μικρασιατικὸν ζήτημα. Οἱ Τοῦρκοι τὰς ἐχαρακτήριζαν ἀδιαίρετον τμῆμα τῆς Μικρασίας. Χάριν αὐτῶν ἡ ἐπίσημος ὀθωμανικὴ κυβέρνησις προέβη εἰς τοὺς ὠργανωμένους ἀνθελληνικοὺς διωγμούς. Τὴν 14ην Μαΐου 1914 ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν καὶ ἀρχηγὸς τῶν νεοτούρκων Ταλαὰτ βέης ἔγραψεν εἰς τὸν βαλῆν Σμύρνης Ραχμῆ:
«Ἐπείγουσα πολιτικὴ ἀνάγκη ἐπιβάλλει ὅπως οἱ Ἕλληνες, οἱ κατοικοῦντες τὰς ἀκτὰς τῆς Μικρασίας, ἐξαναγκασθοῦν νὰ ἐκκενώσουν τὰς ἑστίας των διὰ νὰ ἐγκατασταθοῦν εἰς τὰ βιλαέτια Ἐρζεροὺμ καὶ Χαλδαίας.
»Ἐὰν ἀρνηθοῦν ν’ ἀναχωρήσουν εἰς τὰ ἀναφερόμενα μέρη, εὐαρεστηθῆτε νὰ δώσετε προφορικὰς ὁδηγίας πρὸς τοὺς Μουσουλμάνους ἀδελφούς μας διὰ νὰ ὑποχρεώσουν τοὺς Ἕλληνας νὰ ἐκπατρισθοῦν οἰκειοθελώς. Οἱ Μουσουλμάνοι δύνανται νὰ μεταχειρισθοῦν πρὸς τοῦτο παντός εἴδους ἔκτροπα» [1].
Τί ἐπηκολούθησεν ἀνεφέρθη ἤδη.
Ἡ ἔκρηξις τοῦ πανευρωπαϊκού πολέμου ἐπεδείνωσε τὴν κατάστασιν καὶ παρουσίασε τὴν ἀπειλὴν τῆς ἀμέσου ἐξοντώσεως τοῦ μικρασιατικοῦ Ἑλληνισμοῦ. Οἱ Τοῦρκοι ἔφθασαν μέχρι τοῦ σημείου νὰ ἐπαναφέρουν τὴν δουλείαν καὶ τὸν ἐξανδραποδισμόν. Ὁ Τοῦρκος ἀστυνόμος τοῦ Μπαλοὺκ-Χισσὰρ εἰδοποίει τὸν Ἰούλιον τοῦ 1915 διὰ δημοσίου κήρυκος ὅτι:
«Παραδίδω γυναῖκες χριστιανῶν ἀντὶ πέντε λεπτῶν τὸ κομμάτι!» [2].
Ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει Ἀμερικανὸς πρεσβευτής Μοργκεντάου γράφει περὶ τῶν ἀνθελληνικῶν διωγμῶν κατὰ τὴν ἔναρξιν τοῦ πανευρωπαϊκοῦ πολέμου:
«Οἱ Ἕλληνες ὑπῆρξαν ἐπίσης θύματα ὅπως οἱ Ἀρμένιοι τοῦ σχεδίου τοῦ ἐκτουρκισμοῦ τῆς Μικρᾶς Ἀσίας.
»Κατ’ ἀρχὰς κατετάγησαν εἰς τὸν ὀθωμανικὸν στρατὸν σχηματίζοντες τὰ ἐργατικὰ τάγματα τοῦ Καυκάσου καὶ ἀλλαχοῦ. Ἀκριβῶς ὡς οἱ Ἀρμένιοι, οἱ Ἕλληνες αὐτοὶ στρατιῶται ἀπέθαναν κατὰ χιλιάδας, ἀπὸ τὴν πεῖναν, τὸ ψύχος καὶ τὰς στερήσεις. Οἱ ἀπομείναντες ὑπέστησαν κάθε εἴδους βιαιότητας. Οἱ Τοῦρκοι τοὺς ὑπεχρέωναν νὰ ἐξισλαμίζωνται, ἥρπαζαν τὰς νεαρὰς Ἑλληνίδας διὰ τὰ χαρέμια των καὶ τὰ μικρὰ ἄρρενα διὰ νὰ τὰ ἀποκρύπτουν πλησίον ὀθωμανικῶν οἰκογενειῶν. Ὑπὸ τὸ πρόσχημα ὅτι οἱ Έλληνες ἔμειναν πιστοὶ εἰς τὴν πατρίδα των, οἱ Τοῦρκοι ἐζήτησαν νὰ ἐξοντώσουν ὁλόκληρον λαόν, ὅστις ὁδηγεῖτο καθ᾽ ὁμάδας εἰς τὸ ἐσωτερικόν, ὑπὸ τὴν δῆθεν συνοδείαν τῶν χωροφυλάκων. Αἱ πορεῖαι ἐγίνοντο συνήθως πεζῇ. Ὁ ἀριθμὸς τῶν οὕτω ἐκδιωχθέντων ἀνήρχετο ἀπὸ 200.000 εἰς ἕν ἑκατομμύριον!» [3].
