τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τῆς ἀπὸ 19 Φεβρουαρίου/4 Μαρτίου 1915 ρωσσικῆς ἀξιώσεως τοῦ Σαζόνωφ ἐπὶ τῶν Στενῶν καὶ τῆς Κωνσταντινουπόλεως. Ὁ Ρῶσσος πρέσβυς τηλεγραφεῖ τὰς ἑξῆς δηλώσεις τοῦ σὲρ Ἔδουαρδ Γκρέϋ:
«Γνωρίζει (ὁ Γκρέϋ) πόσον ἐδυσκολεύετο ἡ Ρωσσία νὰ κρίνῃ περὶ τῆς σκοπιμότητος, τὴν ὁποίαν θὰ εἶχεν ἡ ἐνεργὸς ἐπέμβασις νέων συμμάχων πρὶν ἡ αὐτοκρατορικὴ κυβέρνησις (ἡ Ρωσσία) ἐξασφαλισθῇ διὰ μιᾶς συμφωνίας μετὰ τῆς Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῶν Στενών. Κατ’ αὐτὸν (τὸν Γκρέϋ) τὸ ζήτημα τοῦτο θὰ ἐλύετο εὐκολώτερον μετὰ τὴν συνομολόγησιν τοῦ συμφώνου. Ὁ Γκρέϋ μᾶς εἶπεν (εἰς τοὺς Μπένκεντορφ καὶ Καμπὼν) ἐπίσης ὅτι ἡ ἀγγλικὴ κυβέρνησις ἠσχολήθη μὲ τὸ σχέδιόν μας (τὸ ρωσσικὸν περὶ Στενῶν), καὶ ὅτι ἦτο δυνατὸν νὰ ἐλπίζεται ὁ καθορισμὸς τῆς ἀγγλικῆς ἀπόψεως, κατὰ τὴν προσεχὴ συνεδρίασιν τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ὁ ἴδιος δὲν ἠθέλησε νὰ ἀποφανθῇ προηγουμένως, ἀλλὰ θὰ μᾶς ἀπήντα περὶ τὸ τέλος τῆς ἑβδομάδος».
Εἶναι ἑπομένως ἀναμφισβήτητον ὅτι, ἐνῷ ἡ κυβέρνησις Βενιζέλου εὑρίσκετο ὑπὸ παραίτησιν καὶ ὑφίσταντο ἐλάχισται πιθανότητες ὅτι ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἠδύνατο νὰ μετάσχῃ εἰς τὴν ἐκστρατείαν τῶν Δαρδανελλίων, καὶ τότε ἀκόμη αἱ δυτικαὶ Δυνάμεις ἠρνοῦντο νὰ ὑποσχεθοῦν τὴν Κωνσταντινούπολιν μετὰ τῶν Στενῶν εἰς τοὺς Ρώσσους.
Ἡ κυβέρνησις Γούναρη είχε πλέον ὁρκισθῆ καὶ ἐγκατασταθῆ εἰς τὴν ἐξουσίαν. Κάθε ἐλπὶς ἀμέσου ἑλληνικῆς δράσεως ἐξέλιπεν. Οἱ Ἀγγλογάλλοι ὑπελόγιζαν εἰς τὴν συνδρομὴν τῆς Ρωσσίας. Τότε μόνον τὴν 27ην Φεβρουαρίου/12 Μαρτίου 1915, ἔδωκεν ἡ Μεγάλη Βρεττανία τὴν πρώτην αὐτῆς ὑπόσχεσιν πρὸς τὴν Ρωσσίαν περὶ παραχωρήσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως καὶ τῶν Δαρδανελλίων. Ἡ σχετικὴ δήλωσις περιείχετο εἰς σημείωμα τοῦ ἐν Πετρουπόλει πρεσβευτοῦ τῆς Ἀγγλίας Μπώκαναν, ἐπιδοθὲν πρὸς τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν Σαζόνωφ.
Τὴν ἡμερομηνίαν τῆς 12ης Μαρτίου 1915 αναφέρει ὁ ἴδιος Σαζόνωφ εἰς τὰ ἀπομνημονεύματά του καὶ ὁ Ρῶσσος ἐπιτελάρχης Ντανίλωφ ὡς χρονικὸν σημεῖον τῆς πρώτης ἀγγλικῆς πρὸς τὴν Ρωσσίαν ὑποσχέσεως διὰ τὴν Κωνσταντινούπολιν [1].
- ↑ Ὑπόμνημα ἄνευ ἀριθμοῦ ὑπὸ ἡμερομηνίαν 27ης Φεβρουαρίου/12 Μαρτίου 1915 τῆς ἐν Πετρουπόλει ἀγγλικῆς πρεσβείας πρὸς τὸν Σ. Δ. Σαζόνωφ ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Εἰς τὸ ἔγγραφον τοῦτο ἀπήντησεν ἐπισήμως ὁ Σαζόνωφ τὴν 7/20 Μαρτίου 1915 διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 1265 τηλεγραφήματός του πρὸς τὸν σὲρ Εδουαρδ Γκρέϋ. Ἀμφότερα τὰ κείμενα περιέχονται εἰς τὰ ρωσσικὰ μυστικὰ διπλωματικὰ ἔγγραφα περίοδος 1914–1918, γαλλικὴ μετάφρασις Ἰω. Πολόνσκυ, σελίδες 257 και 292.
Ἀπομνημονεύματα Σ Σαζόνωφ σελίδες 277–178 γαλλικῆς ἐκδόσεως, Ρώσσου ἐπιτελάρχου Γ. Ντανίλωφ. Ἡ Ρωσσία εἰς τὸν παγκόσμιον πόλεμον 399 γαλλικῆς ἐκδόσεως.
Α. Γκωβαίν. Ἱστορία τῆς Γαλλίας τόμος 9ος σελ. 358.
Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 663 τῆς 13ης Νοεμβρίου 1914 τοῦ ἐν Λονδίνῳ Ρώσσου πρε-
