Ὁ Στρέϊτ δὲν ἐδέχθη τότε. Ἔγινεν ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν ἐπὶ Κωνσταντίνου.
Σφάλμα βαρύτατον. Ἡ Βιέννη ἔχασεν ἄριστον πρέσβυν. Αἱ Ἀθῆναι ἀπέκτησαν ἀρχηγὸν τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς, ξένον ἀπὸ τὴν βουλήν, μοναρχικὸν ἐν τῷ μέσῳ ἑνὸς πολιτικοῦ καθεστῶτος ἄκρως λαϊκοῦ καὶ ἀντιπροσωπεύοντα μόνον τὸν βασιλέα ἀπέναντι τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου.
Αἱ ἀντιθέσεις τῶν πεποιθήσεων ἦτο φυσικὸν νὰ συνοδεύωνται καὶ ἀπὸ προσωπικὰς συγκρούσεις.
Ἐὰν ἐπετρέποντο ἀρνητικοὶ ὁρισμοί, εἰς τὸν Στρέϊτ θὰ ἠδύνατο να δοθῇ ὁ ἑξῆς:
«Τὸ ἀντίθετον τοῦ πολιτικοῦ ἀνδρός».
Ἡ ἐπιστημονικὴ καὶ ἀκαδημαϊκὴ αὐτὴ ἰδιοσυγκρασία ἐτοποθετήθη πλησίον μιᾶς κατ’ ἐξοχὴν πολιτικῆς φύσεως, καθὼς ὁ Βενιζέλος. Καθόλου ἄπορον ὅτι θεωρεῖ ἐλαττώματα τὰ στοιχειώδη προσόντα ἑνὸς ἀληθινοῦ πολιτικοῦ. Τὴν πρωτοτυπίαν τοῦ Βενιζέλου τὴν χαρακτηρίζει ὁ Στρέϊτ ὡς τάσιν πρὸς ἐπικινδύνους νεωτερισμούς Τὴν ἄμεσον αἴσθησιν τῆς πραγματικότητος ὡς ἔλλειψιν περισκέψεως καὶ μελέτης.
«Ἐγώ, ἔλεγεν ὁ Στρέϊτ, τρέμω πρὶν λάβω μίαν ἀπόφασιν ἀφορῶσαν τὸ κράτος. Ἐξετάζω τὴν ἐλαχίστην λεπτομέρειαν. Ὁ Βενιζέλος σπεύδει εἰς τὴν λύσιν τῶν δυσκολωτέρων ζητημάτων.
Ἀλλ’ εἶνε κἂν πολιτικὸς ὁ τρέμων τὰς εὐθύνας καὶ παραλύων ἐνώπιον τῆς δράσεως;
Ὁ Στρέϊτ ὁμολογεῖ τὰς ἀρετὰς τοῦ Βενιζέλου ὡς κοινοβουλευτικού ἀρχηγοῦ, τὰς χαρακτηρίζει όμως οὕτω:
«Ὅταν εἴμεθα οἱ δύο μας καὶ διαφωνοῦμεν, ὁ Βενιζέλος οὐδέποτε μὲ πείθει! Ἐὰν γίνωμεν τρεῖς ἀρχίζω καὶ κλονίζομαι. Ἀπὸ τῆς στιγμῆς δὲ καθ’ ἣν ὁμιλεῖ πρὸς περισσοτέρους ὡς ἐπὶ παραδείγματι εἰς τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον, συνέβη πολλάκις νὰ παρασύρῃ καὶ ἐμὲ μετὰ τῶν ἄλλων!»
Εἰς τὴν πειστικότητα αὐτὴν ὁ Στρέϊτ διέβλεπε κάτι τὸ διαβολικόν. Πράγματι πρόκειται περὶ ἁπλουστατης ἀνθρωπίνης ψυχολογίας: ὁ Βενιζέλος πείθει ἐπειδὴ χρησιμοποιεῖ τὴν κοινὴν λογικήν, ἀλλὰ πρὸ πάντων ἐπειδὴ οἱ πειθόμενοι γνωρίζουν ὅτι εἶναι εἰς θέσιν νὰ ἐκτελέσῃ ἐπιτυχῶς ὅσα λέγει. Ὁ Στρέϊτ ἀποτυγχάνει ἴσως εἰς τὴν πραγματοποίησιν καὶ τοῦ ὀρθοτέρου προγράμματος.
Ἰδού, ἄνευ μακροτέρων περιγραφῶν, ὑπὸ ποίας προϋποθέσεις θὰ διηυθύνετο ἡ ἐξωτερικὴ πολιτικὴ καὶ ἡ διπλωματία τῆς Ἑλλάδος εἰς τὰς κρισιμωτέρας ὥρας τοῦ ἐθνικοῦ της βίου [1].
- ↑ Συνομιλία τοῦ Γεωργίου Στρέϊτ μὲ τὸν γράφοντα. Ζυρίχη Ὀκτώβριος 1928. Μελέται τῶν ἐκθέσεών του ὡς πρεσβευτοῦ Βιέννης. Συνδιαλέξεις μετὰ τοῦ Ε. Βενιζέλου, Ἀθῆναι Μάϊος–Σεπτέμβριος 1928. Συνομιλίαι τοῦ Νικολάου Πολίτη μὲ τὸν γράφοντα, Παρίσιοι Νοέμβριος 1928. Ὁ Ρωμᾶνος ἀμφισβητεῖ τὸ γεγονὸς ὅτι ὁ βασιλεὺς Γεώργιος ὁ Αʹ εἶχε καλέσει τὸν Στρέϊτ εἰς τὸ ὑπουργεῖον τῶν Ἐξωτερικῶν ὑπὸ τὴν ἔννοιαν τῆς ἀπολύτου πρὸς αὐτὸν ἐμπιστοσύνης. Πρὸ τοῦ Στρέϊτ ὁ Γεώργιος ἀπηνθύνθη πρὸς τὸν Ε. Ρωμᾶνον, Παρίσιοι Νοέμβριος 1928.
