Ὁ βαλκανικὸς πόλεμος ἐκρίθη ἀπὸ τὰς δύο πρώτας ἑβδομάδας. Ἡ ἕως τότε ἄκαμπτος στρατιωτικὴ Τουρκία ἐγονάτισεν ἐμπρὸς εἰς τοὺς χθεσινούς της δούλους. Οἱ Τοῦρκοι ἠμύνοντο γενναίως. Ἀλλὰ δὲν κατώρθωναν νὰ συγκεντρώσουν ἐγκαίρως τὸ σύνολον τῶν δυνάμεών των εἰς τὰς εὐρωπαϊκὰς ἐπαρχίας. Διὰ τοῦτο ἡττήθησαν.
Αἱ ὑπηρεσίαι τοῦ ναυτικοῦ τῆς Ἑλλάδος ὑπῆρξαν ἀποφασιστικαί. Κατέλαβε τὰς νήσους τοῦ στομίου τῶν Δαρδανελλίων, ἀπέκλεισε τὸν Ὀθωμανικὸν στόλον ἐντὸς τοῦ Μαρμαρᾶ καὶ παρέλυσε τὴν τουρκικὴν ἐπιστράτευσιν.
Τὸ Αἰγαῖον ἦτο καὶ πάλιν θάλασσα ἑλληνική.
Εἰς τὴν Ἤπειρον τὰ ἑλληνικὰ στρατεύματα ἦσαν ὀλιγώτερα τῶν ἐχθρικῶν. Ὁδηγούμενα δεξιῶς ὑπὸ τοῦ Κ. Σαπουντζάκη καὶ βοηθούμενα ὑπὸ τῆς ναυτικῆς μοίρας τοῦ Ἰονίου, ἐκαθάρισαν τὸ ἔδαφος ἀπὸ Πρεβέζης μέχρι τῆς εἰσόδου τῶν Ἰωαννίνων. Ὁ τουρκικὸς στρατὸς περιωρίσθη εἰς ὑπεράσπισιν τῆς πόλεως.
Μετὰ τὴν κατάληψιν τῆς Θεσσαλονίκης, ὁ Διάδοχος Κωνσταντῖνος ἐφρόνει ὅτι ὁ ἑλληνικὸς στρατὸς ὤφειλε νὰ δράσῃ εἰς Θράκην, ὅπου καὶ θὰ ἐκρίνετο τελικῶς ὁ ἀγών. Παρουσίασεν εἰς τὴν κυβέρνησιν σχέδιον μεταφορᾶς τῶν ἑλληνικῶν μεραρχιῶν εἰς Δεδεαγὰτς ἢ ἐπὶ τῆς χερσονήσου τῆς Καλλιπόλεως. Ὁ στόλος θὰ ὑποστήριζε τὴν ἐνέργειαν [1].
Τὸ ὑπουργεῖον Βενιζέλου ἐπέβαλεν εἰς τὸν ἀρχιστράτηγον πρόγραμμα συντηρητικωτέρας ἀλλὰ πλέον ἀσφαλοὺς δράσεως. Ἔβλεπεν ἐπείγουσαν τὴν ἀνάγκην νὰ μονιμοποιηθῇ ἡ ἐλληνικὴ κατοχὴ Θεσσαλονίκης, νὰ καταληφθῇ ἰσχυρῶς ἡ Κεντρικὴ Μακεδονία, νὰ ἐλευθερωθοῦν τὰ Ἰωάννινα, νὰ ἐκδιωχθοῦν οἱ Τοῦρκοι ἀπὸ τὰς μεγάλας νήσους τοῦ Αἰγαίου Χῖον καὶ Μυτιλήνην, νὰ καταληφθῇ στρατιωτικῶς ἡ Σάμος, ἥτις ἦτο ἤδη ἐλευθέρα κατόπιν ἐπαναστατικοῦ κινήματος ὑπὸ τὴν ἀρχηγίαν τοῦ Θεμ. Σοφούλη. Αὐτὴν τὴν πολιτικὴν πολέμου ἐνεδείκνυεν ἡ ἀνάγκη τῶν πραγμάτων. Διότι ἡ πέμπτη μεραρχία διηυκόλυνε μὲν ὡς πλαγιοφυλακὴ στρατιᾶς τοῦ Διαδόχου τὴν προέλασιν εἰς Θεσσαλονίκην, ἀλλ’ ὑπέστη ἔπειτα δεινὸν αἰφνιδιασμὸν καὶ σχεδὸν διελύθη ἐγκαταλείψασα τὰς ἀπὸ Κοζάνης μέχρι Φλωρίνης ἐπαρχίας εἰς τὴν διάθεσιν ἀτάκτων στιφῶν.
Αὐστριακοὶ καὶ Ἰταλοὶ ὤθουν τὰς ἀλβανικὰς ἀξιώσεις μέχρι Πρεβέζης.
Εἰς τὸ Αἰγαῖον ἐπεῖγεν ἡ ἐγκατάστασις τῆς ἑλληνικῆς κυριαρχίας πρὶν ἐπέλθουν διεθνεῖς περιπλοκαί.
Σύμφωνα πρὸς τὰς ἀντιλήψεις ταύτας, τμῆμα στρατιᾶς μὲ τὸν ὑποστράτηγον Καλλάρην θὰ ἐγκαθίστα στερεῶς τὴν ἑλληνικὴν ἐξουσίαν εἰς τὰς περιφερείας Θεσσαλονίκης–Σερρῶν. Οἱ Βούλγαροι ἐσταμάτησαν πρὸ τῆς Τσατάλτζας καὶ ἀπέσυραν τὰς δυνάμεις των ἐκ Μακεδονίας εἰς Θράκην. Πέντε μεραρχίαι ὑπὸ τὴν ἄμεσον ἀρχηγίαν τοῦ Διαδόχου ἐβάδισαν κατὰ
- ↑ Σχετικὴ ἀλληλογραφία Κωνσταντίνου–Βενιζέλου. Κορομηλᾶ εἰς τὰ ἀρχεῖα ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν καὶ Στρατιᾶς. (30 Ὀκτωβρίου–15 Νοεμβρίου 1912).
