«Θὰ ἦτο ἀναγκαῖον ὅπως, συναφῶς μὲ τὴν στρατιωτικὴν σύμβασιν διαπραγματευθώμεν ἐδαφικὰ ζητήματα καὶ ὠφελήματα, τὰ ὁποῖα ἕκαστον κράτος θὰ ζητήσῃ μετὰ τὴν σύναψιν τῆς εἰρήνης. Ἀλλ’ ἐπὶ τοῦ σημείου τούτου, τοῦ ἐντελῶς λεπτοῦ, πιθανὸν νὰ ματαιωθῇ πᾶσα συνεννόησις, ἂν μάλιστα αἱ διαπραγματεύσεις διεξαχθοῦν μὲ τὴν πρόθεσιν νὰ μὴ γίνουν ἀμοιβαῖαι ὑποχωρήσεις. Ἡ δύναμις τῶν πραγμάτων θὰ ὑποχρεώσῃ τὴν Βουλγαρίαν νὰ δράσῃ πρὸς τὴν Ἀδριανούπολιν, θὰ ἀφήσῃ δὲ ὡς πεδίον δράσεως εἰς τὴν Σερβίαν τὸ βιλαέτιον τοῦ Κοσόβου. Ἡ Βουλγαρία θὰ κάμῃ εἰς τὴν Σερβίαν παραχωρήσεις μέχρι Σκοπίων. Μᾶς εἶναι ἀναγκαῖον νὰ μάθωμεν τὰς παραχωρήσεις ταύτας ἐὰν καὶ ἐφ’ ὅσον ἐγένοντο. Ἡ αὐτὴ δύναμις τῶν πραγμάτων θὰ ἀφήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν Θεσσαλονίκην, Μοναστήριον καὶ Σέρρας. Ἡ Βουλγαρία θὰ ἔχῃ ἀνάγκην ὅπως ὑποχωρήσωμεν εἰς τὰ ζητήματα Θράκης, Ἀδριανουπόλεως καὶ τῆς ἀκτῆς, τῆς ἀνατολικῶς τῆς Καβάλλας, ὥστε νὰ μὴ ἀντιτάξῃ ἀπόλυτον ἄρνησιν πρὸς παραχώρησιν ἡμῖν τῆς Φλωρίνης, Βοδενῶν, Θεσσαλονίκης καὶ τοῦ διαμερίσματος Σερρῶν. Οὕτω τὰ τμήματα τὰ κατοικούμενα ὑπὸ συμπαγοῦς ἑλληνικοῦ πληθυσμοῦ, δηλαδὴ μετὰ τὴν μεγάλην καμπὴν τοῦ Ἕβρου πρὸς δυσμάς, θὰ ἐξαιρεθοῦν τῶν βουλγαρικῶν κτήσεων. Δὲν θὰ ἀνακοινώσετε ταῦτα τῇ βουλγαρικῇ κυβερνήσει» [1].
Καὶ πρὸς τὸν ἀρχηγὸν τοῦ ἐπιτελείου Δαγκλῆν ἐπανελάμβανε:
«Τρεῖς ἑβδομάδας μετὰ τὴν κήρυξιν τοῦ πολέμου θὰ ἔχωμεν φθάσει εἰς τὴν γραμμὴν Μοναστηρίου–Σερρῶν» [2].
Ὁ στρατηγὸς ἐξέφραζεν εὐλόγους ἀμφιβολίας. Ἀλλ’ ὁ πολιτικὸς δὲν ἐπροφήτευε. Παρώρμα πρὸς δρᾶσιν. Ἐφ’ ὅσον ἡ Ἑλλὰς ὑπεχρεώνετο νὰ πολεμήσῃ, εἶχε χρέος καὶ νὰ νικήσῃ. Τὸ θὰ φθάσωμεν, ἐσήμαινε «πρέπει νὰ φθάσωμεν». Ἀπὸ τὸ ζύγισμα τῶν περιστάσεων ἐξήρχετο σάλπισμα ραγδαίας ἐνεργείας. Μόνον δι’ αὐτῆς θὰ κατελάμβανεν ὁ Ἑλληνισμὸς ὅσα ἡ ζωτικότης του θὰ κατέκτα.
Μελούνα!
Τεῖχος πελώριον, πρὸ τοῦ ὁποίου ἐθραύοντο ἐλπίδες, πόθοι καὶ ἡ ὁρμὴ δύο γενεῶν Ἑλλήνων. Μετὰ τὴν Κούτραν, κατόπιν ἀπὸ τὸ Ἐνενῆντα Ἑπτά, ὑψώνετο εἰς τὸ τέρμα τῶν θεσσαλικῶν πεδιάδων ὡς ὁρόσημον αἴσχους, ὡς μορμολύκειον ἀπειλῆς. Ὁ χλωμὸς Πηνειὸς ἐσύρετο ταπεινὰ εἰς τὰ πόδια της, ἔμβλημα αὐτὸς ὑποταγῆς ἐνώπιον τοῦ κατακτητοῦ.
Ἡ Μελούνα δὲν παρίστανε τὴν τουρκικὴν δύναμιν. Δὲν ἀπετέλει σύμ-
