τῆς Δυτικῆς Μακεδονίας καὶ τοῦ Μοναστηρίου. Ὀλίγον μετὰ τὴν ἐκκίνησίν των ἡ Τουρκία ἐζήτει ἀνακωχήν. Ὁ Βενιζέλος ἐπεκαλέσθη τὴν στρατιωτικὴν γνώμην τοῦ Κωνσταντίνου καὶ ὀξύτατα διακρίνων τὴν ἀνάγκην εὐρείας ἑλληνικῆς κατοχῆς εἰς Μακεδονίαν, ἐτηλεγράφει πρὸς τὸν ἀρχιστράτηγον:
«Ἐὰν συμφωνῆτε, νομίζω ὅτι ἐπιβάλλεται ἡ κατὰ τὸ δυνατὸν ἐπίσπευσις τῆς πορείας τῆς ὑμετέρας στρατιᾶς πρὸς Μοναστήριον, ὥστε νὰ εὑρίσκεται τόσον ἐγγὺς τοῦ Μοναστηρίου ὥστε νὰ εἶναι δυνατὴ ἡ σύγχρονος παράδοσις τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ εἰς ὑμᾶς καὶ τοὺς Σέρβους. Πρὸς ἐπιτυχίαν ἐπισπεύσεως τῆς πορείας δύνασθε νά ἀπαλλάξετε τοὺς στρατιώτας τῶν προπορευομένων μεραρχιῶν ἀπὸ τοῦ νὰ φέρουν γυλιούς. (Ὑπογρ.) Βενιζέλος» [1].
Ἀλλὰ δὲν ἦτο τὸ ἔγγραφον τοῦτο μόνον, τὸ ἐνθυμίζον σελίδας τοῦ Πολυβίου. Ἡ κυβέρνησις τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ παρηκολούθει ἀγρύπνως καὶ ἐπραγματοποίει παραλλήλως τὴν ἐθνικὴν πολιτικὴν μετὰ τῶν στρατιωτικῶν ἐπιχειρήσεων. Ὑπῆρχαν πληροφορίαι ὅτι ἡ Γερμανία, Αὐστρία καὶ Ἰταλία δὲν θὰ ἐπέτρεπαν τὴν προσάρτησιν εἰς τὴν Ἑλλάδα τῶν νήσων τοῦ Αἰγαίου. Ἐπεβάλλετο ἀκριβῶς διὰ τοῦτο ἡ ταχυτέρα κατάληψίς των. Ὁ Διάδοχος ὅμως δὲν ἔβλεπεν εὐχαρίστως τὴν διασπορὰν τῶν δυνάμεών του.
Τὴν 1ην Νοεμβρίου—παλαιὸν ἡμερολόγιον—ὁ Βενιζέλος ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν πρέσβυν Παρισίων Ρωμᾶνον νὰ ἐπικαλεσθῇ τὴν συνδρομὴν τοῦ Γεωργίου Κλεμανσὼ διὰ τὸ ζήτημα τῶν νήσων. Ὁ μέγας φιλέλλην εἶδεν αὐτοπροσώπως τὸν πρωθυπουργὸν Πουανκαρὲ καὶ ἐπέτυχεν ὑπόσχεσιν ἐκθύμου γαλλικῆς ὑποστηρίξεως. Συνέστησε δὲ θερμῶς εἰς τὸν Ρωμᾶνον τὴν ἄμεσον κατοχὴν τῶν νήσων παρὰ τῆς Ἑλλάδος, διότι τὸ τετελεσμένον γεγονὸς θὰ ἐβάρυνε σπουδαίως ἐπὶ τῆς ὑποθέσεως [2].
Ὁ Βενιζέλος παρήγγειλεν ἀμέσως πρὸς τὸν Κωνσταντῖνον εἰς Βλάντοβον τῆς Μακεδονίας νὰ στείλῃ σύνταγμα πεζικοῦ καὶ πεδινὸν πυροβολικὸν κατὰ τῆς Χίου–Μυτιλήνης. Ἐπειδὴ δὲν ἐλάμβανε ταχεῖαν ἀπάντησιν, ἀπηυθύνθη πρὸς τὸν ἐν Θεσσαλονίκῃ διαμένοντα βασιλέα Γεώργιον. Τὸν παρεκάλει νὰ διατάξῃ τὸν στρατιωτικὸν διοικητὴν τῆς πόλεως πρίγκηπα Νικόλαον πρὸς ἀποστολὴν στρατοῦ. Τὸ τηλεγράφημα τοῦ πρωθυπουργοῦ κατέληγεν οὕτω:
«Παρακαλῶ τὴν ὑμετέραν Μεγαλειότητα, ἐὰν ὁ στρατιωτικὸς διοικητὴς Θεσσαλονίκης νομίζῃ ὅτι δύναται νὰ στερηθῇ ἀκινδύνως ἓν τουλάχιστον τάγμα ἐκ τῆς ἐν Θεσσαλονίκῃ δυνάμεως, νὰ διαταχθῇ ἡ ἄμεσος ἀποστολὴ τοῦ τάγματος εἰς Λῆμνον ἵνα καταστῇ δυνατὴ ἡ κατάληψις τοὐλάχιστον Μυτιλήνης πρὸ τῆς ἀνακωχῆς. (Ὑπογραφὴ) Πρωθυπουργὸς Βενιζέλος» [3].
