ταίωσε καὶ βραδύτερον ἀπέρριψε μετ’ αὐστηρότητος ἔμμεσον προσφορὰν δανείου τῆς γερμανικῆς κυβερνήσεως ὑπὸ τὸν ὅρον νὰ δηλώσῃ ἡ Ἑλλὰς ἀπόλυτον οὐδετερότητα. [1]
Ἡ Τουρκία κατήργησε διὰ πραξικοπήματος τὰς ἀπὸ αἰώνων ἰσχυούσας «διομολογήσεις». Ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἐπροκάλεσε τὴν Γερμανίαν νὰ ἐπέμβῃ. Ὁ ὑφυπουργὸς Τσίμμερμαν εἶπεν εἰς τὸν Ν. Θεοτόκην ὅτι ἡ γερμανικὴ κυβέρνησις θὰ τὸ ἔπραττεν εὐχαρίστως ἂν ἡ Ἑλλὰς ὑπέσχετο νὰ μὴ κινηθῇ εἰς περίπτωσιν βουλγαρικῆς ἐπιθέσεως κατὰ τῆς Σερβίας. Καὶ ὁ Βενιζέλος:
«Οὐδέποτε ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἀπέκρυψεν ὅτι, εἰς ἐνδεχομένην δράσιν τῆς Βουλγαρίας, θὰ ἐπήρει τὴν ἐλευθερίαν νὰ λάβῃ τὰ ἐνδεδειγμένα μέτρα πρὸς ὑπεράσπισιν τῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων καὶ διαφύλαξιν τῆς ἰσορροπίας εἰς τὰ Βαλκάνια, ἀκόμη δὲ νὰ ἀμυνθῇ τῶν ἐθνικῶν δικαιωμάτων διὰ τὰ ὁποῖα ἡ Ἑλλὰς ὑπεβλήθη εἰς σκληράς θυσίας». [2]
Ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις δὲν ἄφηνε νεκρὰν τὴν πολιτικὴν τῆς οὐδετερότητος. Πρὶν ἀκόμη ἡ Ἰταλία ἐνεργήσῃ τὴν ἀπόβασιν τῆς Αὐλῶνος, ἡ Ἑλλὰς ἀνέκτησε τὴν Βόρειον Ἤπειρον. Βασιζομένη κυρίως εἰς τὴν ἐνίσχυσιν τῆς Ἀγγλίας, ἀλλ’ ἔχουσα τὴν συγκατάθεσιν τῶν Δυνάμεων τῆς Τριπλῆς Συμμαχίας καὶ τῆς Συνεννοήσεως ἡ κυβέρνησις ἔδωκεν ἐντολὴν εἰς τὴν 8ην μεραρχίαν νὰ ἀνακαταλάβῃ τὴν Βόρειον Ἤπειρον.
Ἡ προέλασις, διαταχθεῖσα τὴν 10/23 Ὀκτωβρίου, συνεπληρώθη μέχρι τῆς 1ης/14ης Νοεμβρίου 1914.
Οὕτω ἐντὸς τῶν δύο πρώτων μηνῶν τῆς εὐρωπαϊκῆς κρίσεως ἔρρυθμίσθη ὁριστικῶς τὸ ζήτημα τῶν νήσων, δι’ ὑποσχέσεως τοῦ κυριάρχου τῆς θαλάσσης εὐρωπαϊκοῦ συνδυασμοῦ, ἐλύθη δὲ τὸ ἠπειρωτικὸν μὲ τὴν ἐπίνευσιν ἀμφοτέρων. [3]
Ἀτυχῶς ἡ κυβέρνησις τῆς Ἑλλάδος ἠναγκάζετο νὰ καταπολεμῇ τὴν ἄγνοιαν ἢ τὰς προλήψεις τῶν φίλων της ὡς πρὸς τὴν Βουλγαρίαν. Ἡ Ρωσσία δὲν ἔπαυσε νὰ παρασύρῃ τὰς δύο δυτικὰς Δυνάμεις εἰς διαβήματα πρὸς παραχωρήσεις τῶν βαλκανικῶν κρατῶν ὑπὲρ τῆς Βουλγαρίας. Ἡ ἔξοδος τῆς Τουρκίας ἐκ τῆς οὐδετερότητος, ὁ πειρατικὸς βομβαρδισμὸς τῶν ρωσσικῶν λιμένων τῆς Μαύρης Θαλάσσης ὑπὸ τοῦ γερμανοτουρκικοῦ στόλου, τέλος ἡ ἐπίσημος κήρυξις τοῦ πολέμου μεταξύ Τουρκίας καὶ Συνεννοήσεως
- ↑ Τηλεγράφημα ὑπ’ ἀριθμὸν 41140 Ν. Θεοτόκη πρὸς Βενιζέλον καὶ ἀπάντησις αὐτοῦ.
- ↑ Τηλεγράφημα ὑπ’ ἀριθμὸν 41167 Ν. Θεοτόκη πρὸς Βενιζέλον καὶ ἀπάντησις αὐτοῦ.
- ↑ Ἡ ὑπ’ ἀριθμὸν 86411 τῆς 12/25 Ὀκτωβρίου τηλεγραφικὴ ἐγκύκλιος πρὸς τὰς ξένας κυβερνήσεις περὶ κατοχῆς τῆς Βορείου Ηπείρου διὰ τακτικοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ καὶ ἡ ἀναφορὰ πρὸς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Στρατιωτικῶν τοῦ ὑποστρατήγου Α. Παπούλα, ἀναγγέλλοντος τὴν λήξιν τῆς προελάσεως, Πρεμετὴ 1 Νοεμβρίου 1914.
