παρεσύρετο ἡ Βουλγαρία. Ἡ σκέψις του περὶ προσφορᾶς εἰς αὐτὴν ἀνταλλαγμάτων ἐδικαιολογεῖτο οὕτω, ὅπως ρητῶς ἔγραψεν εἰς τὸν Βασιλέα:
«Ἀλλ’ ἐὰν ἐπὶ τέλους ματαιωθῇ ἡ μετοχὴ ἡμῶν εἰς τὸν πόλεμον ἐξ ὑπαιτιότητος τῶν Βουλγάρων, θὰ διατηρήσωμεν τότε ἀκεραίαν τὴν φιλίαν καὶ συμπάθειαν τῶν Δυνάμεων τῆς Τριπλῆς Συνεννοήσεως».
Μὲ ἀξιοθαύμαστον πράγματι διορατικότητα ὁ πρωθυπουργὸς ἐβάσιζεν ὁλόκληρον τὴν πολιτικήν του ἐπὶ τῆς ἑξῆς πεποιθήσεως:
«Πρέπει, ἐπὶ τέλους, νὰ προστεθῇ ὅτι ἡ ὅλη ἐξέλιξις τῶν πραγμάτων καὶ ἡ πρότασις ὅπως ἀναγνωρισθοῦν ἡμῖν εὐρύταται ἐδαφικαὶ παραχωρήσεις ἐν Μικρᾷ Ασίᾳ, ἀποδεικνύει δι’ ἐμὲ ἀνενδοιάστως ὅτι ἡ ἐπιδειχθεῖσα ζωτικότης τῆς νέας Ἑλλάδος, ἐφείλκυσεν εἰς αὐτὴν τὴν ἐμπιστοσύνην ὡρισμένων Δυνάμεων, αἵτινες θεωροῦν αὐτὴν ὡς σπουδαῖον παράγοντα ἀναπλάσεως ἐν τῇ Ἀνατολῇ, καθ’ ἣν στιγμὴν τὸ τουρκικὸν κράτος καταρρέει» [1].
Τὸ πρωΐ τῆς ἐπιούσης, ὁ Κωνσταντῖνος εἶπεν εἰς τὸν πρόεδρον τῆς κυβερνήσεως ὅτι ἐγκρίνει τὰς γνώμας τοῦ ὑπομνήματος καὶ τὸν ἐξουσιοδοτεῖ νὰ ἐνεργήσῃ ὑπὸ τὸ πνεῦμα αὐτῶν. Ἀλλὰ τὸ ἀπόγευμα τῆς ἰδίας ἡμέρας ἐγνώσθη ἐπισήμως ὅτι Γερμανία μετὰ τῆς Αὐστρίας παρεχώρησαν εἰς τὴν Βουλγαρίαν δάνειον 150 ἑκατομμυρίων χρυσῶν φράγκων. Τὴν ἑπομένην ἀνεκοινώθη ἡ ὑπογραφὴ τουρκοβουλγαρικῆς συμβάσεως διὰ τὰς μεταφοράς, ἥτις ἐσήμαινε τὴν ἀκώλυτον χρησιμοποίησιν τοῦ βουλγαρικοῦ ἐδάφους πρὸς ἀποστολὴν πολεμικοῦ ὑλικοῦ εἰς Τουρκίαν.
Ἡ Βουλγαρία ἐθεωρήθη ὡς ταχθεῖσα ὁριστικῶς μὲ τὰς Κεντρικὰς Δυνάμεις. Ἡ ελληνικὴ κυβέρνησις εἰς οὐδεμίαν ἀπολύτως προέβη μετ’ αὐτῆς διαπραγμάτευσιν. Αἱ πρὸς τὸν Βασιλέα σκέψεις τοῦ πρωθυπουργοῦ περὶ ἐνδεχομένων ἑλληνικῶν ἀνταλλαγμάτων εἰς τὴν Βουλγαρίαν δὲν ἔλαβον χαρακτῆρα διπλωματικῆς ἐνεργείας. Οὐδεμία ξένη κυβέρνησις ἢ πρόσωπον εἶχαν γνῶσιν αὐτῶν.
Ὁ πρόεδρος τῆς κυβερνήσεως ἐγνωστοποίησεν εἰς τὴν Συνεννόησιν ὅτι ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ μετεῖχε τοῦ πολέμου, ἕνεκα τῆς βουλγαρικῆς ἀπειλῆς. Την 24ην Ἰανουαρίου/6 Φεβρουαρίου οἱ ἐν Ἀθήναις πρέσβεις τῆς Συνεννοήσεως ἔκαμαν νέον διάβημα πρὸς τὸν Βενιζέλον. Προσέφεραν τὴν ἐγγύησίν των εἰς τὴν Ἑλάδα ἀπέναντι τῆς Βουλγαρίας καὶ θὰ ἔστελλαν ἀμέσως δύο ἀγγλογαλλικὰς μεραρχίας εἰς Θεσσαλονίκην, ἐὰν ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς ἐβοήθει τοὺς Σέρβους. Ὁ Βενιζέλος ἠρνήθη καὶ πάλιν [2].
- ↑ Τὸ ὑπόμνημα τῆς 17/30 Ἰανουαρίου 1915 ἐδημοσιεύθη ὁλόκληρον εἰς τὸν φιλελεύθερον τύπον τῶν Ἀθηνῶν τὴν 21ην Μαρτίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1915 καὶ ἐχρησιμοποιήθη ἔπειτα πολλάκις.
- ↑ Ἑλληνικὴ ἀνακοίνωσις τῆς 19ης Ἰανουαρίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1915 πρὸς τὴν Τριπλῆν Συνεννόησιν. Ἀντίγραφον τῆς προφορικῆς διακοινώσεως τοῦ Ἄγγλου πρεσβευτοῦ Ἔλλιοτ πρὸς τὸν Βενιζέλον τὴν 24ην Ἰανουαρίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον). Τηλεγραφικὴ ἐγκύκλιος Ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν Βενιζέλου εἰς τὰς πρεσβείας Λονδίνου, Παρισίων, Πετρουπόλεως τῆς 16ης Ἰανουαρίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον). Δηλώσεις Ε. Βενιζέλου εἰς τὰς ἀθηναϊκὰς ἐφημερίδας 21 Μαρτίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1915.
