λιμένα τῆς Μεσσήνης. Ἑλλὰς καὶ Ἰταλία ἦσαν οὐδέτερα κράτη, ἠμποροῦσαν δέ, κατὰ τὸν διεθνῆ νόμιμα νὰ ἐφοδιάζουν ἐμπόλεμα πλοῖα. Ἰδοὺ ἡ περὶ τούτου γνωμάτευσις μεγάλου διεθνολόγου, τοῦ Ἕλληνος Ν. Πολίτη:
«Τὸ «Γκαῖμπεν» καὶ «Μπρεσλάου» ἦσαν σκάφη ἐμπόλεμα καθ’ ἣν ὥραν εὑρέθησαν εἰς τὰ ἑλληνικὰ ὕδατα. Ἀπέναντι αὐτῶν ἡ Ἑλλὰς ἦτο κράτος οὐδέτερον. Δυνάμει τοῦ ἄρθρου 19 τῆς ΧΙΙΙ συμβάσεως τῆς Χάγης τοῦ 1907, ἡ Ἑλλὰς εἶχε πλήρη ἐλευθερίαν νὰ ἐπιτρέψῃ τὴν ἐφ’ ἅπαξ ἀνθράκευσιν αὐτῶν». [1]
Ὑπεράνω τῶν διεθνῶν τύπων κεῖται ἡ οὐσία. Αἱ σχέσεις Γερμανίας καὶ Τουρκίας ἦσαν γνωσταί. Ὁ ἐκ τούτων κίνδυνος τῆς Ἑλλάδος φανερός. Ἐπομένως ὁ Βενιζέλος ὑπεχρεώνετο νὰ προΐδῃ ὅτι οἱ γαιάνθρακες Πειραιῶς ἴσως ἀνεφωδίαζαν τὸ «Γκαῖμπεν» καὶ «Μπρεσλάου» καὶ νὰ ἀρνηθῇ τὴν ἐπὶ τούτῳ ἄδειαν, παραμερίζων τὸ διεθνὲς δίκαιον». Αὐτὸ τοῦ κατηγοροῦν οἱ πολιτικοί του ἐπικριταί.
Αἱ μομφαὶ δὲν ἀνταποκρίνονται εἰς τὰ γεγονότα. Ὁ ἀγγλικὸς καὶ ὁ γαλλικός στόλος ἐφωδιάζοντο ἐλευθέρως εἰς τοὺς ἑλληνικοὺς λιμένας. Ἀκριβῶς τὸ πρωΐ τῆς 7 Αὐγούστου (νέον ἡμερολόγιον) 1914 καὶ ἐνῷ τὰ γερμανικὰ καταδρομικὰ παρέπλεαν τὰς ἑλληνικὰς ἀκτάς, μοῖρα ἀγγλικοῦ στόλου ὑπὸ τὸν ναύαρχον Τροῦμπιτζ κατέπλευσεν εἰς Ζάκυνθον, παρέμεινεν ἐκεῖ ὑπὲρ τὰς 15 ὥρας καὶ ἀνεφωδιάσθη. Πῶς τώρα ἡ Ἑλλάς, χώρα οὐδετέρα ἀλλὰ καὶ ἀσθενής, θὰ ἠρνεῖτο πρὸς τοὺς Γερμανοὺς δι’ ἐμπορικὰς ἀνάγκας ὅ,τι ἐπέτρεπεν εἰς τοὺς Ἀγγλογάλλους χάριν πολεμικῶν σκοπῶν; Ἐὰν ἡ Γερμανία ἐξελάμβανεν ὡς ἐχθρικὴν τὴν τυχὸν ἀπαγόρευσιν καὶ μετεχειρίζετο ἀντίποινα, ποῖος θὰ ἐπροστάτευε τὴν Ἑλλάδα κατὰ τῆς ἰσχυροτάτης αὐτοκρατορίας; Ἡ Μεγάλη Βρεττανία δὲν εἶχε τοιαύτην πρόθεσιν, καθὼς μαρτυρεῖ ἡ ἑπομένη δήλωσις τοῦ Ἄγγλου ὑφυπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν Μὰκ-Νέϊλ:
«Εἶναι ἀναμφισβήτητον ὅτι τὸ «Γκαῖμπεν» καὶ «Μπρεσλάου» ἀνεφωδιάσθησαν κατὰ διαταγὴν τοῦ κ. Βενιζέλου. Ἀλλ’ ὀφείλω να δηλώσω ὅτι, κατὰ τὴν ἔναρξιν τῶν ἐχθροπραξιῶν μὲ τὴν Γερμανίαν, ἑπομένως πρὶν δώσῃ τὴν διαταγὴν ταύτην, ὁ κ. Βενιζέλος συνεβουλεύθη τὴν ἀγγλικὴν κυβέρνησιν ἐπὶ τῆς στάσεως, τὴν ὁποίαν θὰ ἐτήρει ἐνώπιον παρομοίας περιπτώσεως. Ἡ κυβέρνησις τῆς Μεγάλης Βρεττανίας, ἀφοῦ ἐμελέτησε μετὰ προσοχῆς τὸ ζήτημα, ὑπέδειξεν εἰς τὸν κ. Βενιζέλον νὰ ἀκολουθήσῃ τὰς ἀρχὰς τοῦ διεθνοῦς δικαίου καὶ νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὰ ἐμπόλεμα σκάφη ἀρκετοὺς γαιάνθρακας ὥστε νὰ δυνηθοῦν νὰ προσεγγίσουν τὸν πλησιέστερον λιμένα τῆς χώρας των. Τὰ ἀγγλικὰ πολεμικά σκάφη ἔγιναν δεκτὰ κατὰ
- ↑ Ἐπιστολὴ Γεωργίου Στρέϊτ πρὸς τὸν «Χρόνον» τῶν Παρισίων τῆς 1ης Νοεμβρίου 1915. Α. Φραγκούλη: «Ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ παγκόσμιος κρίσις», 1ος τόμος· Ἀνακοινώσεις του Ε. Βενιζέλου πρὸς τὸν γράφοντα, 25η Δεκεμβρίου 1930 καὶ εἰς τὴν παρισινὴν «Πρωΐαν», Μάρτιος 1923. Ἐπιστολὴ Ν. Πολίτη πρὸς τὸν γράφοντα, Παρίσιοι 20ή Ἰουνίου 1929.
