στρατιᾶς ἡττηθείσης καὶ καταδιωκομένης ὑπὸ τῶν σερβικῶν στρατευμάτων πρὸς τὰς θέσεις Ἰστὶπ καὶ Ροδοβίτσαν». [1]
Δὲν πρέπει τέλος νὰ λησμονηθῇ ὅτι οἱ Σέρβοι εἶχαν ἀπέναντί των τέσσαρας βουλγαρικὰς στρατιάς, ἤτοι δύναμιν 200 ταγμάτων καὶ 543 πυροβόλων· ὅτι ἐδέχθησαν τὴν κυρίαν βουλγαρικὴν ἐπίθεσιν· ὅτι οἱ Βούλγαροι κατώρθωσαν νὰ εἰσβάλουν εἰς τὴν παλαιὰν Σερβίαν, νὰ καταστρέψουν τὴν πόλιν Κνιάζεβατς, νὰ ἀπειλήσουν τὰς συγκοινωνίας Βελεγραδίου–Νύσσης καὶ ἔπειτα νὰ προσβάλουν τὸ φρούριον τοῦ Πιρότ. Οἱ ἀγῶνες ἐκεῖνοι ἐναντίον τῶν δύο τρίτων τοῦ βουλγαρικοῦ στρατοῦ συνετέλεσαν πολὺ ἢ ὀλίγον εἰς τὸ νὰ δυνηθῇ τὸ ἑλληνικὸν ἐπιτελεῖον νὰ ἐκτελέσῃ νικηφόρον ἐπιθετικὸν ἀγῶνα.
Εἶναι ἀληθὲς ὅτι οἱ Σέρβοι δὲν ἐπεχείρησαν κεραυνοβόλον προέλασιν ἐξοντώσεως ἐναντίον τῶν Βουλγάρων. Εἰς τὴν σώφρονα τακτικήν των ἐκινοῦντο ἐκ πολιτικῶν λόγων. Σκοπὸς τοῦ πολέμου δὲν ἦτο ἡ κατάκτησις τῆς Βουλγαρίας. Ἀναγκάζοντο δὲ νὰ εἶναι ἐφεκτικοὶ εἰς τὸ ἑλληνικὸν μέτωπον, διότι μέγας ὄγκος βουλγαρικοῦ στρατοῦ ἠπείλει πάντοτε βορείως τὴν καρδίαν τῆς παλαιᾶς Σερβίας. [2]
Τὸ ἑλληνικὸν ἐπιτελεῖον δὲν ἐκράτησε μυστικὰς τὰς ἐναντίον τῶν Σέρβων ἐπικρίσεις του, καθ’ ὃν χρόνον διεξήγετο ἀκόμη ὁ πόλεμος. Ἡ τότε ἑλληνικὴ κυβέρνησις ἠρώτησε τηλεγραφικῶς τὸν ἀρχιστράτηγον βασιλέα ἐὰν οἱ Σέρβοι ἔμειναν ἀληθῶς ἀδρανοῦντες. Ὁ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην ὑπουργὸς Α. Μιχαλακόπουλος ἀναφέρει τὰ ἑπόμενα ἐπὶ τῆς ἀπαντήσεως τοῦ Κωνσταντίνου:
«Διατηρεῖται ζωηρῶς εἰς τὴν μνήνην μου, λέγει ὁ Α. Μιχαλακόπουλος, ὅτι κατὰ τὸν δεύτερον βαλκανικὸν πόλεμον, ἡ κοινὴ γνώμη εἶχε κάπως ἀνησυχήσει ἐκ τῆς διαδόσεως ὅτι οἱ Σέρβοι ἠδράνησαν στρατιωτικῶς καὶ μᾶς ἀφῆκαν ἐκτεθειμένους, ἐκ προθέσεως, ἔναντι τῶν Βουλγάρων. Ἀπουσιάζοντος τότε τοῦ κ. Βενιζέλου παρεκλήθη ἀπὸ τὸ ὑπουργικὸν συμβούλιον ὁ πρωθυπουργεύων κ. Κορομηλᾶς ὅπως τηλεγραφήσῃ εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον τότε Κωνσταντῖνον διὰ νὰ λάβῃ τὴν γνώμην του ἐπὶ τῶν ὑπονοιῶν ἐκείνων τῆς δημοσίας γνώμης. Τὴν ἀπάντησιν μᾶς ἀνεκοίνωσεν ὁ κ. Κορομηλᾶς. Ἐφ’ ὅσον δὲ ἐνθυμοῦμαι, ὁ Κωνσταντῖνος δὲν παρεδέχθη ὅτι οἱ Σέρβοι δὲν ἐξεπλήρωσαν τὰς ὑποχρεώσεις των. Ἐπρόσθετε μόνον ὅτι αὐτὸς δὲν θὰ
- ↑ Ἐκ τοῦ «Ἱστορικοῦ Τμήματος» τοῦ γενικοῦ σερβικοῦ ἐπιτελείου, τὴν 28ην Νοεμβρίου 1929.
Ἐκ τῶν τοποθεσιῶν, τὰς ὁποίας ἀναφέρει τὸ Σερβικὸν Ἐπιτελεῖον, φαίνεται πλανώμενον περὶ τὰς ἡμερομηνίας. Τὸ τμῆμα πολεμικῆς ἐκθέσεως τοῦ Ἑλληνικοῦ Ἐπιτελείου σημειώνει ὅτι τὰ μνημονευόμενα γεγονότα ἔλαβον χώραν δύο ἑβδομάδας προηγουμένως.
- ↑ Μελέτη περὶ τοῦ σερβοβουλγαρικοῦ πολέμου τοῦ 1913 ὑπὸ Ρεζινὰλ Κὰν εἰς τὸ σερβικὸν περιοδικὸν «Πάτνικ» τὸ 1927.
