ἔχοντα πρόγραμμα τὴν συνεννόησιν Ἑλλάδος–Τουρκίας, ἔπρεπε νὰ προξενήσῃ βαθυτάτην, ἴσως ἀποφασιστικὴν αἴσθησιν εἰς τὸν Κωνσταντῖνον.
Χωρὶς τὴν πολιτικὴν εὐθύνην, ἀλλὰ κατ’ ἀνοχὴν τοῦ πρωθυπουργοῦ, ὁ Βασιλεὺς ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν αὐτοκράτορα τῆς Γερμανίας, ἐρωτῶν αὐτὸν ἂν αἱ κεντρικαὶ Δυνάμεις ἦσαν διατεθειμέναι νὰ δώσουν ἀνταλλάγματα εἰς τὴν Ἑλλάδα, ἐφ’ ὅσον ἐτήρει τὴν οὐδετερότητα. Πρὶν ἐν τούτοις ὁ Γουλιέλμος λάβῃ τὸ τηλεγράφημα τοῦ Κωνσταντίνου, εἶχε στείλει πρὸς τοῦτον μίαν ἀπὸ τὰς συνήθεις του ἐκκλήσεις. Εἶνε χαρακτηριστικὸν δὲ ὅτι αὐτὸς ὁ αὐτοκράτωρ τῆς Γερμανίας ἐμφέβαλλε περὶ τῆς ἀμύνης τῶν Δαρδανελλίων καὶ ἐξήρτα τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἀντιστάσεως ἐκ τῆς Ἑλλάδος.
Ἰδοὺ τὸ τηλεγράφημα τοῦτο, ἀποτελοῦν ψυχολογικὸν κείμενον μοναδικῆς σπουδαιότητος καὶ συγχρόνως τὴν πλέον ἀναμφισβήτητον ἀπόδειξιν περὶ τῆς ὀρθότητος τῆς ἐθνικῆς πολιτικῆς τῶν φιλελευθέρων.
«Βερολῖνον, 4 Μαρτίου (19 Φεβρουαρίου παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1915 Ὁ αὐτοκράτωρ τῆς Γερμανίας πρὸς τὴν αὐτοῦ μεγαλειότητα τὸν Βασιλέα τῆς Ἑλλάδος, Ἀθήνας.
«Αγαπητέ μου Τῖνο! Μανθάνω ὅτι ἡ ἐπίθεσις τῶν Δαρδανελλίων ἐπροκάλεσεν ἀγωνίαν ἐν Ἑλλάδι. Ἀρέσκομαι νὰ πιστεύσω ὅτι ἡ νευρικότης αὕτη εἶναι μία ἀναμφισβήτητος ἀπόδειξις τοῦ ὅτι τὰ καλῶς ἐννοούμενα συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος—καὶ ἂν ἀκόμη ὑπῆρχαν σχετικαὶ ἀμφιβολίαι—τὴν παρακινοῦν νὰ κλίνῃ ὑπὲρ ἡμῶν. Δὲν θὰ ἦτο δύσκολον, μὲ ὀλίγην καλὴν θέλησιν, νὰ πεισθῇ ἡ κοινή γνώμη ὅτι μόνον ἂν ἡ Κωνσταντινούπολις παραμείνῃ εἰς χεῖρας τῶν Τούρκων, θὰ ἠδύνατο νὰ ἀποβῇ χρήσιμος εἰς τὴν Ἑλλάδα. Πάντες οἱ δυνάμενοι νὰ ἐκφέρουν αὐθεντικὴν κρίσιν εἶναι σύμφωνοι εἰς τὸ ὅτι οἱ Τοῦρκοι ἠμποροῦν ἀκόμη, κατὰ πᾶσαν πιθανότητα, νὰ ὑπερασπίσουν τὰ Δαρδανέλλια, ἐὰν ἡ Ἑλλὰς ἠρνεῖτο τὴν ἄμεσον ἢ ἔμμεσον συνδρομήν της εἰς τοὺς ἐπιτιθεμένους. Ἐν τούτοις ἐφελκύω σοβαρῶς τὴν προσοχήν σου, διὰ τὸ συμφέρον τῆς χώρας σου καὶ διὰ τὴν ἀτομικήν σου εὐτυχίαν ἥτις εἶναι ἀλληλέγγυος μὲ ἐκείνην τῆς ἀδελφῆς μου, ἐπὶ τοῦ ὅτι δὲν πρέπει νὰ παρασυρθῇς εἰς περιπέτειαν, τῆς ὁποίας ἡ ἄγνωστος ἔκβασις θὰ ἠδύνατο νὰ θέσῃ ἐν κινδύνῳ τὰ ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος καὶ τοῦ θρόνου σου ἐπιτευχθέντα, διὰ τῶν δύο προσφάτων πολέμων, ἀποτελέσματα.
Αἱ διαβεβαιώσεις ἂς ἐξέφρασες τὴν ἐπιθυμίαν νὰ λάβῃς ἵνα δύνασαι νὰ διατηρήσῃς τὴν οὐδετερότητα, σοῦ ἐδόθησαν ἤδη παρ’ ἡμῶν, καθὼς θὰ ἔμαθες ἐν τῷ μεταξύ. (ὑπογραφὴ) Γουλιέλμος».
Εἴκοσι τέσσαρας ὥρας ἀργότερα, ὁ αὐτοκράτωρ ἀπήντα καὶ εἰς τὸ διασταυρωθὲν μὲ τὸ ἀνωτέρω ἰδικόν του τηλεγράφημα τοῦ Κωνσταντίνου. Ἐπανελάμβανε τὰ ἴδια καὶ τὴν σύστασιν νὰ μείνῃ οὐδετέρα ἡ Ἑλλάς. Ὡς πρὸς τὰς ζητηθείσας ἀπὸ τὴν γερμανικὴν κυβέρνησιν ἐγγυήσεις διὰ τὴν ἑλληνικὴν οὐδετερότητα, ἐδόθησαν αὗται ἐντελῶς ἀόριστοι, ἐκτὸς ἐκείνων αἱ ὁποῖαι ἀφεώρων τὴν ἀκεραιότητα καὶ τὴν οἰκονομικὴν ἐνίσχυσιν καὶ αἵτι-
