τὴν 18ην Σεπτεμβρίου 1914, δὲν ἐσυνέτιζαν τὴν Ρωσσίαν. Ἡ βαλκανικὴ πολιτική της ἀπετέλει σειρὰν σφαλμάτων. Ὁ Σαζόνωφ ἔλεγεν εἰς τὸν πρεσβευτὴν Ἴωνα Δραγούμην:
«Ὁ Βενιζέλος εἶναι πολύτιμος ἄνθρωπος εἰς τὰς δυσκόλους στιγμάς». [1]
Τοῦτο δὲν ἠμπόδιζε τὸν Ρῶσσον ὑπουργὸν ἀπὸ τὰς ἀσυναρτήτους πρωτοβουλίας του, αἱ ὁποῖαι ἐδυσχέραιναν τὴν θέσιν τοῦ Ἕλληνος συναδέλφου του. Εἴτε δάνειον συνῆπτεν ἡ Βουλγαρία εἰς τὸ Βερολῖνον, εἴτε συμφωνίας συνωμολόγει μὲ τὴν Αὐστρίαν καὶ Τουρκίαν, εἴτε τὸ ἔδαφός της ἐγίνετο ἐλευθέρα ὁδὸς διακομίσεως πολεμοφοδίων ἐκ Γερμανίας εἰς Κωνσταντινούπολιν, ἡ ἐπῳδὸς τοῦ Σαζόνωφ, τοῦ Ἰσβόλσκυ καὶ τοῦ ρυμουλκουμένου παρ’ αὐτῶν Θεοφίλου Δελκασέ, ἦτο πάντοτε ἡ ἰδία καὶ πάντοτε μωρά:
«Πταίουν ἡ Ἑλλὰς καὶ Σερβία, αἱ ὁποῖαι δὲν ἐξευμενίζουν τὴν Βουλγαρίαν μὲ παραχωρήσεις».
Τὴν 27ην Νοεμβρίου καὶ τὴν 1ην Δεκεμβρίου 1914, ἡ Τριπλῆ Συνεννόησις ἀπηύθυνε συλλογικὴν διακοίνωσιν εἰς τὰς κυβερνήσεις Ἀθηνῶν, Βελιγραδίου καὶ Σόφιας, καλοῦσα ταύτας νὰ συμφωνήσουν φιλικῶς καὶ ὑποσχομένη εἰς τὴν Βουλγαρίαν ἐδαφικὰ ἀνταλλάγματα ἐπὶ τῆς Θράκης καὶ Μακεδονίας.
Ἡ διπλωματικὴ μάχη τὴν ὁποίαν διεξῆγεν ὁ Βενιζέλος ἦτο ἀπὸ τὰς σκληροτέρας τοῦ σταδίου του. Ὤφειλε νὰ μεταπείσῃ φίλους τῆς Ἑλλάδος πιστεύοντας ὅτι ἀπ’ αὐτῆς ἐξηρτᾶτο ἡ τύχη τοῦ πολέμου εἰς τὰ Βαλκάνια. Τὸ ἐπέτυχεν. Εἰς τὸ τέλος Δεκεμβρίου ὁ σὲρ Ἔδουαρδ Γκρέϋ ἐδήλωνε πρὸς τὸν Γεννάδιον ὅτι:
«Ἡ Τριπλῆ Συνεννόησις οὐδὲν ζητεῖ παρὰ τῆς Ἑλλάδος ὑπὲρ τῆς Βουλγαρίας [2].
Εἶχεν ἑπομένως δίκαιον ὁ Βενιζέλος, λέγων μετὰ ἕνα μῆνα πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ τοὺς τέως πρωθυπουργοὺς τῆς Ἑλλάδος:
«Ἐθάψαμεν τὸ ζήτημα τῶν παραχωρήσεων πρὸς τὴν Βουλγαρίαν».
Καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα ἡ Σερβία ἐπάλαιεν ἐναντίον τῆς αὐστριακῆς ἐπιδρομῆς. Ὁ μικρὸς στρατὸς τῶν χωρικῶν τοῦ Δουνάβεως διέπραξεν ἀληθινὰ θαύματα. Ἡ Ἑλλάς, μὴ δυναμένη νὰ βοηθήσῃ τοὺς Σέρβους μὲ ἄνδρας, ἤνοιξε δι’ αὐτοὺς τὸν λιμένα τῆς Θεσσαλονίκης καὶ τὴν σιδηροδρομικὴν γραμμήν. Ἐκτὸς τῶν μεταφερομένων ἔξωθεν πολεμοφοδίων, ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις παρεχώρησε καὶ ἰδικά της εἰς τὴν ἡρωϊκὴν σύμμαχον. Ἀλλὰ περὶ τὰ μέσα Νοεμβρίου ἀνηγγέλθη μεγάλη αὐστριακὴ ἐπίθεσις πρὸς «κατάκτησιν» τῆς Σερβίας. Ὁ αὐστριακός στρατὸς ἐπροχώρει
- ↑ Τηλεγράφημα 3584 Ν/6 ἑλληνικῆς πρεσβείας ἐκ Μπορντὼ πρὸς πρόεδρον Βενιζέλον. Τηλεγράφημα ἐκ Πετρουπόλεως 19 Νοεμβρίου 1914.
- ↑ Ἡ ἐπὶ τῶν πρὸς τὴν Βουλγαρίαν παραχωρήσεων ἀλληλογραφία εἶναι ὀγκοδεστάτη, μεγίστης σοβαρότητος καὶ καταλαμβάνει τὴν περίοδον ἀπὸ ἀρχῶν Σεπτεμβρίου 1914 μέχρι τέλους Ἰανουαρίου 1915. Μεταξὺ τῶν σπουδαιοτέρων εἶναι τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 38602, 89133, 41502 κλπ. τηλεγραφήματα.
