«Μπρεσλάου, ἐπροκάλεσε τὴν μᾶλλον ὀδυνηρὰν ἐντύπωσιν ἐν Ἑλλάδι. Ἐλπίζομεν ὅτι ἡ ἐνέργεια αὕτη τῆς Γερμανίας δὲν στρέφεται ἐναντίον μας. Ἀλλ’ οὐχ ἧττον οἱ Τοῦρκοι θὰ γίνουν ὑπερφίαλοι καὶ προκλητικοί. Καταστήσατε γνωστὰς τὰς ἀνωτέρω ἀπόψεις κλπ. (Ὑπογραφὴ) Στρέϊτ».
Καὶ ἐνῷ τὸ ἑλληνικὸν ἐπιτελεῖον ἐμάνθανεν ὅτι τουρκικὴ στρατιὰ 100.000 ἀνδρῶν θὰ ἐβάδιζε διὰ τῆς Θρᾴκης ἐναντίον τῆς ἑλληνικῆς Μακεδονίας, ὁ Τοῦρκος πρέσβυς Ἀθηνῶν ἐπεσκέφθη τὸν πρωθυπουργὸν καὶ τὸν ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν. Ὁ Γκαλὴπ ἀνεκοίνωσε προτάσεις τῆς κυβερνήσεώς του περὶ τῶν νήσων. Ἡ παρὰ τῆς Πύλης ἀπαιτουμένη βάσις τῶν συζητήσεων ἦτο ρητή:
Ἡ Χίος καὶ Μυτιλήνη ἔπρεπε νὰ ἐπιστραφοῦν εἰς τὴν Τουρκίαν.
Ἡ διαπραγμάτευσις ἦτο δυνατὴ μόνον διὰ τὴν διοικητικὴν αὐτονομίαν τῶν δύο νήσων καὶ τὸν διορισμὸν χριστιανοῦ διοικητοῦ, ἐκλεγομένου παρὰ τοῦ Σουλτάνου.
Οὐδέποτε εἰς τὸ παρελθὸν αἱ ἀξιώσεις τῆς Τουρκίας ἦσαν εἰς τόσον βαθμὸν τερατώδεις. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν Γεώργιος Στρέϊτ τὰς ἔχαρακτήριζεν ὡς ἑξῆς:
«Μέχρι τοῦδε οἱ Τοῦρκοι ὑπέβαλλον προτάσεις συζητησίμους. Ἐνῷ αἱ ἤδη τεθεῖσαι ὡς βάσεις διαπραγματεύσεων εἶναι ἀσυμβίβαστοι μὲ τὴν ἔθνικὴν τιμὴν καὶ μὲ τὰ συμφέροντα τῆς Ἑλλάδος».
Ἦτο καταφανὲς ὅτι ἡ Βουλγαρία καὶ πρὸ πάντων ἡ Τουρκία ἐχρησιμοποίουν τὸν εὐρωπαϊκὸν πόλεμον ὡς εὐκαιρίαν διὰ νὰ λύσουν τὰς διαφοράς των μὲ τὴν Ἑλλάδα. Ἡ Γερμανία συνεβούλευε κεκαλυμμένως τὴν κυβερνησιν τῶν Ἀθηνῶν νὰ δεχθῇ τὸν ἐκβιασμὸν ἢ τὸ πολὺ τὴν ἀναβολὴν τῆς λύσεως τῶν ζητημάτων εἰς ἀπώτερον χρόνον, ὅταν ἡ Ἑλλὰς θὰ ἦτο μόνη ἀπέναντι τῶν ἐχθρῶν της [1].
Αἱ Δυνάμεις τῆς τριπλῆς συνενοήσεως δὲν εἶχαν δώσει ἀπάντησιν εἰς τὸ ἐρώτημα τῆς ἑλληνικῆς κυβερνήσεως, ζητούσης τὴν βοήθειάν των ἐν περιπτώσει βουλγαρικῆς ἐπιθέσεως. Ἡ Ἑλλὰς ἦτο ἀπὸ τὸ ἄλλο μέρος έκτειθειμένη εἰς τὸ πραξικόπημα τῆς Τουρκίας. Ὁ Βενιζέλος ἠναγκάσθη νὰ ἐπαναλάβῃ τὰς διαπραγματεύσεις περὶ τῶν νήσων μετὰ τῆς Πύλης. Ὁ Ἀλέξανδρος Ζαΐμης καὶ Ν. Πολίτης ὠνομάσθησαν πληρεξούσιοι, θὰ συνηντῶντο εἰς Βουκουρέστιον μὲ τοὺς Τούρκους ἀπεσταλμένους Ταλαάτ καὶ
- ↑ Ἡ Μαύρη Βίβλος τῶν Οἰκουμενικῶν Πατριαρχείων, 1918. Ἔκθεσις τοῦ Ἕλληνος προξένου Κυδωνιῶν, ἀνακοινωθεῖσα πρὸς τὸν γράφοντα παρὰ τοῦ τότε γενικοῦ διευθυντοῦ τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικών Ν. Πολίτη, Παρίσιοι Νοέμβριος 1928.—Ἀπομνημονεύματα Ἑρ. Μοργκεντάου, σελίδες 51, 57, 318.—Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 83142 τηλεγράφημα τοῦ υπουργοῦ Γ. Στρέϊτ πρὸς τὸν πρεσβευτὴν Κωνσταντινουπόλεως Πανᾶν.—Ἀπομνημονεύματα Τσῶρτσιλ.—Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 25503 τῆς 31 Ιουλίου 13 Αὐγούστου 1914 τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν.—Ἀπομνημονεύματα Γκρέϋ σελὶς 470–471.—Τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 25507 καὶ 26019 τῆς 31 Ἰουλίου καὶ 5 Αὐγούστου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1914 τηλεγραφήματα Γ. Στρέϊτ εἰς πρεσβείας Κωνσταντινούπόλεως καὶ Βουκουρεστίου.—Λ. Μακκᾶ: Ὁ Ἑλληνισμὸς τῆς Μικρασίας, σελὶς 136.
