Ἀμέσως μετὰ τὴν ὑπογραφὴν τῆς συμβάσεως, ὁ Ἰωάννης Μεταξᾶς μετέβη εἰς τὸ βουλγαρικὸν ἐπιτελεῖον καὶ συνειργάσθη μετὰ τοῦ Φίφτσεφ ἐπὶ τοῦ σχεδίου τῶν πολεμικῶν κατὰ τῆς Τουρκίας ἐπιχειρήσεων.
Ἡ ταυτόχρονος ὅμως ἐπιστράτευσις τῶν βαλκανικῶν κρατῶν παρήγαγε δεινὴν ταραχὴν μεταξὺ τῶν εὐρωπαϊκῶν κυβερνήσεων. Ἐφοβοῦντο τὸν πόλεμον καὶ τὰς γενικωτέρας περιπλοκάς του. Ἡ Ρωσσία προσεπάθησε ματαίως νὰ συγκρατήσῃ τοὺς τέσσαρας συμμάχους. Τὸ ἔντονον ὕφος τοῦ ὑπουργοῦ της Σαζόνωφ δὲν ἐπροξένει ἐντύπωσιν.
Εἰς τὴν Ἑλλάδα οἱ ἔφεδροι προσήρχοντο μετὰ σοβαρότητος καὶ πειθαρχίας. Ἀλλ’ ἡ κυβέρνησις εἶχε νὰ ὑπερνικήσῃ τοὺς δισταγμοὺς τοῦ στέμματος. Εἶναι ἀληθὲς ὅτι ὁ ἀντιβασιλεὺς διάδοχος Κωνσταντῖνος ὑπῆρξεν εἰλικρινὴς καὶ πολύτιμος βοηθὸς τοῦ ὑπευθύνου ὑπουργείου εἰς τὴν πολιτικὴν τῆς δράσεως. Εἴτε ὡς ἀναπληρῶν τὸν ἀπουσιάζοντα πατέρα του, εἴτε ὡς γενικὸς ἐπιθεωρητὴς τοῦ στρατοῦ ἐνίσχυε διαρκῶς τὴν κυβέρνησιν. Ὁ Βενιζέλος εἶπε περὶ αὐτοῦ:
«Ἔβλεπες τὸν ἄνθρωπον, ὁ ὁποῖος ἤθελε νὰ ξεπλύνῃ τὸ Ἐνενῆντα Ἑπτά».
Ἀντιθέτως ὁ Γεώργιος ἔτρεμεν εἰς τὴν ἀνάμνησιν τοῦ πολέμου ἐκείνου. Δὲν ἐλησμόνει ἐξ ἄλλου ὅτι οἱ Βούλγαροι ἐξηπάτησαν τὸν Τρικούπην. Ἀπὸ μακρὰν συνεβούλευεν ἐφεκτικότητα. Τὴν 18ην Σεπτεμβρίου ἡ κυβέρνησις τὸν παρεκάλεσε νὰ ἐπανέλθῃ τὸ ταχύτερον, διότι ὁ διάδοχος θὰ ἀνελάμβανε τὴν ἀρχηγίαν τοῦ στρατοῦ καὶ δὲν ἠδύνατο νὰ ἐκτελῇ χρέη ἀντιβασιλέως. Ὁ Γεώργιος ἀπήντησε:
«Κοπεγχάγη, 13/26 Σεπτεμβρίου 1912. Ὑπουργὸν Ἐξωτερικῶν Ἀθήνας. Διὰ Πανᾶ καὶ τοῦ ἐν Ἀθήναις Βουλγάρου ἐπιτετραμμένου προσπαθήσατε, ἐκ παντὸς μέσου, νὰ ματαιωθῇ ἡ ἐπιστράτευσις. Μὴ λησμονῆτε τὴν εἰρηνικὴν διακοίνωσιν τῆς Ρωσσίας. Εἶναι δύσκολον νὰ θεωρηθῇ πρόκλησις πολέμου ἡ συγκέντρωσις τουρκικῶν στρατευμάτων εἰς Ἀδριανούπολιν. Ἡ Βουλγαρία ὀφείλει νὰ ζητήσῃ ἐξηγήσεις παρὰ τῆς Τουρκίας ἐπὶ τῶν μεταρρυθμίσεων. Ἐν ἀρνήσει αὐτῆς, νὰ ἀρχίσῃ δρᾶσιν καὶ θὰ ἀκολουθήσωμεν. Εὐρισκόμεθα ἐν πλήρει στρατιωτικῇ ἀναδιοργανώσει καί, ἂν λήξῃ ὁ ἰταλοτουρκικὸς πόλεμος, θὰ ὑποχρεωθῶμεν νὰ ὑπερασπίσωμεν τὰς συγκοινωνίας μας ἀπὸ θαλάσσης. Δὲν ἔχομεν πλοῖον μάχης ἄλλο ἐκτὸς τοῦ «Ἀβέρωφ». Ἀναχωρῶ τὸ ταχύτερον καὶ θὰ διέλθω ἐκ Παρισίων, Βιέννης ἵνα πληροφορηθῶ. (Ὑπογρ.) Γεώργιος [1]».
Ὁ Κορομηλᾶς ἐξήγησεν ἀμέσως εἰς τὸν βασιλέα ὅτι ἡ βαλκανικὴ συμμαχία ἀπέκλειε πᾶσαν ὑπόνοιαν ἀπιστίας ἐκ μέρους τῆς Βουλγαρίας, κατὰ τὴν ὥραν ἐκείνην. Ὁ Γεώργιος ἐνέκρινε τότε τὴν ἐπιστράτευσιν. Προηγουμένως ἄλλως-τε εἶχε γράψει ἀπὸ τὸ Αἴξ-Λεμπαίν:
«Ἔχω ἀπόλυτον ἐμπιστοσύνην εἰς τὴν κρίσιν τοῦ κυρίου Βενιζέλου».
Κατόπιν νέας προσκλήσεως τοῦ πρωθυπουργοῦ, ὁ βασιλεὺς ἐπανήρ-
- ↑ Ἀριθ. 126 εἰδικοῦ πρωτοκόλλου Ὑπουργείου Ἐξωτερικῶν τῆς Ἑλλάδος.
