τοῦ ἀνακοινώσουν τὰ ἑπόμενα, μὲ τὴν παράκλησιν ὅπως τὰ διαβιβάσῃ εἰς τὸν υἱόν του, προσθέτων τὴν πατρικὴν αὑτοῦ φωνήν:
«Σᾶς καθιστῶ προσωπικῶς ὑπεύθυνον διὰ τὴν βραδύτητα μὲ τὴν τὴν ὁποίαν διεξάγετε τὰς ἐπιχειρήσεις, αἱ ὁποῖαι κινδυνεύουν νὰ φέρουν τοὺς Βουλγάρους πρώτους εἰς Θεσσαλονίκην» [1].
Ὁ πρωθυπουργὸς ἔδωκε τὰ ἐννοηθῇ παρὰ τοῦ βασιλέως ὅτι θὰ παρῃτεῖτο ἐὰν ὁ Κωνσταντῖνος ἐνέμενεν ἀπειθῶν εἰς τὰς ὑπευθύνους διαταγάς του.
Καὶ μετὰ τὸ μήνυμα τοῦτο, ὁ Κωνσταντῖνος ἐξηκολούθησεν ἐνεργῶν σύμφωνα πρὸς ὅ,τι ἐνόμιζεν ἀνάγκην τῆς στρατιωτικῆς καταστάσεως. Τὴν πρωΐαν τῆς 25ης Ὀκτωβρίου ἐκ Τοψὶν διέταξε τὰς ἓξ μεραρχίας του, τὸ ἱππικὸν καὶ τὸ εὐζωνικὸν ἀπόσπασμα νὰ ἐκτελέσουν εὐρεῖαν κυκλωτικὴν κίνησιν τῆς Θεσσαλονίκης ἀπὸ ἀνατολῶν. Ἐνῷ τὰ στρατεύματα ἀνεπτύσσοντο, παρουσιάσθησαν, τὴν 4 καὶ 30ʹ τοῦ ἀπογεύματος, πρὸ τοῦ Ἕλληνος ἀρχιστρατήγου οἱ Εὐρωπαῖοι πρόξενοι μετὰ τοῦ στρατηγοῦ Σαδὴκ καὶ τοῦ προσέφεραν τὴν παράδοσιν τῆς Θεσσαλονίκης ἐν ὀνόματι τοῦ ἀρχηγοῦ Ταξὶν πασᾶ. Ὁ Διάδοχος ἔθεσεν ὅρους βαρυτέρους ἀπὸ τοὺς προτεινομένους παρὰ τῶν Τούρκων. Συγχρόνως ὅμως ἔδωσε προθεσμίαν δέκα ἓξ ὅλων ὡρῶν, μέχρι τῆς 6ης πρωϊνῆς τῆς ἑπομένης, διὰ νὰ ἀποφασίσῃ ὁ Τοῦρκος ἀρχιστράτηγος.
Ὁ Βενιζέλος εἰς Ἀθήνας ὑπέθετεν ὅτι τὸ ἀπόγευμα τῆς 25ης ὁ Ελληνικὸς στρατὸς θὰ κατελάμβανε τὴν Θεσσαλονίκην. Ἀντὶ τούτου μανθάνει διαπραγματεύσεις καὶ προθεσμίας. Ἡ ἀνησυχία του μεταβάλλεται εἰς ἀπόγνωσιν. Ὁλόκληρος ἡ πολιτική του καταρρέει. Τὰ αυριανὰ σύνορα τῆς Ἑλλάδος θὰ μείνουν ἐντεῦθεν τοῦ Ἀξιοῦ. Ὑπὸ τὸ κράτος τῶν συναισθημάτων αὐτῶν στέλλει πρὸς τὸν Κωνσταντῖνον τὴν ἑξῆς βιαίαν πράγματι τηλεγραφικὴν διαταγήν:
«Ἀρχηγὸν στρατοῦ: Παραγγέλεσθε νὰ ἀποδεχθῆτε τὴν προσφερομένην ὑμῖν παράδοσιν τῆς Θεσσαλονίκης καὶ νὰ εἰσέλθετε εἰς ταύτην ἄνευ χρονοτριβῆς. Καθιστῶ ὑμᾶς ὑπεύθυνον διὰ πᾶσαν ἀναβολήν, ἔστω καὶ στιγμῆς. Ὑπουργὸς Στρατιωτικῶν (ὑπογραφὴ) Βενιζέλος» [2].
Καὶ εἰς τοὺς προξένους οἵτινες τοῦ παρέδιδαν τὴν Θεσσαλονίκην ὁ Διάδοχος εἶπε:
- ↑ Ἀφήγησις τοῦ πρωθυπουργοῦ Βενιζέλου εἰς τὴν Βουλήν, 13/26 Αὐγούστου 1917.
- ↑ Τὸ τηλεγράφημα τοῦ Βενιζέλου φέρει ἀριθμὸν πρωτοκόλλου τοῦ ὑπουργείου τῶν Στρατιωτικῶν 80.200. Ὀλίγας ὥρας μετὰ τὴν ἀποστολήν του, ὁ βασιλεὺς Γεώργιος ἐτηλεγράφησεν εἰς τὸν πρωθυπουργὸν τὴν παράδοσιν τῆς Θεσσαλονίκης. Ὁ Βενιζέλος διέταξε τότε νὰ μὴ ἐπιδοθῇ εἰς τὸν Διάδοχον τὸ ὑπ’ ἀριθμὸν 80.200 τηλεγράφημα. Ἦτο ὅμως ἀργά. Ὁ Κωνσταντῖνος τὸ ἔλαβε. Τοῦτο προκύπτει ἐκ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ Ἰωάννου Μεταξᾶ, ἀπευθυνομένης ἐκ Λονδίνου τὴν 21ην Δεκεμβρίου 1912 πρὸς τὸν Βίκτωρα Δούσμανην εἰς Θεσσαλονίκην. Ἡ ἐπιστολὴ αὕτη εἶναι κατατεθειμένη εἰς τὰ ἀρχεῖα τῆς Στρατιᾶς.
