νήτου. Ἡ ἀτμόσφαιρα ἐγέμισεν ἀπὸ ἀναθυμιάσεις ταπεινῆς κολακείας. Ὁ Κωνσταντῖνος ἀπεκαλεῖτο Καῖσαρ καὶ ἐτάσσετο μεταξὺ τῶν μεγάλων στρατηλατῶν ὅλων τῶν αἰώνων». Αἱ κακαὶ ἡμέραι τοῦ Βυζαντίου ἀνέζων: Ὁ Σπυρίδων Λάμπρος ὠνόμαζε την βασίλισσαν Σοφίαν «Τρισαυγούσταν», ἐπρότεινε δὲ νὰ τεθῇ ἐν χρήσει τὸ αὐλοτυπικὸν τοῦ παλατίου τῶν Μακεδόνων, τῶν Κομνηνῶν, τῶν Παλαιολόγων.
Ἐγκέφαλοι πολὺ ἰσχυρότεροι ἀπὸ ἐκεῖνον τοῦ Κωνσταντίνου, θὰ ἔζαλίζοντο. Ὁ βασιλεύς, μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συνθήκης τοῦ Βουκουρεστίου, ἐξέδωκε διάγγελμα, εἰς τὸ ὁποῖον ἔλεγε καὶ ταῦτα:
«Θὰ καταστήσωμεν τὴν Ἑλλάδα σεβαστὴν εἰς τοὺς φίλους της καὶ τρομερὰν εἰς τοὺς ἐχθρούς της».
Ἡ γεμάτη ἔμφασιν φράσις ἀντεγράφη λέξιν πρὸς λέξιν ἀπὸ τὴν προκήρυξιν τοῦ Ναπολέοντος τοῦ μεγάλου ὡς πρώτου ὑπάτου. Ἐθεωρήθη καὶ τότε ἄστοχος, μολονότι ἡ Γαλλία τοῦ 1800 ἦτο ἡ πρώτη στρατιωτικὴ δυναμις τοῦ κόσμου. Ἡ Ἑλλὰς τοῦ 1913, χώρα μικρὰ καὶ μὲ ἀσυμπλήρωτον τὴν ἐθνικήν της ἑνότητα ἐχρειάζετο φίλους, συμμάχους, σύνεσιν καὶ ὄχι προκλητικὴν ἀλαζονείαν. [1]
Αἱ ὑπερβολαί, τὰ ἀτοπήματα, τὰ παραστρατήματα ἠκολούθουν ἀδιακόπως ἀπὸ τὸ μέρος τοῦ νέου βασιλέως. Ὁ Βενιζέλος τὰ ἐκάλυπτε, διότι ἐπίστευεν εἰς τὸν πατριωτισμὸν τοῦ Κωνσταντίνου, εἰς τὴν ἀγαθότητα τοῦ χαρακτῆρος του καὶ ἐπειδὴ ὑπέτασσε τὰ πάντα εἰς τὴν ἀνάγκην τῆς ἑνότητος. Ἀλλ’ ὑπῆρχαν καὶ ζητήματα, τὰ ὁποῖα δὲν ἐπέτρεπαν συμβιβασμοὺς ἢ ὑποχωρήσεις. Ἡ ρήξις ἐπῆλθεν ὁριστική.
Ὅταν ὅλα εἶχαν τελειώσει, ὁ Βενιζέλος ἔλεγεν ἀκόμη:
«Ἐὰν ὁ Κωνσταντῖνος δὲν ἐπεριστοιχίζετο ἀπὸ ἐλεεινὸν περιβάλλον θὰ ἐνέκρινε τὴν πολιτικήν μου. Πάντοτε ὅταν ἤμεθα μόνοι, ἀνεγνώριζεν ὅτι αἱ ἀντιρρήσεις του δὲν ἦσαν βάσιμοι καὶ τελικῶς συνεφώνει μαζί μου». [2]
Καὶ ὁ Γεώργιος Στρέϊτ παρετήρει:
«Ὁ Κωνσταντῖνος ἦτο ἀνὴρ δράσεως. Διὰ τοῦτο συνεπάθει τὸν Βενιζέλον, μὲ τὸν ὁποῖον ἐσυγγένευεν εἰς τὸ κεφάλαιον αὐτὸ τοῦ χαρακτῆρος. Ἡ καρδία του ἄλλωστε ἔλεγε νὰ πολεμήσῃ κατὰ τῆς Γερμανίας. Ἀλλ’ ὁ νους του ἀντετάσσετο. Ἐντεῦθεν ἡ κρίσις». [3]
- ↑ Ὁ Κωνσταντῖνος εἶχε κλίσιν εἰς τὴν ἀποφθεγματικὴν μεγαληγορίαν. Μετεχειρίζετο ἰδέας ξένας, ἄνευ ἐπικαιρότητος καὶ πρωτοτυπίας. Χωρὶς ἀφορμὴν εἶπεν εἰς τοὺς Ἕλληνας ἀξιωματικούς: «Πάσχετε ἀπὸ ὀκνηρίαν σκέψεως». Ἡ φράσις έθεωρήθη ἀποκαλύπτουσα στρατιωτικὸν δαιμόνιον. Ὁ Κωνσταντῖνος τὴν ἐδανείσθη ἁπλούστατα ἐκ τοῦ βιβλίου τοῦ Γάλλου στρατηγοῦ Φὸς «Αἱ ἀρχαὶ τοῦ πολέμου», τότε ἀκριβῶς κυκλοφορήσαντος.
- ↑ Ἐκ συνομιλίας τοῦ Ε. Βενιζέλου μὲ τὸν γράφοντα ἐν Λωζάννῃ τὴν 11ην Ἰανουαρίου 1923.
- ↑ Ἐκ συνομιλίας τοῦ Γ. Στρέϊτ μὲ τὸν γράφοντα ἐν Ζυρίχῃ τὴν 28ην Ὀκτωβρίου 1928.
