στρατοῦ ὤφειλαν νὰ σπεύσουν ἀμέσως εἰς τὸ σερβικὸν ἔδαφος ἐναντίον τυχὸν αὐστριακῆς ἐπιθέσεως. Ἠδύνατο ἡ Ἑλλὰς νὰ λάβῃ ἀνάλογον ὑποχρέωσιν; [1]
Τὴν τρίτην ἑβδομάδα τοῦ πρώτου βαλκανικοῦ πολέμου ἡ Σερβία ἐκάλεσε τὴν Ἑλλάδα εἰς συνομολόγησιν συμμαχίας, ὑπὸ τὸν ὅρον κοινῆς ἐνεργείας ἐναντίον τῆς Αὐστρίας, ἥτις ἠπείλει ἀμφοτέρας τὰς χώρας ἐξ ἀφορμῆς τῆς Ἀλβανίας. Ὁ ὑπουργὸς τῶν Ἐξωτερικῶν Κορομηλᾶς εἶχε συντάξει βίαιον ἔγγραφον πρὸς τὴν Αὐστρίαν καὶ τὸ ζήτημα συνεβιβάσθη διὰ τῆς παρεμβάσεως τοῦ Βενιζέλου [2].
Εἰς τὸ Λονδίνον ἡ ἑλληνοσερβικὴ προσέγγισις ἔγινε καταφανής. Ὁ ἐκ τῶν μελῶν τῆς ἀποστολῆς Νικόλαος Πολίτης εἶπε σχετικῶς:
«Ὁ Βενιζέλος εἶχε πάντοτε ὑπ’ ὄψιν του τὴν ἑλληνοσερβικὴν σύμπράξιν. Κατὰ τὴν διάσκεψιν τοῦ Λονδίνου τὸ 1912, συνειργάζετο μὲ τοὺς Σέρβους ὡς νὰ ἦσαν σύμμαχοι τῆς Ἑλλάδος» [3].
Βραδύτερον, ὁ Διάδοχος τῆς Σερβίας Ἀλέξανδρος μετέβη εἰς Θεσσαλονίκην. Τὴν προτεραίαν ὁ γενικός του πρόξενος ἔλεγεν εἰς τὸν νομάρχην Ἀργυρόπουλον: «Τὰ δύο μας κράτη πρέπει νὰ ἑνωθοῦν καὶ νὰ κρατήσουν ὅσα ἐδάφη κατέλαβαν».
Ὁ Διάδοχος τῆς Σερβίας ἐπεσκέφθη τὸν βασιλέα Γεώργιον καὶ ὡμίλησε μαζί του ἐπὶ πολὺ διὰ τὴν ἀνάγκην τῆς συνεργασίας τῶν δύο λαῶν ἐναντίον τῶν Βουλγάρων. Ὁ βασιλόπαις Νικόλαος τῆς Ἑλλάδος, ἐκτελῶν διαταγὴν τοῦ πατρός του, μετέβη τὸ αὐτὸ ἀπόγευμα εἰς τὸν σιδηροδρομικὸν σταθμὸν Θεσσαλονίκης καὶ συνηντήθη μὲ τὸν Σέρβον πρίγκηπα ἐντὸς τῆς ἁμάξης, ὅπου οὗτος διέμενεν. Ἡ συζήτησις ἀπέβλεπεν εἰς τὴν ἑλληνοσερβικὴν σύμπραξιν. Διεφάνη ὅμως ἡ φροντὶς τῆς Σερβίας ὅπως ἐξασφαλισθῇ ἀπὸ τὸν αὐστριακὸν κίνδυνον. Ὁ Νικόλαος ἐκθέτων τὰ λεχθέντα πρὸς τὸν Κορομηλᾶν, ἔλεγε:
«Ὁ διάδοχος τῆς Σερβίας φοβεῖται ὅτι ἡ Αυστρία θὰ ὑποστηρίξῃ τὴν Βουλγαρίαν, ὁπότε ἡ Σερβία θὰ εὑρεθῇ μεταξὺ τῶν δύο τούτων».
Πρὸς δὲ τὸν ἀδελφόν του Κωνσταντῖνον, εὑρισκόμενον τότε εἰς Ἤπειρον, ἐτηλεγράφει ὁ Νικόλαος:
«Εάν, παρὰ τὴν θέλησιν τῆς Σερβίας, εἶπεν ὁ Πρίγκηψ Ἀλέξανδρος, εἰσχωρήσῃ ἡ Βουλγαρία πρὸς νότον, ἡ Σερβία θὰ εὑρεθῇ μεταξὺ δύο πυρῶν, Βουλγαρίας καὶ Αὐστρίας, πράγμα ὀλέθριον. Ἐξέφρασε τὴν ἰδέαν ὅτι ἡ Αὐστρία ἦτο ἐξ ἀρχῆς κατὰ τῆς ἀποκτήσεως λιμένος ὑπὸ τῆς Σερβίας ἐπὶ τῆς Ἀδρια-
- ↑ Πρώην πρωθυπουργοῦ τῆς Βουλγαρίας Γκέσωφ: «Ἡ Βαλκανικὴ Συμμαχία», κείμενον τῆς στρατιωτικῆς συμβάσεως μεταξὺ τῶν βασιλέων Βουλγαρίας καὶ Σερβίας τῆς 29ης Ἀπριλίου 1912 τῆς σελίδες 202–213 τῆς γαλλικῆς ἐκδόσεως.
- ↑ Τηλεγράφημα τῆς 20ης Ὀκτωβρίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1912 τῆς ἑλληνικῆς πρεσβείας Βελιγραδίου πρὸς τὴν Ἑλληνικὴν κυβέρνησιν. Σχετικὴ συνομιλία τοῦ Ε. Βενιζέλου μετὰ τοῦ γράφοντος, Ἀθῆναι, Μάϊος 1928.
- ↑ Ὁ Ν. Πολίτης πρὸς τὸν γράφοντα, Παρίσιοι, Νοέμβριος 1928.
