«Ἐγὼ ὀφείλω πρὸ παντὸς ἄλλου νὰ καταστήσω ἀκίνδυνον τὸν ἀπέναντί μου τουρκικὸν στρατόν».
Αὐτὴ ἡ ἀνένδοτος σκέψις τὸν ἐχώριζεν ἀπὸ τὸν Βενιζέλον. Θεωρητικῶς ὁ στρατηγὸς εἶχε δίκαιον. Εἰς τὰς Ἀθήνας καὶ εἰς τὸ Βερολίνον ἔμαθεν ὅτι ὁ μαχόμενος στρατὸς ὀφείλει νὰ ἐξοντώσῃ τὸν ἀντίπαλον στρατὸν καὶ ἔπειτα νὰ καταλαμβάνῃ ἐπαρχίας ἢ πόλεις. Ἀλλ’ ὑφίστατο τουρκικὸς στρατός, πράγματι ἐπικίνδυνος, ἀπέναντι τῆς νικηφόρου ἑλληνικῆς στρατιᾶς; Ὁ Διάδοχος εἶχεν ἄπειρα μέσα πληροφορήσεως διὰ τὰ γινόμενα ἐν Θεσσαλονίκῃ. Ἠδύνατο νὰ βεβαιωθῇ εὐκόλως ὅτι «ἡ φρουρὰ τῆς πόλεως ἀπετελεῖτο ἐκ τῶν πανικοβλήτων φυγάδων τῶν Γιαννιτσῶν καὶ ἀπὸ συρφετόν, περισυλλεγέντα ὅπως-όπως εἰς τοὺς δρόμους τῆς διεθνοῦς μεγαλουπόλεως». [1]
Τρεῖς ἑβδομάδες ἐκστρατείας εἶχαν πείσει τὸν Ἕλληνα ἀρχιστράτηγον ὅτι καὶ κατ’ ἀρχὴν τὰ ὀθωμανικὰ στρατεύματα δὲν ἦσαν ἰδιαιτέρως ἀξιόμαχα. Τὸ βεβαιώνει ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς, ὑπηρετῶν τότε εἰς τὸ ἐπιτελικὸν γραφεῖον ἐπιχειρήσεων τοῦ Κωνσταντίνου.
«Κατὰ τὸν πόλεμον ἐναντίον τῶν Τούρκων ἐν Μακεδονίᾳ, ἡ διάρκεια τῆς ἐκστρατείας ἦτο περίπου ἑνὸς καὶ ἡμίσεως μηνός (5 Ὀκτωβρίου – 20 Νοεμβρίου 1912), λήξασα μὲ πλήρη κατάκτησιν τῆς Μακεδονίας, ἄνευ σοβαρᾶς ἀντιστάσεως τῶν Τούρκων, ὅσον καὶ ἂν τιμῶσι τὸν στρατόν μας αἱ μάχαι τοῦ Σαρανταπόρου, τῶν Γιαννιτσῶν ὡς καὶ ἄλλαι μικρότεραι» [2].
Διὰ νὰ ἐκμηδενίσῃ τοιοῦτον ἐχθρὸν ἠρνεῖτο ὁ Διάδοχος νὰ λάβῃ ὑπ’ ὄψει τὰς συστάσεις τοῦ πρωθυπουργοῦ καὶ ἐπέμενε νὰ ἐγκαταστήσῃ τοὺς Βουλγάρους εἰς Θεσσαλονίκην;
Ἐπὶ τέλους ὁ Διάδοχος ἠδύνατο νὰ ἀμφισβητῇ τὴν ἀκρίβειαν τῶν ἐξ Ἀθηνῶν εἰδήσεων καὶ τὴν ὀρθότητα τῶν ἐκεῖθεν ὑποδείξεων. Ἀλλὰ τώρα εἶχε καὶ ἀπ’ αὐθείας ἰδικάς του περὶ τοῦ τρομεροῦ Βουλγαρικοῦ κινδύνου. Πράγματι τὴν 6ην πρωϊνὴν τῆς 26ης Ὀκτωβρίου (παλαιοῦ ἡμερολογίου) ὁ Ταξὶν ἐμήνυσεν εἰς τὸ ἑλληνικὸν στρατηγεῖον ὅτι ἔθεώρει τοὺς προταθέντας ὅρους παραδόσεως ἀπαραδέκτους. Ὁ Κωνσταντῖνος διέταξεν ἀμέσως νὰ συνεχισθῇ ἡ διακοπεῖσα τὴν προτεραίαν ἀνάπτυξις τῶν μεραρχιῶν του. Ἐνῷ δὲ τὴν 3ην ἀπογευματικὴν παρηκολούθει ἔφιππος μετὰ τοῦ ἐπιτελείου του ἀπὸ λόφου παρὰ τὸ Σιαμλὶ τὴν προέλασιν τῶν μεραρχιῶν 1ης καὶ 7ης, ἐνεφανίσθη ἐνώπιόν του Ἕλλην ἀξιωματικός. Ἦτο ἀνθυπίλαρχος τῆς ταξιαρχίας ἱππικοῦ καὶ ἀνέφερε πρὸς τὸν ἀρχιστράτηγον ὅτι τὸ ἱππικὸν τῆς στρατιᾶς, τὴν 9ην πρωϊνὴν τῆς ἰδίας ἡμέρας, ἦλθεν εἰς ἐπαφὴν μὲ μικτὸν σερβοβουλγαρικὸν ἀπόσπασμα πλησίον τοῦ Ἀποστολάρ, 32 χιλιό-
- ↑ Τοῦτο μαρτυρεῖ, πλὴν ἄλλων, ὁ Ἄγγλος συγγραφεὺς Κρῶφορδ Πράϊς, εύρισκόμενος τότε ἐντὸς τῆς Θεσσαλονίκης. («Βαλκανικοὶ Πόλεμοι, σελὶς 17 τῆς ἑλληνικῆς μεταφράσεως»). Οὔτε δύναται νὰ τεθῇ ὑπὸ ἀμφισβήτησιν ἡ πιστοποίησις τοῦ Πράις, διότι τὸ βιβλίον του εἶναι ὕμνος πρὸς τὸν Κωνσταντῖνον καὶ τὸ ἐπιτελεῖον του.
- ↑ Ὑπόμνημα ἀντισυνταγματάρχου ἐν τῷ γενικῷ ἐπιτελείῳ Ἰωάννου Μεταξᾶ εἰς τὸν πρωθυπουργὸν Βενιζέλον. Ἀθῆναι 20 Ἰανουαρίου 1915.
