στοιχείου ἐκ τῆς χώρας της, τὴν ἐνεφάνιζε μὲ τὸ σχέδιον τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν Ἑλλήνων τῆς Θράκης πρὸς τοὺς Τούρκους τῆς Μακεδονίας.
Τοιαύτη εἶναι ἡ καταγωγὴ τῆς ἀνταλλαγῆς τῶν πληθυσμῶν: Κατάστασις ἀνάγκης ἐπιβληθεῖσα εἰς τὴν Ἑλλάδα.
Ὁ πρωθυπουργὸς ἐζήτησε τὴν γνώμην τοῦ ὑπουργικοῦ συμβουλίου. Ὅλοι ἀνεγνώρισαν ὅτι, πρὸ τοῦ τετελεσμένου γεγονότος τῶν «ὠργανωμένων διωγμῶν», μόνη ἡ λύσις τῆς ἀνταλλαγῆς ὑπελείπετο. Θὰ ἀπεφεύγοντο δι’ αὐτῆς αἱ θηριωδίαι καὶ θὰ ἐμετριάζοντο αἱ οἰκονομικαὶ καταστροφαί. Ὁ Βενιζέλος ὑπέβαλεν εἰς τὴν ἔγκρισιν τοῦ βασιλέως τὰς περαιτέρω διαπραγματεύσεις περὶ νήσων καὶ συγχρόνως τὸ ζήτημα τῆς ἀνταλλαγῆς», προκειμένου νὰ γίνῃ ἐπ’ ἀμφοτέρων ἡ μεσολάβησις τῆς Γερμανίας. Διὰ τὴν δευτέραν αὐτὴν ὑπόθεσιν ἐτηλεγράφει τὰ ἑπόμενα:
«Παρακαλῶ συγχρόνως τὴν ὑμετέραν μεγαλειότητα νὰ μὲ ἐξουσιοδοτήσῃ ὅπως προτείνω εἰς τὴν Τουρκίαν ἵνα, ἐφ’ ὅσον ἐπιμένει εἰς τὴν ἀντικατάστασιν τοῦ χριστιανικοῦ πληθυσμοῦ Θρᾴκης, ἥν, ὡς γράφει ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει στρατιωτικὸς ἡμῶν ἀκόλουθος, ἐπιβάλλει εἰς τὴν Τουρκίαν ἡ ἀνάγκη τοῦ νὰ δύναται νὰ ἐπιστρατεύῃ ἐπὶ τόπου τὰ ἐν τῇ εὐρωπαϊκῇ Τουρκία σώματα στρατοῦ αὐτῆς, ἐπέλθῃ συνεννόησις μεταξὺ τῶν δύο κυβερνήσεων καὶ γίνῃ ἡ ἀντικατάστασις τῶν ἑλληνικῶν πληθυσμῶν Θρᾴκης πρὸς τοὺς τουρκικοὺς πληθυσμοὺς τῆς Μακεδονίας κατὰ τρόπον φιλικὸν ὑπὸ ἐκτιμητικῶν ἐπιτροπῶν, ὄχι δὲ ἀγρίως καὶ βαρβάρως ὅπως γίνεται τώρα».
Ὁ Κωνσταντῖνος, ὅστις εἶχε πλησίον τὸν ἔμπιστον ὑπουργὸν τῶν Ἐξωτερικῶν Στρέϊτ καὶ φυσικὰ τὸν συνεβουλεύθη, ἀπήντησεν οὕτω:
«Κέρκυρα, 13 Ἀπριλίου 1914. Πρωθυπουργόν, Ἀθήνας. Δέχομαι τὴν πρότασίν σας περὶ δηλώσεως ὑμῶν εἰς τὴν γερμανικὴν πρεσβείαν, καθὼς τὴν διετυπώσατε διὰ τοῦ ὑμετέρου χθεσινοῦ τηλεγραφήματος. (ὑπογρ.) Κωνσταντῖνος Β.».
Ἡ ἔγκρισις ἦτο ἀνεπιφύλακτος, διότι ὁ βασιλεὺς ἐγνώριζεν ἐπίσης καλῶς, ὅπως ὁ Βενιζέλος, ὅτι οὕτως ἢ ἄλλως οἱ Ἕλληνες θὰ ἐξεδιώκοντο ἀπὸ τὴν Τουρκίαν.
Ὁ βασιλεὺς ἐπεκαλέσθη τὴν μεσολάβησιν τοῦ αὐτοκράτορος Γουλιέλμου καὶ ἔδωκεν οὗτος σχετικὰς ὁδηγίας εἰς τὴν ἐν Ἀθήναις πρεσβείαν του ὑπὸ τὸν ἑξῆς ὅμως τύπον:
«Ὁ αὐτοκράτωρ ἐπιθυμεῖ νὰ παράσχῃ ἀπόδειξιν τοῦ πρὸς τὴν Ἑλλάδα ἐνδιαφέροντός του, χωρὶς νὰ παραγνωρίσῃ τὰς ὑποχρεώσεις του πρὸς τοὺς συμμάχους αὐτοῦ, ὧν τὴν φιλίαν ποιεῖται περὶ πολλοῦ. Τούτου ἕνεκα θὰ ἀσκήσῃ πᾶσαν τὴν ἐπιρροήν του διὰ τὴν ἀποκατάστασιν ἀγαθῶν σχέσεων μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ Τουρκίας».
Τὸ ἐνδιαφέρον τῆς Γερμανίας παρουσιάζετο τελείως πλατωνικόν. Ἦτο καὶ ὕποπτον. Ὁ Γερμανὸς πρέσβυς Ἀθηνῶν ἔλεγεν εἰς τὸν Βενιζέλον, ἐπὶ παρουσίᾳ τοῦ Γ. Στρέϊτ:
«Ματαίως πασχίζετε διὰ τὰς νήσους. Κατ’ ἄφευκτον ὀργανικὴν ἀνάγ-
