προηγουμένου κρίσεως. Εἶχε καθῆκον ἐκ τῆς συνθήκης νὰ βοηθήσῃ τὴν Σερβίαν, ἥτις ὑφίστατο ὠμὴν καὶ ἄδικον προσβολὴν τῆς Αὐστρίας. Ἀλλ' ἀφ' ἑνὸς μὲν ἡ Σερβία δὲν ἦτο εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ τὰς ὑποχρεώσεις τῆς στρατιωτικῆς συμβάσεως καὶ νὰ στείλῃ 150.000 ἀνδρῶν εἰς τὴν κοιλάδα τοῦ Ἀξιοῦ, ἐξ ἄλλου δὲ ἡ τυχὸν μεταφορὰ τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ εἰς τὸν Δούναβιν, ἄφηνε τὴν Θεσσαλονίκην εἰς τὴν διάκρισιν τῶν Βουλγάρων. Ἐὰν αὐτοὶ ἐκινοῦντο, οἱ δύο στρατοὶ Ἑλλάδος καὶ Σερβίας ἦσαν κατεστραμμένοι. Ὤφειλεν ἑπομένως ἡ Ἑλλάς, χάριν τοῦ ἑαυτοῦ της καὶ πρὸς τὸ συμφέρον τῆς Σερβίας, νὰ συγκρατῇ τὴν Βουλγαρίαν. Ὡς πρὸς τὴν γενικὴν πολιτικήν, οὐδεὶς δισταγμός. Ἡ Ἑλλὰς εὑρίσκετο πλησίον τῆς Τριπλῆς Συνεννοήσεως.
Τὸ κυριώτερον ὅλων ἦτο ὅτι ἡ Ἑλλὰς καὶ ἡ Τουρκία διετέλουν εἰς κατάστασιν ἀκηρύκτου πολέμου, τὸν ὁποῖον οὐδὲν ἠδύνατο νὰ ἀποσοβήσῃ, ἐφ' ὅσον οἱ Τοῦρκοι ἐπέμεναν διὰ τὴν ἐπανάκτησιν τῆς Χίου καὶ Μιτυλήνης. Τὰς δύο δὲ νήσους μόνον μὲ τὴν συνδρομὴν τῆς Συνεννοήσεως θὰ ἐκράτει ἡ Ἑλλὰς, ἀφοῦ ἡ Γερμανία ὑπεστήριζε τὴν Τουρκίαν. Τὸ δεδομένον εὑρίσκετο εἰς τὴν βάσιν τῆς ἑλληνικῆς πολιτικῆς κατὰ τὴν διάρκειαν τοῦ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου.
Συμπέρασμα τῶν σκέψεων τούτων εἶναι τὸ τηλεγράφημα τοῦ Βενιζέλου πρὸς τὸν Στρέϊτ, τῆς ἕκτης πρωϊνῆς τῆς 16/29 Ἰουλίου 1914. Ἀποτελεῖ τὸν ἄξονα, περὶ τὸν ὁποῖον ἐστράφη ἡ ἑλληνικὴ πολιτικὴ μέχρι τῆς ἐκστρατείας τῶν Δαρδανελλίων. Ὁ Βενιζέλος ἔγραφε μεταξὺ τῶν ἄλλων:
«Ἐξ ἑτέρου πρέπει νὰ ἀντιμετωπίσωμεν τὴν περίπτωσιν τῆς γενικεύσεως τοῦ πολέμου, προκειμένου νὰ καθορίσωμεν ἐκ τῶν προτέρων τὴν πολιτικήν μας. Ἡ μετὰ ὥριμον σκέψιν γνώμη μου εἶναι ὅτι, πρὸ τοιούτου ἐνδεχομένου ἡ κυβέρνησις ἐπ᾽ οὐδενὶ λόγῳ θὰ ἠδύνατο νὰ ταχθῇ μὲ τὸ ἀντίθετον πρὸς τὴν Σερβίαν στρατόπεδον καὶ νὰ συνεργασθῇ μετὰ τῶν ἐχθρῶν αὐτῆς ἐναντίον της. Τοῦτο θὰ ἦτο ἐναντίον τῶν ζωτικῶν ἑλληνικῶν συμφερόντων, ἐναντίον τοῦ ὅρκου τῆς συνθήκης καὶ ἐναντίον τῆς ἀξιοπρεπείας τοῦ κράτους. Οὐδέποτε ὑφ᾽ οἷονδήποτε πρόσχημα θὰ ἀθετοῦσα τὴν πολιτικήν μου ταύτην».
Ἦτο δὲ τόσον ὁριστικὴ ἡ κατεύθυνσις τοῦ πρωθυπουργοῦ πρὸς τὴν Τριπλῆν Συνεννόησιν ὥστε, φοβούμενος τὴν παρουσίαν αὐστριακοῦ στόλου εἰς Θεσσαλονίκην πρὸς ἀποκοπὴν τῶν συγκοινωνιῶν μας, ἐζήτει νὰ βολιδοσκοπηθῇ ἡ Ἀγγλία, Γαλλία καὶ Ρωσσία διὰ τὴν ἀποστολὴν ἰδικῶν των πολεμικῶν πλοίων εἰς τὸν Θερμαϊκὸν κόλπον.
Τὴν ἰδίαν ἡμέραν, ὁ Βενιζέλος ἀνεχώρει διὰ τὰς Ἀθήνας. Εἰς τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν τὸν ἐπληροφόρησαν ὅτι οἱ Αὐστριακοὶ ἐβομβάρδιζαν τὸ Βελιγράδι. [1]
- ↑ Τηλεγραφικὴ ἀλληλογραφία μεταξὺ 11/24 μέχρι 16/29 Ἰουλίου 1914 ἐκ Τεργέστης, Μονάχου, Ἀθηνῶν, Βερολίνου καὶ Βελιγραδιου ἐκ μέρους τοῦ Βενιζέλου πρὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον, ὑπουργὸν Στρέϊτ, πρεσβευτὰς Θεοτόκην καὶ Ἀλεξαν-
