πράγματι τὴν 3 Ἰανουαρίου 1912 ὁμιλῶν ἐν Πάτραις εἶπε:
«Τὰ κόμματα δὲν πρέπει νὰ δημιουργοῦνται διὰ τῆς ἀνακηρύξεως τοῦ Α ἡ Β εἰς ἀρχηγόν, ὅστις νὰ ἐργασθῇ πρὸς ἄγραν ὀπαδῶν, ἀδιάφορον ἂν ἡ ἀνακήρυξις γίνεται Ἄνωθεν ἢ ἀπὸ κύκλον πολιτευομένων. Αἱ οὕτω δημιουργούμεναι ὁμάδες δὲν εἶναι κόμματα, ἀλλὰ φατρίαι, οὐδὲν καλὸν δυνάμεναι νὰ ἀπεργασθοῦν εἰς τὸν τόπον».
