Χαλήμ. Κατ’ ουσίαν ἐπρόκειτο περὶ κέρδους χρόνου. Ἐν τῷ μεταξὺ ἡ Ἑλλὰς ὤφειλε νὰ ἐκλέξῃ:
Ἢ θὰ ὑπέκυπτε τελικῶς εἰς τὸν τουρκικὸν ἐκβιασμὸν καὶ θὰ ἠνείχετο ἀργὰ ἤ γρήγορα τὸν ἀκρωτηριασμὸν τοῦ ἐδάφους της πλὴν ἐννοεῖται τῆς καταστροφῆς τῶν ὑπὸ ζυγὸν τέκνων της.
Ἢ θὰ εὕρισκε συμμάχους διὰ νὰ ὑπερασπισθῇ ἀπὸ κοινοῦ μετ’ αὐτῶν τὴν ἀνεξαρτησίαν της.
Ἐν τῷ μεταξὺ ὅμως ἐπῆλθε νέα περιπλοκή. Κατέστησεν αὕτη φανερὰν τὴν διάστασιν μεταξὺ τῆς ὅλης κυβερνήσεως ἀφ’ ἑνὸς καὶ τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν Γ. Στρέϊτ ἀφ’ ἑτέρου.
Τὴν 3/16 Αὐγούστου 1914 ὁ ἐν Ἀθήναις πρεσβευτὴς τῆς Ρωσσίας πρίγκηψ Δεμίδωφ ἐπεσκέφθη τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν καὶ τὸν ἠρώτησεν ἂν ἡ Ἑλλὰς ἦτο διατεθειμένη νὰ ἀποστείλῃ 200.000 στρατοῦ εἰς τὸν Δούναβιν πρὸς βοήθειαν τῶν Σέρβων κατὰ τῶν Αὐστριακῶν. «Ἀπὸ τὴν Βουλγαρίαν δὲν ἔχετε νὰ φοβηθῆτε τίποτε, εἶπεν ὁ Δεμίδωφ. Θὰ τῆς ἐπιβληθῇ ἡ Ρωσσία».
Ὁ Γ. Στρέϊτ, ἀντὶ νὰ ἐπιφυλαχθῇ, ὡς ὤφειλε, μέχρις οὗ συνεννοηθῇ μὲ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, ἐδήλωσεν εἰς τὸν Ρῶσσον πρέσβυν ὅτι τὸ πρᾶγμα εἶναι ἀδύνατον λόγῳ τῆς οὐδετερότητος τῆς Ἑλλάδος.
«Ἐγώ, ἄλλως τε, δὲν ὑπολογίζω διόλου, προσέθεσεν ὁ Στρέϊτ, ὅτι ἡ Ρωσσία θὰ ἐπιβληθῇ εἰς τὴν Βουλγαρίαν».
«Καὶ ἐγὼ δὲν ἐμπιστεύομαι τοὺς Βουλγάρους», συνεπέρανεν ὁ Δεμίδωφ, κατ’ ἀφήγησιν τοῦ Στρέϊτ.
Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν, τὸ ἀπόγευμα κατὰ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, διηγήθη τὰ ἀνωτέρω.
Ἡ συζήτησις ἔγινεν ἀμέσως τραχεῖα. Ὁ πρωθυπουργὸς δὲν συνεκράτει τὸν θυμόν του:
«Βενιζέλος: Καὶ πῶς ἐδώκατε τοιαύτην ἀπάντησιν ἄνευ ἐντολῆς τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου; Ἡμεῖς προσπαθοῦμεν νὰ ἐκμαιεύσωμεν προτάσεις τῆς Συνεννοήσεως διὰ νὰ λάβωμεν μέρος εἰς τὴν συμμαχίαν. Μᾶς γίνονται τώρα προτάσεις καὶ σεῖς τὰς ἀπορρίπτετε, χωρὶς νὰ μὲ ἐρωτήσετε καὶ χωρὶς κἂν νὰ λάβουν γνῶσιν οἱ συνάδελφοί σας.
Στρέϊτ: Κύριε πρόεδρε, ὁ Δεμίδωφ ἔκαμεν ἁπλῆν βολιδοσκόπησιν. Δυνάμεθα καὶ ἡμεῖς νὰ ἀντιβολιδοσκοπήσωμεν.
Βενιζέλος: Ἀγνοῶ πῶς σᾶς διετύπωσε τὴν πρότασίν του ὁ πρέσβυς τῆς Ρωσσίας. Τὸ ζήτημα εἶναι ἄλλο. Ἠρωτήσαμεν τὴν Συνενόησιν ἂν θέλῃ νὰ γίνωμεν σύμμαχοί της. Δὲν ἔχετε ἑπομένως δικαίωμα νὰ προβαίνετε εἰς δηλώσεις ἀρνητικὰς ἐναντίον ληφθείσης ἀποφάσεως τῆς κυβερνήσεως καὶ ἐν ἀγνοίᾳ της. Θὰ ἐκθέσω τὰ πράγματα εἰς τὸν Βασιλέα καὶ θὰ ζητήσω τὴν ἔγκρισίν του διὰ νὰ ἀπαντήσω εἰς τὸν Δεμίδωφ, ἀλλ’ ἀπὸ τῆς στιγμῆς ταύτης δὲν δύναται νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ συνεργασία σας εἰς τὴν κυβέρνησιν.
