Τίποτε δὲν ἔπειθε τὸν Βασιλέα. Ἡ συνομιλία διήρκει τρία τέταρτα τῆς ὥρας. Ὁ πρωθυπουργὸς συνεπέφανε:
«Ὑπάρχει διαφωνία Στέμματος καὶ κυβερνήσεως. Ἡ δευτέρα εἶναι ἠναγκασμένη νὰ παραιτηθῇ. Ὡς τελευταίαν ὑπηρεσίαν της πρὸς τὴν πατρίδα καὶ τὸν θρόνον συνιστᾷ ὅπως, διὰ τῆς Γερμανίας, ἐξασφαλισθῇ ἡ κυριαρχία ἐπὶ τῶν νήσων καὶ ἡ προστασία τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν τῆς Τουρκίας. Διότι, ἂν ἀποδειχθῇ ὀρθὴ ἡ ἀντίθετος τῆς ἰδικῆς μου πολιτικὴ καὶ ἔπικρατήσῃ ἡ Γερμανία, ἡ Ἑλλὰς θὰ εὑρεθῇ ἐνώπιον ἀπωλείας τῶν νήσων καὶ ἐξοντώσεως τοῦ ὑποδούλου ἑλληνισμοῦ».
Συμβουλεύει ἐπίσης ἡ ἀπερχομένη κυβέρνησις τὸν σχηματισμὸν ὑπουργείου, τὸ ὁποῖον νὰ διοικήσῃ μὲ νομοθετικὰ διατάγματα. Ἐν ἐναντίᾳ περιπτώσει θὰ ἐνεργηθοῦν ἐκλογαί. Καὶ τότε τὸ κόμμα τῶν φιλελευθέρων εἶναι ὑπόχρεων νὰ ἐκθέσῃ τοὺς λόγους τῆς διαφωνίας του μὲ τὸ Στέμμα. Θὰ προκληθοῦν ἐντεῦθεν συζητήσεις καὶ διαιρέσεις. Ἐνῷ ἴσως αὔριον παρουσιασθῇ περίστασις ἐθνικῆς δράσεως, τὴν ὁποίαν ὁ λαὸς ὀφείλει νὰ περιμένῃ ἡνωμένος [1].
Ὁ Βασιλεὺς ἐδέχθη τὴν παραίτησιν. Τὰς ὑποδείξεις τοῦ ἀποχωροῦντος πρωθυπουργοῦ θὰ ἐξήταζεν ἀναλόγως τῆς μορφῆς τῆς κρίσεως.
Οἱ δύο ἄνδρες ἐχαιρετίσθησαν. Εἶχαν συνεργασθῆ ἐπὶ δύο ἔτη, εἰς ἡμέρας εὐτυχίας ἀλλὰ καὶ εἰς ὥρας φοβεράς. Ἐχωρίζοντο εἰς τὴν φοβερωτέραν ὅλων: Διότι μεθ’ ὅσα ἐπηκολούθησαν, ἡ κατὰ μόνας σημερινὴ συνομιλία τῶν δύο ἀνθρώπων ἐβάρυνεν ἀποφασιστικῶς ἐπὶ τῆς τύχης τῶν Ελλήνων δι’ ἔτη, δι’ ἑκατονταετηρίδας μακράς.
Ἡ Βουλὴ ἔδωκεν ἀμέσως τὴν εἰκόνα τῶν ἀγώνων τῆς αὔριον. Ὁ πρωθυπουργὸς ἀνήγγειλε τὴν παραίτησιν τῆς κυβερνήσεως μὲ τρεῖς φράσεις.
Οἱ ἀντιπολιτευόμενοι βουλευταὶ Τσακόπουλος καὶ Σακελλαριάδης ἐφώναξαν:
«Ζήτω ὁ Βασιλεύς!»
Ἐκ τῆς συμπολιτεύσεως οἱ Λ. Νᾶκος καὶ Ν. Ξηρὸς, ἀπήντησαν:
«Ζήτω τὸ ἔθνος! Ὅ,τι θέλει τὸ ἔθνος θὰ γίνῃ».
Τὰ σύμβολα τῆς διαρκούσης τώρα ἀκόμη διαιρέσεως εἶχον εὑρεθῆ.
Παλαιὸς πολιτευόμενος, ἀπολύτου νομιμοφροσύνης διπλωμάτης, ἀλλὰ καὶ ὀρθόδοξος κοινοβουλευτικός, ὁ Ἄθως Ρωμᾶνος, ἔλεγε πρὸς τὸν Βενιζέλον εἰς τοὺς διαδρόμους τῆς Βουλῆς:
«Μὰ διατὶ παρῃτήθητε, κύριε πρόεδρε; Ὁ Βασιλεὺς εἶχεν ἀντίθετον γνώμην. Ἔπρεπε νὰ τοῦ ἐπιβάλετε τὴν πολιτικήν σας, ἥτις εἶναι ἡ ὁμόφωνος θέλησις τοῦ ἔθνους».
- ↑ Τὰ τῆς συναντήσεώς του μὲ τὸν Βασιλέα διηγήθη ὁ Βενιζέλος εἰς τὴν σύσκεψιν τῶν φίλων του βουλευτῶν τῆς 22ας Φεβρουαρίου 1915. Ἀποκαλυπτικώτερον ώμίλησεν εἰς τὰς συνεδριάσεις τῆς Βουλῆς, τῆς 14ης Αὐγούστου 1917 καὶ 25 Ἰουνίου 1930. Ἐπὶ τοῦ ἰδίου θέματος ὁ Ε. Βενιζέλος ἔδωκεν εἰς τὸν γράφοντα ἐπανειλημμένας προφορικὰς καὶ γραπτὰς διασαφήσεις.
