ἐμποδίσῃ τὴν Ἑλλάδα νὰ διαφυλάξῃ πᾶν ὅ,τι δύναται νὰ καταλάβῃ» [1].
Ἀντιθέτως ἡ Αὐστρία ἔφθασε μέχρι μερικῆς ἐπιστρατεύσεως διὰ νὰ ἐπιβάλῃ εἰς τὴν Σερβίαν τὴν ἐκκένωσιν τοῦ Δυρραχίου.
Αἱ συμμαχικαὶ διενέξεις ἐκοινολογήθησαν. Ὁ μέγας βεζύρης Κιαμὴλ τὰς ἐξεμεταλλεύθη. Ἐπεφόρτισε τοὺς ἐν Κωνσταντινουπόλει Χωναῖον, Ἕλληνα βουλευτήν, καὶ τὸν πρόκριτον Βουτυρᾶν νὰ ἔλθουν εἰς Ἀθήνας πρὸς συνομολόγησιν χωριστῆς ἑλληνοτουρκικῆς εἰρήνης [2].
Ἡ Ἑλλὰς ἀρνήθη πᾶσαν σχετικὴν συζήτησιν. Μετὰ εἴκοσι τέσσαρας ὥρας, ὁ Κιαμὴλ προσέφερεν ἀνακωχὴν εἰς τὸν βασιλέα τῆς Βουλγαρίας Φερδινάνδον. Αἱ διαπραγματεύσεις διακοπεῖσαι καὶ ἐπαναληφθεῖσαι, κατέληξαν εἰς τὴν ἐκεχειρίαν τοῦ Μπαζέκιοϊ-Τσατάλτζης. Οἱ Ἕλληνες πληρεξούσιοι Δ. Πανᾶς καὶ λοχαγὸς Α. Φραντζῆς ἠρνήθησαν νὰ ὑπογράψουν, διότι ἀπῄτουν νὰ ἐξακολουθήσῃ ἡ πολιορκία τῶν φρουρίων τῆς Σκόδρας, Ἰωαννίνων καὶ Ἀδριανουπόλεως. Ἡ Ἑλλὰς ἐσυνέχισε μόνη ἐκ τῶν τεσσάρων συμμάχων τὸν πόλεμον κατὰ τῆς Τουρκίας. Καὶ ἔσωσε τὸν ἀγῶνα, διότι ὁ ἑλληνικὸς στόλος ἠμπόδιζε τὴν μεταφορὰν τουρκικοῦ στρατοῦ εἰς Καλλίπολιν καὶ Θράκην.
Καίτοι μαχομένη, ἡ Ἑλλὰς ἀπεφάσισε νὰ λάβῃ μέρος εἰς τὴν σύσκεψιν τοῦ Λονδίνου, ὅπου θὰ συνεζητεῖτο ἡ βαλκανικὴ εἰρήνη.
Τὴν 29 Νοεμβρίου ἀνεχώρησεν ἐξ Ἀθηνῶν μεγάλη διπλωματικὴ ἀποστολὴ ὑπὸ τὴν προεδρίαν τοῦ πρωθυπουργοῦ. Τὴν ἀπήρτιζαν πρόσωπα περιωπῆς. Ὁ Σ. Σκουλούδης, ὁ Ι. Γεννάδιος, ὁ Γ. Στρέϊτ, ὁ στρατηγὸς Δαγκλῆς, ὁ καθηγητὴς τοῦ πανεπιστημίου Παρισίων Ν. Πολίτης, ὁ ἐπιτελὴς Ι. Μεταξᾶς. Ἀλλὰ τὰ γνωστὰ ἐκεῖνα ὀνόματα δὲν ἀπετέλουν ὁμογενὲς σῶμα, ἱκανὸν εἰς γόνιμα ἀποτελέσματα. Οἱ περισσότεροι ἦσαν ἐχθροὶ τῆς ἐν Ἑλλάδι νέας τάξεως πραγμάτων. Εἶχαν μείνει εἰς τὰς ἀπηρχαιωμένας ἱστορικὰς ἀντιλήψεις τῶν ὑπερμέτρων ἀξιώσεων καὶ τῶν μηδαμινῶν πραγματοποιήσεων. Αἱ ἰδέαι των δὲν συνεβιβάζοντο μὲ τὴν συγχρονισμένην, γοργὴν καὶ πρακτικὴν σκέψιν τοῦ Βενιζέλου [3].
Ὁ Βενιζέλος ἐλάμβανε, διὰ πρώτην φοράν, μέρος εἰς διεθνὲς πολιτικὸν συνέδριον. Ὁ γεννημένος αὐτὸς διπλωμάτης ἐνεκαινίαζε τὸ στάδιόν του. Ἐντὸς ὀλίγων ἐτῶν θὰ ἐγίνετο ἀπὸ τοὺς κορυφαίους τῆς ἐποχῆς του. Σήμερον ἀντεμετώπιζε περιστάσεις ἐξαιρετικῶς ἀντιξόους. Δὲν τὰς ὑπερενίκησεν ὅλας. Ἀλλ’ ὅπως πάντοτε, ἔδωκεν εἰς τὴν προσπάθειαν ἐκείνην ὁλόκληρον τὸν ἑαυτόν του.
- ↑ Τηλεγράφημα ὑπ’ ἀριθμὸν 32164 τῆς 30 Ὀκτωβρίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1912 Α. Ρωμάνου πρὸς Λ. Κορομηλᾶν.
- ↑ Τηλεγράφημα Ε. Κανελλοπούλου τῆς 1 Νοεμβρίου (παλαιὸν ἡμερολόγιον) 1912 ἐκ Κωνσταντινουπόλεως πρὸς Λ. Κορομηλᾶν.
- ↑ Ἡ κατὰ τὴν ἐποχὴν ἐκείνην κυβέρνησις τῶν φιλελευθέρων εἶχε τὴν ἐξῆς σύνθεσιν: Ε. Βενιζέλος πρόεδρος καὶ ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν, Λ. Κορομηλᾶς Ἐξωτερικῶν, Ε. Ρέπουλης Ἐσωτερικῶν, Κ. Ρακτιβὰν Δικαιοσύνης, Α. Μιχαλακόπουλος Ἐθνικῆς Οἰκονομίας, Ν. Στράτος Ναυτικῶν, Α. Διομήδης Οἰκονομικῶν, Ι. Τσιριμῶκος Παιδείας.
