Ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐχωρίζετο ἐκ τῶν φίλων της, διὰ νὰ μείνῃ εἰς τὸ ἔλεος τῶν ἐχθρῶν της. Αὐτὸ ἐτηλεγράφουν εἰς Ἀθήνας οἱ Α. Ζαΐμης και Ν. Πολίτης:
«Ἡ σαφὴς ἐντύπωσίς μας εἶναι ὅτι ὁ Ταλαὰτ ἐνεργεῖ ἐδῶ σύμφωνα πρὸς σχέδιον, χαραχθὲν εἰς Βερολῖνον καὶ ὅτι ἡ ὑπόδειξίς του ὅπως ἐγκαταλείψωμεν τὴν Σερβίαν προέρχεται ἐκ τῆς ἰδίας πηγῆς».
Βραδύτερον ὁ Ζαΐμης ἐπληροφόρει ἐν συμπεράσματι:
«Βουκουρέστιον. 29 Αὐγούστου 1914. Κύριος Ζαΐμης πρὸς Κύριον Σρέϊτ, ὑπουργὸν Ἐξωτερικῶν Ἀθήνας. Εὑρισκόμενος εἰς Σινάϊαν ἔσχον τὴν εὐκαιρίαν νὰ συνομιλήσω μὲ τοὺς πρέσβεις Αὐστρίας καὶ Γερμανίας. Μένω μὲ τὴν ἐντύπωσιν ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ κανονίζουν τὴν στάσιν τῆς Τουρκίας καὶ Βουλγαρίας. Ὁ κ. Κζερνὶν (τῆς Αὐστρίας), μοῦ εἶπεν ὅτι εἶναι ἐκπληκτικὸν νὰ ἀσχολούμεθα εἰς δευτερεύοντα ζητήματα ὡς τῶν νήσων, καθ᾽ ἣν στιγμὴν μεταβάλλεται ὁ χάρτης τῆς Εὐρώπης. Κατ’ αὐτὸν ἓν εἶναι σπουδαῖον: «Νὰ συνεννοηθῶμεν μετὰ τῶν Τούρκων καὶ νὰ μὴ ἀναμιχθῶμεν εἰς τὸν πόλεμον, ἐὰν ἡ Βουλγαρία ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς Σερβίας. Ἡ Τουρκία δὲν σκέπτεται νὰ κάμῃ πόλεμον ἐναντίον τῆς Ἑλλάδος. (Ὑπογρ.) Ἀλέξανδρος Ζαΐμης». [1]
Ἡ Αντάντ ἐκ τυφλώσεως, ἡ Γερμανία ἐξ ὑπολογισμοῦ, συνεφώνουν πολλάκις ἐπὶ τούτου:
Νὰ μείνῃ οὐδετέρα ἡ Ἑλλάς.
Διότι τὰς πρώτας ἑβδομάδας τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου, ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκετο ἐκτὸς τῶν μεγάλων συμμαχικῶν συστημάτων. Ἦτο τοῦτο εἷς ἐκ τῶν λόγων, οἵτινες τὴν ὤθησαν νὰ ὑποχωρήσῃ πολὺ μακρὰν ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν νήσων. Οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι Βουκουρεστίου προσέφεραν εἰς τοὺς Τούρκους χρηματικὴν ἀποζημίωσιν ὑπὸ τύπον «μακροχρονίου ἐκμισθώσεως τῆς Χίου καὶ Μυτιλήνης παρὰ τῆς Ἑλλάδος». Ἡ Πύλη ἐζήτει τὴν ἄνευ οὐδενὸς περιορισμοῦ ἐπιστροφήν των.
Ἐκ παραλλήλου ἡ Ρωσσία καὶ Γερμανία συνηγωνίζοντο εἰς πλειοδοσίαν ἀνταλλαγμάτων πρὸς τὴν Βουλγαρίαν. Τὴν ρωσσικὴν τακτικὴν ἐνέπνεεν ὁ φιλόδοξος, τολμηρὸς καὶ ἐπιπόλαιος πρεσβευτὴς τοῦ τσάρου ἐν Παρισίοις Ἰσβόλσκυ. Διὰ νὰ πολεμήσῃ τοὺς Γερμανοὺς ἐμιμεῖτο μετὰ κυνισμοῦ τὰς μεθόδους των. Συνεβούλευσε παραχωρήσεις εἰς βάρος τῆς Σερβίας καὶ Ἑλλάδος, ἐνῷ ἡ Γερμανία θὰ ἀπεζημίωνε τὴν Βουλγαρίαν, διαγράφουσα ἐκ τοῦ χάρτου Ἀλβανίαν καὶ Σερβίαν. Ἡ Συνεννόησις δὲν ἠξίωσε θυσίας παρὰ τῆς Ἑλλάδος. Ἐζήτησεν ὅμως τοιαύτας ἀπὸ τὴν Σερβίαν.
Ὁ Βενιζέλος ἐξουδετέρωσεν ἐν μέρει τὰ ρωσσογερμανικὰ σχέδια, προ-
- ↑ Ἐκ συνομιλίας τοῦ Ε. Ρέπουλη μὲ τὸν γράφοντα, Παρίσιοι Μάρτιος 1923. Τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 28798 καὶ περαιτέρω τηλεγραφήματα τῶν Ν. Θεοτόκη καὶ Δ. Πανᾶ πρὸς Γ. Στρέϊτ. Ἐκθέσεις τῆς ἑλληνικῆς ἀντιπροσωπείας Βουκουρεστίου μεταξὺ 12ης καὶ 29ης Αὐγούστου 1914. Ἰδιαιτέρως τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 29728 Α/5 τηλεγράφημα τοῦ Α. Ζαΐμη. Τὸ βιβλίον τοῦ Ἰταλοῦ συνταγματάρχου Καρατσιόλο εἶναι μέσον πολιτικῆς προπαγάνδας καὶ σπανιώτατα ἱστορικὴ πηγή.
