Ἡ εὐρωπαϊκὴ κρίσις ἐδημιούργει αὐτομάτως ζήτημα ἀναθεωρήσεως τῆς συνθήκης τοῦ Βουκουρεστίου. Ἐκινδύνευαν ὅσα ἐκτήθησαν διὰ τῶν δύο βαλκανικῶν πολέμων. Ἐξ ἴσου ὅμως δεινὴ καὶ ἀμεσωτέρα ἦτο ἡ ἀπειλὴ ἐκ τῆς Χίου καὶ Μυτιλήνης.
Αἱ μετὰ τῆς Τουρκίας συνεννοήσεις τοῦ Ἀπριλίου 1914 εἶχαν ἀποτύχει. Ὁ διωγμὸς τοῦ Ἑλληνισμοῦ τῆς Θράκης, τοῦ Πόντου, τῆς Μικρασίας, ἐπανήρχισε συστηματικώτερος καὶ ἀγριώτερος. Ἡ ἐπαρχία Αδριανουπόλεως ἀπέβη θέατρον διώξεως καὶ λεηλασίας. Ἡ Καβάλλα ἐπλημμύριζεν ἀπὸ πρόσφυγας. Τὴν 2αν Ἰουνίου 3.000 Έλληνες τῆς μικρασιατικῆς Φωκαίας ἔφθαναν μετὰ τοῦ ἐπισκόπου των εἰς Θεσσαλονίκην. Διηγοῦντο ἀπεριγράπτους τουρκικὲς θηριωδίας. Γυναῖκες, βρέφη, γέροντες, ἐρρίφθησαν ζωντανοὶ εἰς φρέατα. Παρθένοι ἐβιάσθησαν. Ἑκατὸν πρόκριτοι ἐσφάγησαν. Οἰκίαι καὶ καταστήματα ἐπυρπολήθησαν καὶ ἐληστεύθησαν. Ἐπὶ κεφαλῆς τῶν κακούργων εὑρίσκετο τουρκικὴ χωροφυλακή.
Οἱ πρόξενοι Προύσσης, Αϊβαλῆ, Σμύρνης, ἐτηλεγράφουν εἰς Ἀθήνας ὅτι βασιβουζοῦκοι ὁμοῦ μὲ τούρκους στρατιώτας κατέστρεφαν πόλεις καὶ κώμας ἑλληνικάς. Τὸ Γενησάρ, τὸ Κούμκιοϊ, τὸ Ἀπεμπεδάρ, τὸ Κερίκιοϊ, τὸ Σερέκιοϊ, ἡ παλαιὰ Φώκαια ἀνεσκάφησαν. Ὁ ἐπὶ τόπου περιοδεύων ὑπουργὸς τῶν Ἐσωτερικῶν Ταλαὰτ ἐνέπαιζε τὰ θύματα. Ἔδιδεν ὑποσχέσεις προστασίας, ἐνῷ αἱ ἀρχαὶ ὠργάνωναν τοὺς διωγμοὺς κατὰ διαταγήν του.
Ἡ Ἑλληνικὴ κυβέρνησις προέβλεπε ὡς βέβαιον τὸν πόλεμον μὲ τὴν Τουρκίαν. Ὁ ναύαρχος Παῦλος Κουντουριώτης διεμήνυσεν εἰς τὸν Βενιζέλον ὅτι, ἂν τὸ τουρκικὸν θωρηκτὸν «Ρίον Ἰανέϊρον» κατέπλεεν εἰς τὴν Μεσόγειον, ἦτο ἕτοιμος νὰ τὸ προσβάλῃ, ἐπιβαίνων αὐτοπροσώπως μικροῦ τορπιλλοβόλου, τύπου «Ἀλκυόνος».
Ὁ ὑπαρχηγὸς τοῦ γενικοῦ ἐπιτελείου Ἰωάννης Μεταξᾶς παρουσίασεν εἰς τὸν πρωθυπουργὸν μακρὸν ὑπόμνημα περὶ ἀμέσου ἐνεργείας ἐναντίον τῆς Τουρκίας. Ἐπρότεινε τὴν αἰφνιδιαστικήν, ἄνευ κηρύξεως πολέμου, μεταφορὰν ἑλληνικοῦ στρατοῦ εἰς τὴν χερσόνησον τῆς Καλλιπόλεως. Μετὰ τὴν κατοχήν της, θὰ ἀπειλεῖτο ἡ Κωνσταντινούπολις. Φυσικὰ θὰ ἐβοήθει καὶ ὁ στόλος.
Τὴν 29ην Μαΐου ὁ Βενιζέλος ἔκαμε δηλώσεις πρὸς τὴν Βουλήν. Δὲν ἀνεφέρθη βεβαίως εἰς τὰ σχέδια τῶν Κουντουριώτη καὶ Μεταξᾶ. Ὅσος
τὰ ὑπ’ ἀριθμὸν 13749 καὶ 13727 τηλεγραφήματα ἐκ Βιέννης τοῦ Γερμανοῦ πρεσβευτοῦ Τσίρσκυ. Τὸ δεύτερον εἶναι ὑπόμνημα τοῦ κόμητος Μπέρτχολδ ἐπὶ τῆς ἐν γένει πορείας τῆς Αὐστρίας μετὰ τὴν συνθήκην τοῦ Βουκουρεστίου. Διαφωτιστικὰς πληροφορίας παρέχουν τὰ ἀπομνημονεύματα Μοργκεντάου καὶ Ἄσκουϊθ. Ἡ μετὰ τὸ Σεράγεβον κρίσις ἐξεικονίζεται εἰς τὴν τετράτομον συλλογὴν τοῦ Γερμανοῦ Καούτσκυ. Τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 92885 τῆς 1/13 Ἰουλίου 1914 τηλεγράφημα ἑλληνικῆς πρεσβείας Κωνσταντινουπόλεως πρὸς τὸ ὑπουργεῖον Ἐξωτερικῶν Ἀθήνας. Ἀγόρευσις Γάλλου πρωθυπουργοῦ εἰς τὴν Βουλήν, 4 Αὐγούστου 1914.
