πατριωτισμὸς καὶ ἂν τὰ ἐνέπνεε, θὰ ἦτο ἀδύνατος ἡ πραγματοποίησίς των, χωρὶς νὰ ἐκτεθῇ εἰς διεθνῆ κατάκρισιν ἡ Ἑλλάς. Τοὐναντίον ὁ πρωθυπουργὸς προειδοποίησε μετ᾿ αὐστηρότητος τὴν Τουρκίαν ὅτι ἡ ἀπειλουμένη ἐξόντωσις τοῦ ὑποδούλου γένους θὰ ἐξηνάγκαζε τὸ ἐλεύθερον κράτος νὰ φθάσῃ εἰς ἔσχατα μέτρα.
Εἶχε δὲ ὁ Πρόεδρος τῆς Ἑλληνικῆς Κυβερνήσεως ἕτοιμον πρόγραμμα πολεμικῆς ἐνεργείας πρὸς ἐφαρμογήν. Μόλις τὸ «Ρίον Ἰανέϊρον» εἰσήρχετο εἰς τὴν Μεσόγειον θάλασσαν, ἡ Ἑλλὰς θὰ ἐπέδιδε κήρυξιν πολέμου πρὸς τὴν Τουρκίαν. Ταυτοχρόνως καὶ δι' αἰφνιδιαστικῆς δράσεως, ὁλόκληρος ὁ τορπιλλικὸς στόλος τῆς Ἑλλάδος ὑπὸ τὴν διοίκησιν τοῦ Ναυάρχου Κὰρρ θὰ ἐπετίθετο ἐναντίον τοῦ τουρκικοῦ σκάφους, ἐπιτυγχάνων πάσῃ θυσίᾳ τὴν καταστροφήν του. Ὁ ναύαρχος Κάρρ, ὀργανωτὴς τοῦ ἑλληνικοῦ ναυτικοῦ, εἶχεν ὑποβάλει τὰ σχέδιά του εἰς τὸν Βενιζέλον καὶ ἐθεώρει πλέον ἢ κατορθωτὸν τὸ ἐγχείρημα, τοῦ ὁποίου εἶχεν ἄλλως τε καὶ τὴν πρωτοβουλίαν. Ὁ Βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ἔλαβε γνῶσιν τῶν ἀποφάσεων τοῦ Βενιζέλου καὶ τὰς ἐνέκρινε.
Ἐν τῷ μεταξύ, ἡ ἑλληνική κυβέρνησις, προλαμβάνουσα τὴν Πύλην, ἐπέτυχεν ἀπὸ τὰς Ἡνωμένας Πολιτείας τὴν ἀγορὰν τῶν θωρηκτῶν «Ἴνταχο» καὶ «Μισσισιπῆ», μετονομασθέντων «Κιλκὶς» καὶ «Λῆμνος». Ἡ Γερμανία ἀντέδρασε σφοδρῶς ἐναντίον τῆς ἀγορᾶς τῶν δύο πολεμικῶν. Ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει Γερμανὸς πρέσβυς Βανγκενάϊν εἶπεν εἰς τὸν Ἀμερικανὸν συνάδελφόν του Μοργκεντάου:
«Δὲν πιστεύω αἱ Ἡνωμέναι Πολιτεῖαι νὰ κάμουν τέτοιο πρᾶγμα. Ἡ πώλησις τῶν πολεμικῶν ἠδύνατο νὰ γίνῃ ἀφορμὴ εὐρωπαϊκοῦ πολέμου».
Ἡ Αμερικὴ δὲν ἔλαβεν ὑπ' ὄψει τὰς γερμανικὰς ἀπειλάς. Οὕτω ἡ ἀποφασιστικὴ γλῶσσα τοῦ Ἕλληνος πρωθυπουργοῦ· ἡ ἐπέμβασις τῆς Σερβίας καὶ αἱ συστάσεις τῶν Μεγάλων Δυνάμεων, κυρίως δὲ ἡ ἔλλειψις θαλασσίας ὑπεροπλίας, ἠνάγκασαν την Τουρκίαν νὰ περιορίσῃ, φαινομενικῶς τοὐλάχιστον, τοὺς διωγμούς. Ἀλλ' ὅτι τὰ πράγματα περιῆλθον εἰς ἀπροχώρητον καὶ ἀναμένετο ρῆξις, μαρτυρεῖ τὸ ἑπόμενον ἔγγραφον τοῦ ὑπουργοῦ τῶν Ἐξωτερικῶν Στρέϊτ, ἐκδοθὲν μετὰ τὴν δολοφονίαν τοῦ Σεραγέβου.
Τὸ κείμενον ἔχει οὕτω:
«Ἀθῆναι 19 Ἰουνίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1914. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν πρὸς τὸν πρεσβευτὴν τῆς Ἑλλάδος εἰς Κωνσταντινούπολιν. Ἐνώπιον ἀφορήτου καταστάσεως, γενικοῦ συστηματικοῦ διωγμοῦ ὁμογενοῦς στοιχείου ἀγόμεθα μοιραίως εἰς σύρραξιν πρὸς Τουρκίαν. Οὐδὲ δυνάμεθα ἢ συμφέρει νὰ ἀρκεσθῶμεν εἰς τυχὸν δοθησομένας νέας διαβεβαιώσεις, εἴτε εἰς τυχὸν ὕφεσιν, ἥτις ἤθελεν ἐπέλθει ἐκ προσωρινῶν μέτρων καταστολῆς διωγμοῦ, ὅστις καὶ ἄν σήμερον κατεστέλλετο καίτοι μὲν μεγίστας καταστροφὰς ἐπήνεγκεν ἀλλὰ καὶ ἐπαναληφθήσεται ἰδίως μετὰ ἐπικειμένην ναυτικὴν ἐνίσχυσιν τῆς Τουρκίας καὶ βεβαίας οὔσης τῆς προθέσεως πρὸς ἐξόντωσιν τοῦ ἐν Τουρκίᾳ ἑλληνικοῦ στοιχείου. Ὅθεν παρακαλοῦμεν ὅπως, ἔχων
