σφαλισμένη ἡ οἰκονομικὴ ὕπαρξις τῆς πόλεως καὶ ἐπίσης καὶ στρατιωτικῶς.
Προσθέτω ὅτι ἂν ἡ Βουλγαρία εἶναι ἀνένδοτος, ἡ Ἑλλὰς δέχεται ἐπὶ τούτου καὶ διαιτησίαν τῆς τριπλῆς Συνεννοήσεως—Γαλλίας, Ἀγγλίας, Ρωσσίας. Ὁ Δάνεφ εἶπεν ὅτι θ’ ἀναφερθῇ πρὸς τὴν κυβέρνησίν του, χωρὶς νὰ ἀπαντήσῃ εἰς τίποτε τῶν λεχθέντων.
Ὑπὸ τοὺς ὅρους τούτους εἶναι καλὸν νὰ ἔχετε ὅλα τὰ μέτρα σας αὐτοῦ, μήπως ὁ ἐν Θεσσαλονίκῃ βουλγαρικὸς στρατὸς προβῇ εἰς αἰφνίδιόν τι κίνημα, ὅπως δημιουργήσῃ γεγονὸς τετελεσμένον, ἂν ἡ βουλγαρικὴ κυβέρνησις δὲν δύναται νὰ ἐνδώσῃ» [1].
Δὲν ἐσκέφθη ἑπομένως ὁ Βενιζέλος νὰ θυσιάσῃ τὴν Θεσσαλονίκην. Αὐτὸς εἶχε τὴν πρωτοβουλίαν νὰ τὴν κάμῃ ἑλληνικήν. Εἰς τὸ Λονδῖνον ἠγωνίσθη νὰ τὴν διατηρήσῃ ἄνευ νέας αἱματοχυσίας. Δὲν ἤθελε τὸν πόλεμον. Ἐὰν οἱ Βούλγαροι τὸν καθίστων ἀναπόφευκτον, εἶχεν ἐργασθῆ ὥστε νὰ τὸν ἐμφανίσῃ δίκαιον καὶ νὰ τὸν διεξαγάγῃ μὲ πᾶσαν ἐγγύησιν ἐπιτυχίας ὑπὲρ τῆς Ἑλλάδος.
Μὲ τὴν αὐτὴν διαφορὰν ἀντιλήψεων καὶ μεθόδου ἐκ μέρους τοῦ Βενιζέλου καὶ τῶν κυριωτέρων συνεργατῶν του ἐξητάζοντο τὰ ἄλλα ἑλληνικὰ ζητήματα.
Ἡ οὐσιαστικὴ διάλυσις τῆς βαλκανικῆς συμμαχίας εἶχεν ἀποκαταστήσει τὴν εὐρωπαϊκὴν κηδεμονίαν ἐπὶ τῶν κρατῶν τοῦ Αἵμου. Ἡ διπλωματία τῶν μεγάλων Δυνάμεων παρουσιάζετο μὲ τὸν ἐγωϊσμὸν ὅλων τῶν λαῶν, οἱ ὁποῖοι ἔχουν συμπληρώσει τὴν ἐθνικήν των ἑνότητα καὶ θέλουν νὰ τὴν συντηρήσουν. Τὸ παρελθόν, τὰ ἱστορικὰ δίκαια, δὲν τὴν συνεκίνουν. Ἐπρόσεχε τὰ οἰκονομικὰ συμφέροντα καὶ ἔπειτα τὰ ζητήματα τῆς στρατιωτικῆς ἀσφαλείας. Μὲ αὐτὰ ἐζήτει νὰ ὀργανώσῃ τὴν νοτιανατολικὴν Εὐρώπην. Οἱ Ἕλληνες ἀντιπρόσωποι ἔμειναν κατάπληκτοι. Ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς ἔγραφε:
«Οἱ προστάται ἡμῶν ἐκ τῶν μεγάλων Δυνάμεων ἤθελαν λόγους στρατιωτικούς, γεωγραφικούς, ἐμπορικοὺς καὶ ἐν γένει οἰκονομικούς, συνηγοροῦντας ὑπὲρ τῶν ἀξιώσεών μας. Τὸ ἐθνολογικὸν τὸ ἔθεταν ἐν δευτέρᾳ μοίρᾳ. Καὶ τοὺς λόγους τούτους τοὺς εὗρον! Καὶ ἐγὼ ἀπορῶ πῶς τὸ κατώρθωσα. Διότι εἶναι ἰσχυροὶ λόγοι καὶ τοὺς θεωροῦν. Εἶναι νὰ ἀπελπίζεται κανεὶς μὲ τοὺς Εὐρωπαίους διπλωμάτας» [2].
Ὁ μόνος, ὅστις δὲν ἀπηλπίζετο ἦτο ὁ Βενιζέλος. Διότι ἐγνώριζεν ὅτι τὰ ἐθνικὰ δικαιώματα ἔχουν ζωὴν μόνον ἐφ’ ὅσον συμβαδίζουν πρὸς τὰς ἀνάγκας τῆς συγχρόνου πραγματικότητος. Μὲ αὐτὴν προσεπάθει νὰ συμβιβάζῃ τὰ ἑλληνικὰ συμφέροντα. Ἦτο πρῶτα Ἕλλην ἀλλὰ καὶ «Εὐρωπαῖος πολίτης» ἔπειτα.
