1914 Ναύαρχον Μὰρκ Κάρρ. Ἀθήνας:— Ἐνώπιον ἐνδεχομένου πολέμου μεταξὺ τῆς Τουρκίας ἀφ’ ἑνὸς καὶ τῆς Ἀγγλίας–Ἑλλάδος ὡς συμμάχων ἀφ’ ἑτέρου, τὸ ναυαρχεῖον θεωρεῖ οὐσιῶδες, διὰ λόγους ἐπιτελικῆς προνοίας, νὰ ἐξετασθῇ ποία πολιτικὴ πολέμου θὰ ἔπρεπε νὰ τηρηθῇ κατόπιν συνεννοήσεως μὲ τὰ κατὰ ξηρὰν καὶ θάλασσαν ἑλληνικὰ ἐπιτελεῖα. Αἱ πολιτικαὶ ἀπόψεις θὰ ἀφεθοῦν εἰς τὰς ἀποφάσεις τῶν ἑκατέρωθεν κυβερνήσεων. Τὸ ναυαρχεῖον σᾶς ἐπιτρέπει νὰ τὸ πράξετε, ἂν σᾶς τὸ προτείνῃ ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις.
Κατ’ ἀρχὴν αἱ ἀντιλήψεις τοῦ ναυαρχείου εἶναι αἱ ἀκόλουθοι:
Διὰ νὰ ἐξασφαλισθῇ ἀναμφισβήτητος καὶ ἀποφασιστικὴ ὑπεροχὴ ἐπὶ τῶν τουρκικῶν καὶ γερμανικῶν πολεμικῶν πλοίων, θὰ δοθοῦν εἰς τὸν ἑλληνικὸν στόλον ὡς ἐνίσχυσις μία μοῖρα καὶ εἷς στολίσκος. Τὸ σύνολον τῶν μικτῶν δυνάμεων θὰ τεθῇ ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν σας μὲ ναυαρχίδα τὸν «Ἀδάμαστον» (ἀγγλικὸν ντρέτνωτ). Ἐὰν αἱ περιστάσεις τὸ ἀπαιτήσουν θὰ ἐνισχυθῆτε ὑπὸ τόσου ἀριθμοῦ σκαφῶν αὐτῆς ἢ τῆς ἄλλης κατηγορίας, ὅσος θὰ ἐκρίνετο ἀναγκαῖος.
«Διὰ νὰ σᾶς ἐπιτραπῇ νὰ πραγματοποιήσετε ὀρθὴν καὶ λογικὴν μέθοδον ἐπιθέσεως ἐναντίον τῆς Τουρκίας, ἐπιθέσεως ἥτις θὰ συνίστατο εἰς τὸ νὰ τὴν πλήξετε ἀμέσως εἰς τὰ καίρια, ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς θὰ ὤφειλε, χάρις εἰς τὴν ναυτικὴν ὑπεροπλίαν, νὰ καταλάβῃ τὴν χερσόνησον τῆς Καλλιπόλεως. Οὕτω θὰ ἦνοίγοντο τὰ Δαρδανέλλια· θὰ ἠδύνατο ὁ ἀγγλοελληνικὸς στόλος νὰ εἰσδύσῃ εἰς τὴν θάλασσαν τοῦ Μαρμαρᾶ, νὰ καταναυμαχήσῃ καὶ νὰ βυθίσῃ τὰ τουρκογερμανικὰ πολεμικά. Ἐξ αὐτοῦ του σημείου θὰ ἐγινόμεθα κύριοι τῆς ὅλης καταστάσεως, ἐν συνδέσμῳ μὲ τὸν ρωσσικὸν στόλον τῆς Μαύρης Θαλάσσης καὶ τὰς κατὰ ξηράν ρωσσικὰς δυνάμεις.
«Τὸ ναυαρχεῖον ἐπιθυμεῖ ὅπως, εἰς κοινὴν σύσκεψιν, οἱ Ἕλληνες εἰδικοὶ τῆς ξηρᾶς καὶ θαλάσσης ἐξετάσουν ἀμέσως τὴν ἐπιχείρησιν ταύτην, νὰ ἀναφέρετε δὲ τηλεγραφικῶς καὶ ἐν λεπτομερείᾳ εἰς τὸ ναυαρχεῖον τὰς ἐπὶ τοῦ ζητήματος τούτου γενικὰς ἀπόψεις τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως καὶ νὰ πληροφορήσετε, ποῖαι θὰ ἦσαν αἱ, κατὰ τὴν γνώμην σας, ἀναγκαῖαι δυνάμεις πρὸς ἐκτέλεσιν τῆς ἐπιχειρήσεως, λαμβανομένου ὡς δοθέντος ὅτι ἐξασφαλίζομεν ἐν πάσῃ βεβαιότητι τὴν μεταφορὰν τῶν στρατευμάτων. Θὰ ἔπρεπε νὰ δώσωμεν ἡμεῖς τὰ ἀναγκαῖα μεταγωγικὰ ἢ πότε καὶ εἰς ποῖον μέτρον θὰ ἠδύνατο μόνη ἡ Ἑλλὰς νὰ παράσχῃ ταῦτα; Ἔχει ἄλλας ὑποδείξεις νὰ κάμη (ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις); (Ὑπογραφὴ) Οὐΐνστων Τσῶρτσιλ» [1].
Ἡ σπουδαιότης τῆς ἀγγλικῆς προσκλήσεως ἦτο μεγίστη. Πρὶν ὀχυρωθοῦν τὰ Δαρδανέλλια, πρὶν ἡ Ἀγγλία καὶ Γαλλία ὑπογράψουν τὸ σύμφωνον τοῦ Λονδίνου (7 Σεπτεμβρίου 1914) πρὶν δεσμευθοῦν ἀπέναντι τῆς Ρωσσίας ὡς πρὸς τὰ Στενά, ἡ Μεγάλη Βρεττανία ἐζήτει ἐπισήμως τὴν
- ↑ Τὸ κείμενον καὶ αἱ λεπτομέρειαι τῆς ὑποθέσεως περιέχονται εἰς τὰ ἀπομνημονεύματα τοῦ Τσῶρτσιλ, σελὶς 428–131.
