Μεσημβρία τῆς 28ης Ἰουνίου 1914 εἰς Σεράγεβον τῆς Βοσνίας. Ὁ Διάδοχος τῆς Αὐστροουγγαρίας ἀρχιδοὺξ Φερδινάνδος καὶ ἡ σύζυγός του κόμησσα Σοφία Σότεκ ἐπεσκέπτοντο τὴν ὑπόδουλον σλαυικὴν πόλιν. Ἡ ἅμαξά των ἐβραδυπόρει. Ὁ Σέρβος μαθητὴς Γαβριὴλ Πρίντσιπ ἐπλησίασεν ἐσκόπευσε καὶ ἐξεκένωσε τὸ περίστροφόν του. Ὁ πρίγκηψ καὶ ἡ γυναῖκά του ἔπεσαν νεκροί.
Εἰς τὸ γεγονὸς αὐτὸ ἀπεδόθη ὁ εὐρωπαϊκὸς πόλεμος.
Οἱ ἄνθρωποι ἔχουν ἐφεύρει την λέξιν μοῖρα. Τῆς φορτώνουν εὔκολα τὰς πλάνας, τὰς ἀδυναμίας, τὰ ἐγκλήματά των. Τοῦτο ἔκαμαν μὲ τὸ κακούργημα τοῦ Σεραγέβου. Πράγματι οὔτε ὁ Πρίντσιπ ἐφόνευσε τυχαίως τὸν ξένον δυνάστην τῆς φυλῆς του, οὔτε ἡ Αὐστρία παρεσύρθη μοιραίως ἀπὸ μίαν δολοφονίαν διὰ νὰ ἐπιτεθῇ κατὰ τῆς Σερβίας. Αἱ κυβερνήσεις δὲν μεταβάλλουν ζητήματα ἀσφαλείας προσώπων εἰς ὑποθέσεις υπάρξεως κρατῶν. Ἐὰν τὸ κάμουν, σημαίνει ὅτι τὸ θεωροῦν σκόπιμον. Ἡ Αὐστρία δὲν ὑπῆρξεν ἀκούσιον θῦμα ἑνὸς περιστατικοῦ. Τὸ ἐχρησιμοποίησε.
Ἔτος ὁλόκληρον πρὸ τοῦ θανάτου τοῦ ἀρχιδουκός, ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν τῆς Αὐστροουγγαρίας ἔλεγε πρὸς τὸν ἐν Βιέννῃ Γερμανὸν πρεσβευτήν:
«Μπέρτχολδ: Δὲν ἠμπορῶ νὰ λέγω ἁπλῶς «ναὶ καὶ ἀμήν!» εἰς ὅλας τὰς ἀποφάσεις τῶν βαλκανικῶν κρατῶν καὶ εἰς ὅλα τὰ ζητήματα τὰ ἀφορῶντα τὸν Αἷμον. Τοιαύτην εὐθύνην δὲν ἠμπορῶ νὰ ἀναλάβω ἐνώπιον τῆς ἱστορίας. Ἡ Αυστρία εἶναι καὶ αὐτὴ βαλκανικὴ Δύναμις».
Ἤθελε δηλαδὴ νὰ εἶναι ἡ μόνη βαλκανικὴ Δύναμις. Τὸ εἶπε καθαρὰ ὁ αὐτοκράτωρ τῆς Γερμανίας συνοψίσας ὠμότερον ἀπὸ τὸν Αὐστριακὸν διπλωμάτην τὸ πρόγραμμα τῶν δύο αὐτοκρατοριῶν:
«Ἡ Αὐστρία πρέπει νὰ κυριαρχήσῃ ἐπὶ τῶν μικρῶν βαλκανικῶν κρατῶν εἰς βάρος τῆς Ρωσσίας. Ἀλλέως δὲν θὰ ἡσυχάσωμεν ποτέ».
Διὰ τὴν ἐφαρμογὴν τοῦ προγράμματος τούτου, Αὐστρία καὶ Γερμανία ἐπραξικόπουν διαρκῶς ἀπὸ τοῦ 1908 καὶ ἐντεῦθεν. Μίαν μόνην φορὰν ὑπεχώρησαν, ἕνεκα διαφωνίας μεταξύ των. Καὶ τότε ὑπεγράφη ἡ συνθήκη τοῦ Βουκουρεστίου, ἡ καθιερώσασα σχετικὴν ἀνεξαρτησίαν τῶν βαλκανικῶν λαῶν. Ἡ κυβέρνησις τῆς Βιέννης ἐπεδόθη μετὰ λύσσης πρὸς ἀνατροπήν της. Ὀγδοηκοντούτης, φιλειρηνικός, πολυπαθής, ὁ αὐτοκράτωρ τῆς Αὐστρίας, ἐξεφράσθη οὕτω περὶ τῆς νέας τάξεως τῶν πραγμάτων τῆς χερσονήσου:
