Ἀπὸ τῆς νεότητός μου ἐθεώρουν τὴν νῆσον Σκύρον
ὡς τὸ γεωγραφικὸν κέντρον τοῦ Ἑλληνισμοῦ. ε. βενιζελοσ
Εἰς τὸν Ἐμμανουὴλ Ρέπουλην, μόλις ὑπογράψας τὴν συνθήκην τοῦ Βουκουρεστίου, ὁ Βενιζέλος ἔλεγε:
«Καὶ τώρα τὰ βλέμματά μας πρὸς Ἀνατολάς».
Πλατὺ καὶ μεγάτολμον σχέδιον εἰς ἁπλῆν εἰκόνα.
Πῶς ἔφθασεν εἰς τὴν σύλληψιν αὐτοῦ, ὅταν κανεὶς ἐκ τῶν προκατόχων του δὲν ἐσκέφθη να περιλάβῃ τὴν Μικρασίαν ἐντὸς τῶν ἀμέσων ἐδαφικῶν ἀξιώσεων τοῦ ἑλληνικοῦ κράτους;
Ὀλίγοι ἀπὸ τοὺς Ἕλληνας τοῦ 19ου αἰῶνος ἔσκυψαν ἐπὶ τοῦ χάρτου τῆς Ἑλλάδος ὅσον ὁ υἱὸς αὐτὸς τῆς Κρήτης. Ἔγινεν ἔφηβος καὶ ἠνδρώθη τὸν καιρὸν ὅπου τὸ νησί του ἦτο ἡ καρδία τοῦ ἔθνους. Ἀπὸ τὴν δυτικήν του παραλίαν διεκρίνοντο τὰ λακωνικὰ ἀκρωτήρια. Οἱ ἀναβάται τῆς Ἴδης ἐνόμιζαν ὅτι ἔβλεπαν κάπου τὰς κορυφὰς τοῦ μικρασιατικοῦ Τμώλου νὰ λάμπουν εἰς τὸ φῶς τῆς θερινῆς αὐγῆς. Τὸ Αἰγαῖον δὲν ἔφερεν εἰς τὴν Κρήτην μόνον τὸν καϋμὸν τοῦ γένους. Ἐχρησίμευεν ὡς μέσον ἀδιακόπου ἐπικοινωνίας τῆς μεγαλονήσου μὲ τὰς ἀκτὰς ὅπου ἀκτινοβολοῦσεν ἡ Σμύρνη.
Τί ἀστείρευτος πηγὴ παρατηρήσεων, στοχασμῶν, μελέτης διὰ τὸν μεγαλοφάνταστον Κρῆτα.
Ἐνῷ οἱ ἄλλοι Ἕλληνες ἐσταματοῦσαν τὸ βλέμμα των εἰς τὸν Ἀλιάκμονα, ὁ Βενιζέλος ἐζοῦσε τὴν σελίδα αὐτὴν τοῦ Ἐλισαίου Ρεκλύς:
«Τὸ δυτικὸν τμῆμα τῆς Μικρασίας ἀποτελεῖ καταπληκτικὸν παράδειγμα τῆς αὐθαιρεσίας τὴν ὁποίαν ἔχουν αἱ τεχνικαὶ διαιρέσεις. Πράγματι αἱ νῆσοι, αἱ χερσόνησοι, αἱ κοιλάδες τῶν ποταμῶν τῆς Ἀνατολίας μέχρι τῶν ὀρoσειρῶν καὶ τῶν ὑψιπέδων τοῦ ἐσωτερικοῦ, οὐδαμῶς παρουσιάζουν τὸν ἀσιατικὸν χαρακτῆρα. Ἀνήκουν γεωγραφικῶς καὶ ἱστορικῶς εἰς τὴν Εὐρώπην. Εἰς τὰς δύο ἀκτὰς τὸ κλίμα ὁμοιάζει, αἱ παραλίαι ἔχουν τὴν αὐτὴν ὄψιν καὶ τὸν ἴδιον σχηματισμόν, πληθυσμοὶ τῆς αὐτῆς φυλῆς ἐγκατεστάθησαν ἐκεῖ, οἱ μὲν ἀπέναντι τῶν δέ, ἡ ἰδία ἱστορικὴ κίνησις τοὺς παρέσυρεν εἰς τὸν ἴδιον προορισμόν. Ἀντὶ νὰ χωρίζῃ τὴν Ἑλλάδα ἐκ τῆς Μικρᾶς Ασίας ἡ θάλασσα τοῦ Αἰγαίου τὰς ἤνωσε διὰ τῶν ἀκαταπαύστων ἀνταλλαγῶν ἐμπορευμάτων καὶ ταξειδιωτῶν. Ὅπως εἰς τοὺς καιροὺς τοῦ Ἡροδότου, αἱ Ἀθῆναι καὶ ἡ Σμύρνη, αἱ ὁποῖαι ἐνατενίζονται ὑπεράνω τῶν κυμάτων, παρέμειναν πόλεις έλληνικαὶ εἰς πεῖσμα τῶν κατακτήσεων καὶ τῶν βαρβά-
