Ἔπρεπε προφανῶς ν’ ἀντιμετωπισθῇ ἡ περίπτωσις ἑλληνοβουλγαρικοῦ πολέμου. Περίπτωσις τρομερά. Ἡ Βουλγαρία δὲν ἦτο μόνη. Ἡ Αὐστρία δὲν τὴν ἐνεθάρρυνεν ἁπλῶς. Ἐξώθει τὴν Τουρκίαν νὰ κρατήσῃ τὰς νήσους τοῦ Αἰγαίου. Παρεκίνει τὴν Βουλγαρίαν νὰ κάμῃ πόλεμον χάριν τῆς Θεσσαλονίκης. Τὴν 27ην Φεβρουαρίου—παλαιὸν ἡμερολόγιον—1913 ὁ εἰς Σόφιαν πρεσβευτὴς Δ. Πανᾶς ἐτηλεγράφει πρὸς τὸν Κορομηλᾶν:
«Ὁ πρέσβυς τῆς Αὐστρίας ἀνεκοίνωσεν εἰς τὸν πρωθυπουργὸν Γκέσωφ ὅτι ἐπὶ τοῦ ζητήματος τῆς Θεσσαλονίκης ἡ Βουλγαρία θὰ ἔχῃ τὴν ὑποστήριξιν τῆς Αὐστρίας» [1].
Ἀλλὰ καὶ ἄνευ ἠθικῆς ἢ ὑλικῆς ἐνισχύσεως ἐκ μέρους μεγάλης Δυνάμεως πρὸς τὴν Βουλγαρίαν, θὰ ἠμποροῦσεν ἡ Ἑλλὰς νὰ ἀντιπαραταχθῇ μαζί της ἔστω ἐπιτυχῶς ἀμυνομένη;
Ὁ βουλγαρικὸς στρατὸς ἦτο ὑπερδιπλάσιος τοῦ ἑλληνικοῦ.
Ὁ πρεσβευτὴς Σόφιας Πανᾶς ἐπληροφόρει τὴν ἑλληνικὴν κυβέρνησιν ὅτι:
«Ὁ βουλγαρικὸς στρατὸς σύγκειται ἐξ 23 μεραρχιῶν ὁλικῆς δυνάμεως 450.000 ἀνδρῶν» [2].
Αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ἑλληνικοῦ ἐπιτελείου εἶχαν ὑπ’ ὄψιν των μετριωτέρας στατιστικάς. Ἡ Βουλγαρία παρέτασσε 350 περίπου τάγματα πεζικοῦ ἤτοι 282.000 λόγχας, δύο μεραρχίας ἱππικοῦ καὶ 800 πυροβόλα.
Ἀπέναντι αὐτῶν ἡ Ἑλλὰς θὰ ἔθετεν εἰς τὴν γραμμὴν 100 τάγματα πεζικοῦ, δηλαδὴ τὸ πολὺ 120 χιλιάδας λόγχας, μίαν ταξιαρχίαν ἱππικοῦ καὶ 200 πυροβόλα.
Ὁ Βούλγαρος στρατιώτης ἔδειξεν ευστάθειαν, πειθαρχίαν καὶ θάρρος.
Δὲν ἤρκει, λοιπόν, νὰ λέγεται ὅτι ἡ Ἑλλὰς ἦτο ἑτοίμη νὰ πολεμήσῃ διὰ τὴν Θεσσαλονίκην. Ὤφειλε νὰ προνοήσῃ περὶ τῆς διεξαγωγῆς τοῦ πολέμου ἐκείνου, ἐρχομένου κατόπιν δύο δυσκόλων καὶ αἱματηρῶν ἐκστρατειῶν.
Μόνη λύσις ἦτο ἡ σύμπραξις Ἑλλάδος και Σερβίας ἐναντίον τῆς Βουλγαρίας, ἀφοῦ τὰ δύο πρῶτα κράτη εἶχαν κοινὸν συμφέρον νὰ ἀντιταχθοῦν εἰς τὰς βουλγαρικὰς ἀξιώσεις. Ἀλλὰ τὸ πρᾶγμα ἐπιβαλλόμενον σχεδὸν ὑπὸ τῶν γεγονότων, παρουσίαζε μεγάλας δυσκολίας.
Ἡ Σερβία καὶ ἡ Βουλγαρία συνεμάχησαν ὑπὸ τὴν κηδεμονίαν τῆς Ρωσσίας. Ἡ ρήξις των θὰ ἐθεωρεῖτο ἀνταρσία κατὰ τῆς μεγάλης σλαυικῆς Δυνάμεως.
Ἐκτὸς τούτου, ἡ Σερβία ἤντλει οὐσιῶδες πλεονέκτημα ἐκ τῆς συμμαχίας της μὲ τὴν Βουλγαρίαν. Κατὰ τὸ τρίτον ἄρθρον τῆς παραρτηματικῆς μυστικῆς συνθήκης τῶν δύο κρατῶν, ἡ Βουλγαρία ὑπεχρεώνετο νὰ βοηθήσῃ τὴν Σερβίαν ἐναντίον καὶ τῆς Αυστρίας. Διακόσιαι χιλιάδες βουλγαρικοῦ
