ρυττε τὸν πόλεμον ἐναντίον τῆς Ρωσσίας καὶ τῆς Γαλλίας. Ἡ βελγικὴ οὐδετερότης παρεβιάζετο. Ἡ ἀγγλικὴ ἐπέμβασις ἦτο ἄφευκτος.
Ὁ Βασιλεὺς ἀνέμενε τὸν πρωθυπουργὸν εἰς τὸ Τατόϊ. Ἡ συνάντησις ὑπῆρξε θερμή. Ἔνστικτος προσέγγισις ἐνώπιον τῆς ἐρχομένης καταιγίδος. Ὁ Βενιζέλος, ὅστις εἶχεν ἴδει προηγουμένως τοὺς Ρέπουλην καὶ Στρέϊτ, ἐπανέλαβεν ὅσα ἐτηλεγράφει ἀπὸ τὸ Μόναχον: Ἡ Ἑλλὰς νὰ προσηνατολίζετο πρὸς τὴν Τριπλῆν Συνεννόησιν καὶ δὲν θὰ ἄφηνε τὴν Βουλγαρίαν νὰ κτυπήσῃ τὴν Σερβίαν.
Ὁ Κωνσταντῖνος ἐπεδοκίμαζε χωρὶς ἐπιφύλαξιν. Ἐφαίνετο ἀνακουφιζόμενος ἀπὸ τὴν παρουσίαν τοῦ πρώτου συμβούλου του. Κατὰ τὸ τέλος τῆς συνεργασίας, εἶπε μὲ ζωηρότητα:
«Φοβοῦμαι τὴν ἐπάνοδον τῆς Βασιλίσσης. Νὰ γνωρίζετε ὅτι δὲν θὰ ἀνεχθῶ καμμίαν ἀνάμιξιν εἰς τὰ πολιτικά μας. Θὰ φθάσω καὶ μέχρι διαζυγίου!»
Ἡ βασίλισσα Σοφία παρεθέριζεν εἰς Γερμανίαν. Ἐπανήρχετο ἐπειγόντως, λόγῳ τῆς ἐκρήξεως τοῦ πολέμου. Ποῖον γεγονὸς ἐπροκάλει τὴν ἀπρόοπτον δήλωσιν τοῦ Βασιλέως; Ὑφίστατο μήπως πιέσεις ἀπὸ τὸ περιβάλλον του καὶ ἐξενευρίζετο μὲ τὴν ἰδέαν οἰκογενειακῶν σκηνῶν; Ἐφοβεῖτο ὅτι ἴσως ἡ Βασίλισσα θὰ τοῦ ὑπενθύμιζεν ὅσα εἶχεν ὁ ἴδιος ὑποσχεθῆ πρὸς τὸν Αὐτοκράτορα ἀδελφόν της;
Ὁ Βενιζέλος δὲν ἠθέλησε νὰ ἐκμεταλλευθῇ τὴν ψυχολογικὴν στιγμὴν τῆς βασιλικῆς ἐξομολογήσεως. Ἀπέφευγε συστηματικῶς κάθε ἀνάμιξιν εἰς τὴν ἰδιωτικὴν ζωὴν τῆς βασιλικῆς οἰκογενείας. Καὶ ὅταν ἔπειτα εὑρέθη εἰς ἀντίθεσιν μὲ τὸν Κωνσταντῖνον, περιώρισε τὸν ἀγῶνα μεταξὺ ἀνδρῶν, φρονῶν ὅτι ἡ ἐπιρροὴ τῆς Σοφίας ἐπὶ τοῦ συζύγου της δὲν ἦτο δυνατὸν νὰ ἔχῃ ἀποφασιστικὸν χαρακτῆρα.
Ἀποχωρῶν ὁ πρωθυπουργὸς εἶπε πρὸς τὸν Βασιλέα ὅτι θὰ προέβαινεν εἰς ἀνακοινώσεις πρὸς τοὺς πρεσβευτὰς τῆς Ἀντάντ, συμφώνως μὲ τὰ λεχθέντα. Εἶδε πράγματι τοὺς ἐπιτετραμμένους Ἀγγλίας καὶ Γαλλίας, τὸν πρεσβευτὴν τῆς Σερβίας Μπαλοῦχτσιτς, εἰς τοὺς ὁποίους ἐδήλωσεν ὅτι, κατὰ τὸν ἀρχίζοντα πόλεμον, ἐπ’ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἐτάσσετο ἡ Ἑλλὰς μὲ τοὺς ἐχθροὺς τῆς Συνεννοήσεως [1].
Ἡ μετὰ τῆς Σερβίας συνθήκη ὑπεχρέωνε τὴν Ἑλλάδα νὰ κινητοποιήσῃ 40.000 ἀνδρῶν εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Ἀξιοῦ. Διὰ νὰ μὴ θεωρηθῇ ὅμως ἡ ἐνέργεια ὡς πρόκλησις ἐναντίον τῆς Βουλγαρίας ἐνισχύθησαν αἱ μακεδονικαὶ φρουραὶ ἐκ τῆς Παλαιᾶς Ἑλλάδος. Ἐξ ἄλλου ὁ σερβικὸς στρατὸς ἐφωδιάζετο ἐλευθέρως διὰ Θεσσαλονίκης.
Ἡ συμμετοχὴ τῆς Ἀγγλίας ἔδιδεν εἰς τὸν πόλεμον ἐναντίον τῆς Γερμανίας χαρακτῆρα παγκοσμιότητος. Ταὐτοχρόνως ἐμείωνεν εἰς τὸ ἐλάχιστον
- ↑ Συνομιλίαι τοῦ Ε. Βενιζέλου καὶ Ν. Πολίτη μὲ τὸν γράφοντα, Ἀθῆναι Αὔγουστος 1928, Παρίσιοι Ὀκτώβριος αὐτοῦ ἔτους, Γαλλικῆς Κιτρίνης Βίβλου τόμος 3ος (1914) ἀριθμὸς 111.
