καταδρομικὸν τὸ «Γλώσεστερ» ἐτήρησε μέχρι Μαλέα τὴν ἐπαφὴν μὲ τὰ γερμανικά, ἐκ πρωτοβουλίας τοῦ πλοιάρχου του Κέλλυ. Ἀναγκάσθη ὅμως νὰ ἐπιστρέψῃ, κατὰ ρητὴν διαταγὴν τοῦ ναυάρχου Τροῦμπιτζ.
Τελείως πλέον ἀνενόχλητα παρὰ τοῦ ἐχθροῦ, τὰ δύο γερμανικὰ ἔφθασαν εἰς τὴν ἑλληνικὴν νησίδα Δονάσην, πλησίον τῆς Νάξου. Ἐκεῖ ἀνθράκευσαν διὰ φορτίου σταλέντος μὲ γερμανικὰ ἐμπορικὰ ἐκ Πειραιῶς. Ἡ ἐπὶ τούτῳ συνεννόησις εἶχε γίνει μὲ τὸν ἀσύρματον ἐκ Μεσσήνης. Κατὰ τὰς ὥρας τῆς ἀνθρακεύσεως καὶ ἔπειτα οὐδὲ σκιὰ γαλλικοῦ ἢ ἀγγλικοῦ πολεμικοῦ ἐφάνη. Ὁ Οὐΐνστον Τσῶρτσιλ γράφει αὐτολεξεί:
«Ἀλλὰ τὸ «Γκαῖμπεν» εἶχε σταματήσει. Ὁ γερμανὸς ναύαρχος Σουσὸν περιεπλανᾶτο ἀναποφάσιστος εἰς τὰ ἑλληνικὰ παράλια, προσπαθῶν νὰ βεβαιωθῇ ὅτι θὰ ἐγίνετο δεκτὸς ὑπὸ τῶν Τούρκων εἰς τὰ Δαρδανέλλια. Ἐπελαγοδρόμησεν οὕτω ἐπὶ τριάντα ἓξ ὥρας περὶ τὴν Δονάσην καὶ ἠναγκάσθη νὰ χρησιμοποιήσῃ ἐπανειλημμένως τὸν ἀδιάκριτον ἀσύρματον. Μόνον τὴν ἑσπέραν τῆς 10ης Αὐγούστου εἰσῆλθεν εἰς τὰ Δαρδανέλλια».
Καθ’ ὅλον αὐτὸ τὸ χρονικὸν διάστημα, ἐπὶ δύο ὁλόκληρα ἡμερονύκτια, αἱ πανίσχυροι ἀγγλογαλλικαὶ μοῖραι εὑρίσκοντο ἑκατοντάδας μιλλίων μακρὰν εἰς τὴν κεντρικὴν λεκάνην τῆς Μεσογείου. Δι’ ὃ ὁ Ἄγγλος ναύαρχος Τροῦμπιτζ καθηρέθη ἐκ τῆς διοικήσεώς του καὶ παρεπέμφθη εἰς τὸ ναυτοδικεῖον τῆς Πορτσμούθ.
Τὴν 12ην Αὐγούστου σαράντα ὥρας μετὰ τὸν εἴσπλουν τῶν γερμανικῶν, ὁ ἀγγλικὸς στόλος ἐνεφανίσθη πρὸ τῶν Δαρδανελλίων. Διατί δὲν εἰσῆλθεν εἰς αὐτά; Ὁ Ἕλλην στόλαρχος Παῦλος Κουντουριώτης, παραπλέων τὴν Λῆμνον, ἀπέστειλε πρὸς τὸν Ἄγγλον ναύαρχον διὰ τοῦ Ἄγγλου ἀξιωματικοῦ Γεωργίου Λήθ, μέλους τῆς ναυτικῆς ἀποστολῆς καὶ εὑρισκομένου ἐπὶ τοῦ «Ἀβέρωφ» τὸ ἑξῆς μήνυμα:
«Ὁ Κουντουριώτης προτείνει ὅπως μετὰ τῆς ὑπ’ αὐτὸν ἑλληνικῆς μοίρας τεθῇ ἐπὶ κεφαλῆς τῶν ἀγγλικῶν πλοίων, τὰ ὁποῖα θὰ καταδιώξουν τὰ γερμανικὰ ἐντὸς τῆς Προποντίδος».
Τὸ τόλμημα ἦτο ἀντάξιον τῆς ἀκαταβλήτου γενναιοψυχίας τοῦ Ὑδραίου ναυάρχου. Οἱ Ἄγγλοι ἀπήντησαν:
«Δὲν δυνάμεθα νὰ καταδιώξωμεν τὸ «Γκαῖμπεν» καὶ «Μπρεσλάου», διότι στερούμεθα διαταγῶν!»
Ὁ ναύαρχος Κουντουριώτης, ἐρωτηθεὶς προσφάτως ἐπεβεβαίωσε τὸ γεγονὸς διὰ τῶν ἑξῆς:
«Πράγματι ἐπρότεινα, διὰ τοῦ πλησίον μου Ἄγγλου ἀξιωματικοῦ Λήθ, εἰς τὸν ἀγγλικὸν στόλον νὰ ἐκβιάσωμεν τὰ Δαρδανέλλια καταδιώκοντες τὰ γερμανικά. Ἀλλ’ αὐτοὶ μοῦ ἀπήντησαν ὅτι δὲν εἶχαν διαταγάς [1]».
- ↑ Τὰ περὶ εὐθύνης τοῦ Βενιζέλου ἀναφέρει ὁ Α. Φραγκούλης: «Ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ παγκόσμιος κρίσις», τόμος 1ος, σελὶς 129. Πλεῖστοι ἄλλοι ὁμόφρονες αὐτοῦ τὸν ἀντέγραψαν. Τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 726 καὶ 733 ἔγγραφα τῆς συλλογῆς Καούτσκυ. Τηλεγρά-
