περίεργον σύμπτωσιν, ὁ παρητημένος ὑπουργὸς ἐγνωστοποίησε τὸ ὑπόμνημά του πρῶτα εἰς τὸν Κωνσταντῖνον καὶ εἴκοσι τέσσαρας ὥρας ἔπειτα πρὸς τὸν πρωθυπουργόν, ὅταν ὁ τελευταῖος τοῦ ἀνήγγειλε τὴν ὑποβληθεῖσαν παραίτησιν τῆς κυβερνήσεως. Ὁ Στρέϊτ ἔγραψε πρὸς τοῖς ἄλλοις:
«Ἡ Ἑλλὰς δὲν ἔχει συμφέρον νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς Τουρκίας, καθ’ ἣν περίπτωσιν αὕτη ἐγίνετο ἐμπόλεμος ἐναντίον τῆς Τριπλῆς Συνεννοήσεως».
Ἀλλ’ αὐτὸ ἀκριβῶς τὸ ἴδιον εἶπεν ὁ Κωνσταντῖνος πρὸς τὸν Κάρρ. Μὲ τὴν διαφορὰν ὅτι, λησμονῶν τὴν πολιτικὴν διδαχὴν τοῦ συμβούλου του ὡμολόγει ὅτι δὲν ἤθελε νὰ γίνῃ ἐχθρὸς τοῦ Κάϊζερ.
Ὅταν ἀπεκαλύφθη ἡ ἐνέργεια ἐκείνη, ὁ Βενιζέλος ὑπέδειξεν εἰς τὸν Στρέϊτ τὴν ἀνάγκην νὰ πραγματοποιήσῃ τὴν ἀποχώρησίν του ἐκ τῆς Κυβερνήσεως [1].
Ὁ Ἐμμανουὴλ Ρέπουλης ἔμαθεν ἐπακριβῶς ὅτι ὁ Στρέϊτ ωμίλησε μὲ τὸν Κωνσταντῖνον πρὶν ὁ δεύτερος συναντηθῇ μετὰ τοῦ Κάρρ. Αὐτὸς τὸν ἔκαμε νὰ παλινωδήσῃ· διὰ τοῦτο ἀπεκάλει τὴν πράξιν του «προδοσίαν», ἐφ’ ὅσον προήρχετο ἀπὸ μέλος τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου ἐνεργοῦν ἐν ἀγνοίᾳ καὶ ἐναντίον τῆς γνώμης τῶν συναδέλφων του.
Οὐσιωδέστερον εἶναι ὅτι ὁ Βασιλεὺς καὶ ὁ Στρέϊτ ἐπάθαιναν τοὐλάχιστον διάλειψιν μνήμης.
Ὁ Κωνσταντῖνος ἐλησμόνει ὅτι τὴν 25ην Σεπτεμβρίου 1913, ἱκέτευε μετὰ δακρύων τὸν Γκρέϋ καὶ τὸν γάλλον πρέσβυν Καμπὼν νὰ σώσουν τὴν Ἑλλάδα ἐκ τῆς τουρκικῆς ἐπιθέσεως.
Ὁ Στρέιτ τῆς 25ης Αὐγούστου δὲν ἦτο ὁ πρὸ δύο μηνῶν ἄνθρωπος καὶ ὑπουργός, ὅστις εἶχεν ἀληθῶς κηρύξει τὸν πόλεμον κατὰ τῆς Τουρκίας. Οἱ σφαγεῖς τοῦ γένους μετεβάλλοντο εἰς φίλους του ἐπειδὴ ἦσαν σύμμαχοι τῆς Γερμανίας. Τοὺς διώριζε, δηλαδή, ὁ Στρέϊτ, παρὰ πᾶσαν πραγματικότητα.
Τοιούτου εἴδους κατάστασις ἦτο ἀδύνατον νὰ συγκαλύπτεται ἐπ’ ἄπειρον.
- ↑ Αἱ ἐπιστολαὶ Κωνσταντίνου καὶ Βενιζέλου φέρουν ἡμερομηνίαν 25 Αὐγούστον/7 Σεπτεμβρίου 1914. Ἀρχεῖα ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν—Τσῶρτσιλ μνημονευθὲν ἔργον, τόμος Ι σελὶς 430.
Τὸ ὑπόμνημα τοῦ Γεωργίου Στρέϊτ εἶναι τὸ σπουδαιότερον ἐκ τῶν τεσσάτων τοῦ πρώην υπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς κατὰ τὸν παγκόσμιον πόλεμον. Φέρει ἡμερομηνίαν συντάξεως 24 Αὐγούστου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1914. Ὁ Γ. Στρέϊτ διεβεβαίωσεν εἰς τὸν «Αἰῶνα» τοῦ Μιλάνου, 20 Αὐγούστου 1917, ὅτι ἐπέδωκε τὸ ὑπόμνημά του ταυτοχρόνως πρὸς τὸν Βασιλέα καὶ τὸν Βενιζέλον. Τὴν δήλωσιν ταύτην διέψευσεν ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν Ν. Πολίτης διὰ τοῦ ὑπ’ ἀριθμὸν 6203 τηλεγραφήματός του πρὸς τὰς ἑλληνικὰς πρεσβείας Ρώμης, Παρισίων, Βέρνης, (ἀρχεῖα ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν) 24 Αὐγούστου 1917.
Ἐπιστολὴ πρωθυπουργοῦ Ε. Βενιζέλου πρὸς Γ. Βεντήρην, Ἀθῆναι 16 Φεβρουαρίου 1931.
Ἀγόρευσις Ἐμμανουὴλ Ρέπουλη, ὑπουργοῦ Ἐξωτερικῶν, εἰς τὴν Βουλὴν τῶν Ἑλλήνων, 12 Αὐγούστου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1917.
