δὲν θὰ τῆς ἐπετίθετο καὶ ἄνευ τῆς ἐκστρατείας τῶν Δαρδανελλίων; Ὑπῆρχαν ἐλπίδες ἐπιτυχοῦς ἑλληνικῆς ἀμύνης μὲ ἀναλογίαν ἓν τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ πρὸς δύο τοῦ βουλγαρικοῦ; Ὁ ἄλλοτε ἐπιτελάρχης ὑποθέτει τοῦτο. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει διατὶ ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐξετίθετο εἰς κίνδυνον τελείας καταστροφῆς, ὅταν θὰ ἠδύνατο νὰ μεταφέρῃ πάντοτε εἰς Μακεδονίαν καὶ τὸ εἰς Καλλίπολιν σῶμα στρατοῦ καὶ ὅταν κυρίως ἦτο σύμμαχος τῆς Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας; Ὑπελόγιζεν ἡ Βουλγαρία περισσότερον τὴν Ἑλλάδα μόνην καὶ ὀλιγώτερον ἐν συμμαχίᾳ μετὰ δύο μεγάλων Δυνάμεων, ἐξ ὧν ἡ Μεγάλη Βρεττανία ἠμποροῦσε νὰ στείλῃ εὐχερῶς, ὅπως τὸ ἀπέδειξε, 150.000 στρατοῦ εἰς Θεσσαλονίκην ἢ Δεδέαγατς;
Ἀλλ’ ὁ Βενιζέλος ὑπελόγιζεν ὅτι ἡ Βουλγαρία θὰ παρεσύρετο ἀπὸ τὴν στάσιν τῆς Ἑλλάδος καὶ θὰ μετεῖχε τῆς ἐκστρατείας τῶν Δαρδανελλίων. Τὴν ὀρθότητα τοῦ ὑπολογισμοῦ μαρτυρεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι, τὴν 22 Φεβρουαρίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) ὁ γερμανόφιλος πρωθυπουργὸς Ραδοσλαύωφ, πιστεύων ὅτι θὰ ἐφηρμόζετο τὸ πρόγραμμα τοῦ Βενιζέλου, ἦτο ἕτοιμος νὰ ὑποβάλῃ τὴν παραίτησίν του, καὶ συνίστα τὸν καταρτισμὸν ρωσσοφίλου ὑπουργείου ὑπὸ τὸν Γεννάδιεφ πρὸς δράσιν ὑπὲρ τῆς Ἀντάντ.
Πλεῖσται ἐκ τῶν ἀντιρρήσεων τούτων διετυπώθησαν παρὰ τοῦ τότε πρωθυπουργοῦ Βενιζέλου εἰς τὸν Βασιλέα καὶ κατὰ τὰ συμβούλια τοῦ Στέμματος, χωρὶς νὰ δοθῇ καταπείθουσα ἀπάντησις ἄλλη πλὴν τῆς ἐπιμόνου καὶ ἀνενδότου ὑπομνήσεως τοῦ βουλγαρικοῦ κινδύνου. Οὔτε εἶναι ἀναξία προσοχῆς ἡ σύμπτωσις ὅτι ἐπὶ τοῦ Ι. Μεταξᾶ ἤλπιζε καὶ ὁ εἰς Ἀθήνας ἀντιπρόσωπος τῆς Ρωσσίας διὰ νὰ ματαιώσῃ τὴν ἑλληνικὴν ἐπέμβασιν. Τὴν 18 Φεβρουαρίου/3 Μαρτίου 1915 ὁ πρεσβευτὴς πρίγκηψ Δεμίδωφ, περιγράφων τὸν γενικὸν ἐνθουσιασμὸν ὑπὲρ τῆς ἀποφάσεως τοῦ Βενιζέλου, συνεπέραινεν ὑποδεικνύων εἰς τὴν κυβέρνησίν του τὰ ἑξῆς:
«Προσωπικῶς ὑπολογίζω ἐπὶ τῆς ἀντιστάσεως τοῦ ἑλληνικοῦ ἐπιτελείου (διὰ νὰ ματαιωθῇ τὸ σχέδιον τοῦ Βενιζέλου). Διότι, ἂν οἱ Ἀγγλογάλλοι ἠδύναντο νὰ ἐνεργήσουν ἄνευ τῆς ἑλληνικῆς συμπράξεως, θὰ ἦτο τοῦτο δι’ ἡμᾶς ἡ καλλιτέρα λύσις.
«Καθ’ ἣν περίπτωσιν θεωρεῖτε ἀπαράδεκτον τὴν συμμετοχὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς τὴν ἀπόβασιν, θὰ ἦτο δυνατὸν νὰ χρησιμοποιήσωμεν πρὸς τοῦτο σοβαρώτατον ἐπιχείρημα: Νὰ ὑποδείξωμεν δηλαδὴ ὅτι ἡ ἀπόσπασις ἑλληνικῶν στρατευμάτων ἀπὸ τοῦ κυρίου προορισμοῦ των, ὅστις εἶναι ἡ συγκράτησις τῶν Βουλγάρων, θὰ θέσῃ εἰς κίνδυνον τὴν ἀσφάλειαν τῆς Σερβίας».
Ἀλλ’ ὁ Ι. Μεταξᾶς ἐθεώρει ἀπίθανον καὶ καθ’ ἑαυτὴν τὴν ἐπιτυχίαν τῆς ἐκστρατείας τῶν Δαρδανελλίων. Ἡ διὰ μόνου τοῦ στόλου ἐκβίασις τῶν Στενῶν ἦτο ἀδύνατος. Ἐχρειάζετο ἀποβατικὴ ἐνέργεια, ἥτις θὰ προσέκοπτεν εἰς τὰς ὀχυρώσεις τῶν δύο ἀκτῶν, τελειοποιηθείσας ὑπὸ τῶν Γερμανῶν, καὶ εἰς τὴν ἀντίστασιν τῶν τουρκικῶν στρατευμάτων. Τὴν διαθέσιμον δύναμιν τούτων ὑπελόγιζεν ὁ ἀρχηγεύων τοῦ ἐπιτελείου εἰς 6 σώματα στρατοῦ ἐκ 15 μεραρχιῶν μὲ 140.000 λόγχας. Ἐναντίον τοῦ ὄγκου τούτου ἐχαρακτήριζεν
