ὑπ’ ὄψιν κατάστασιν τούτην, προβῆτε σήμερον εἰς τὴν κατὰ τὸ ἕτερον σημερινὸν τηλεγράφημα ἔγγραφον διαμαρτυρίαν, τὴν ὁποίαν, καὶ ἂν μὴ νεώτερα γεγονότα διωγμοῦ δώσωσι νεωτέρας ἀφορμάς, νὰ ἐπακολουθήσῃ ἐνέργεια ἄγουσα εἰς διακοπὴν τῶν σχέσεων. Ὁ ὑπουργὸς (ὑπογραφὴ) Γεώργιος Στρέϊτ». [1]
Αἱ ὁδηγίαι τοῦ Στρέϊτ ἀποδεικνύουν ὅτι ἡ ἑλληνικὴ κυβέρνησις οὐδεμίαν εἶχεν ἐλπίδα εἰρηνικῆς λύσεως τῆς διαφορὰς μὲ τὴν Τουρκίαν. Διὰ νὰ μὴ προσθέσῃ ἐν τούτοις, κατὰ τὴν στιγμὴν ἐκείνην, καὶ ἄλλην περιπλοκὴν εἰς τὴν καθ’ ἑαυτὴν φοβερὴν κατάστασιν τῆς Εὐρώπης, ἡ Ἑλλὰς ἐδέχθη τὴν συμβουλὴν τῆς Ἀγγλίας καὶ Γερμανίας πρὸς ἀπόπειραν συμβιβασμοῦ.
Ὁ πρωθυπουργὸς Βενιζέλος θὰ συνηντᾶτο μετὰ τοῦ μεγάλου Βεζύρη Σάϊτ Χαλὴμ εἰς Βρυξέλλας διὰ τὴν ἐξεύρεσιν συμφωνίας ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῶν νήσων.
Ὁ Βενιζέλος ἤλπιζεν ὅτι θὰ ἐμποδίζετο ὁ πανευρωπαϊκὸς πόλεμος. Ἐγνώριζε πόσον εἰλικρινῶς εἰρηνόφιλος ἦτο ἡ ἀγγλική κυβέρνησις. Διὰ τοῦτο καὶ ἐπεβιβάσθη τὴν 8/21 Ἰουλίου μεταβαίνων μέσῳ Μονάχου εἰς Βρυξέλλας. Ἐπὶ τοῦ ἀτμοπλοίου πρὸς Τεργέστην ἔλεγε πρὸς τὸν συνοδεύοντα αὐτὸν γενικὸν διευθυντὴν τοῦ ὑπουργείου τῶν Ἐξωτερικῶν Ν. Πολίτην:
«Ἐκτὸς ἀπὸ τὴν καλήν της θέλησιν νὰ συνεννοηθῇ μὲ τὴν Τουρκίαν, ἡ Ἑλλὰς ἠμπορεῖ καὶ γενικώτερον νὰ ἐργασθῇ ὑπὲρ τῆς εἰρήνης. Εἴμεθα σύμμαχοι μὲ τὴν Σερβίαν. Ἔχομεν στενὰς σχέσεις μὲ τὴν Τριπλῆν Συνεννόησιν καὶ φιλικὰς πρὸς τὴν Τριπλῆν Συμμαχίαν. Ὅσαν καὶ ἂν εἴμεθα μικροί, δὲν ἐμποδίζει νὰ προσφέρωμεν τὰς ὑπηρεσίας μας ὡς φιλικῶς μεσολαβοῦντες».
Ἡ ἄφιξις εἰς Τεργέστην διέλυσε τὰς ἐλπίδας ἐκείνας. Ἡ Αὐστρία εἶχεν ἐπιδώσει τελεσίγραφον πρὸς τὴν Σερβίαν.
Ὁ Ἕλλην πρωθυπουργὸς ἐσκέφθη νὰ ἐπιστρέψῃ ἀμέσως εἰς Αθήνας. Ἐπειδὴ ἐν τούτοις δὲν εἶχεν ἐκλείψει κάθε πιθανότης εἰρηνικοῦ συμβιβασμοῦ, ἀπεφάσισε νὰ συνεχίσῃ τὴν πορείαν του. Προεῖδεν ὅμως ὅτι ἡ Σερβία θὰ ἀπηυθύνετο πρὸς τὴν Ἑλλάδα ζητοῦσα τὴν βοήθειάν της. Ἡ συνθήκη ἦτο σαφής. Ἀλλ’ ἡ συμμαχία εἶχε χαρακτῆρα ἀμυντικόν. Ἡ δὲ Αὐστρία ὠργάνωσεν ὁλόκληρον ὑπηρεσίαν ψευδῶν πληροφοριῶν καὶ συκοφαντήσεων τῆς
- ↑ Τὰ περὶ τῶν ἀνθελληνικῶν διωγμῶν περιέχονται εἰς ἰδιαίτερον μέγαν φάκελλον τῶν ἀρχείων ὑπουγείου Ἐξωτερικῶν ἀποτελοῦντα τόμους ὁλοκλήρους. Ἐκεῖ εὑρίσκονται ἐκθέσεις τῶν Ἑλλήνων προξένων, διοικητῶν κλπ. μὲ πληροφορίας ἀπείρου σπουδαιότητος διὰ τὴν ἀποφασισθεῖσαν ἔκτοτε παρὰ τῆς Τουρκίας ἀπορρίζωσιν τοῦ ἑλληνισμοῦ. Τὴν ἀπόφασίν του διεβίβασεν ὁ Π. Κουντουριώτης εἰς τὸν Βενιζέλον διὰ τοῦ ἤδη βουλευτοῦ Πειραιῶς Γ. Σακαλῆ. Δημοσία δήλωσις Ἰωάννου Μεταξᾶ, τὴν 1ην Ἰουλίου 1924. Τὸ πρωτότυπον τοῦ ἐγγράφου Γ. Στρέϊτ ὑπάρχει εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν. Ἀπομνημονεύματα Χάρρυ Μοργκεντάου, πρεσβευτοῦ τῆς Ἀμερικῆς εἰς Κωνσταντινούπολιν. Ὑπόμνημα τῆς ἐλληνικῆς ἀντιπροσωπείας εἰς τὸ συνέδριον τῆς εἰρήνης, Ἰανουάριος 1919, περὶ τῶν ἀνθελληνικῶν διωγμῶν.
