«Ζωγράφος: Ποῖα ἀνταλλάγματα θὰ λάβῃ ἡ Ἑλλάς;»
«Ὁ Βούλγαρος: Τὴν διπλωματικήν μας ὑποστήριξιν διὰ νὰ σᾶς δοθῇ ἡ γραμμὴ τῆς Βερολινείου συνθήκης!».
Κατεδέχετο δηλαδὴ ἡ Βουλγαρία νὰ παραχωρήσῃ εἰς τὴν Ἑλλάδα τὴν Ἐλασσῶνα, ἐνῶ αὐτὴ θὰ ἔπαιρνε τὴν Θεσσαλονίκην, τὸ Μοναστῆρι, τὴν Ἀνδριανούπολιν. Τὸ μάθημα οὐδένα ἐσυνέτιζεν. Ὀλίγους μῆνας κατόπιν ὁ Βενιζέλος ἤρχετο εἰς Ἀθήνας ὡς πληρεξούσιος τοῦ στρατιωτικοῦ Συνδέσμου. Τοῦ ἐδόθη εὐκαιρία νὰ συνομιλήσῃ μὲ ὅλους ἀνεξαιρέτως τοὺς πολιτικοὺς ἡγέτας ἐπὶ τῆς ἐξωτερικῆς πολιτικῆς. Τοὺς ἔθεσε τὸ συγκεκριμένον ἐρώτημα:
«Ἕως ποὺ ἀκριβῶς φθάνουν αἱ ἑλληνικαὶ ἀξιώσεις; Ποίους διπλωματικοὺς συνδυασμοὺς ἔχετε ὑπ’ ὄψιν διὰ τὴν πραγματοποίησίν των;». Κανεὶς δὲν κατώρθωσε νὰ ἀπαντήσῃ. Διηύθυναν εἴκοσι πέντε χρόνια μετὰ τὸν Τρικούπην τὴν ἐθνικήν διπλωματίαν τοῦ τόπου των καὶ δὲν ἤξευραν τί θέλουν. Τὰ ἐζήτουν φυσικὰ ὅλα. Δὲν ἦσαν εἰς κατάστασιν νὰ πάρουν τίποτε!
Κατόπιν τούτων ἐρωτᾶται:
Εἶναι ὁ Βενιζέλος ὑποκινητὴς τῆς βαλκανικῆς συμμαχίας τοῦ 1912; Ἡ ἐπὶ τοῦ θέματος ἱστορικὴ φιλολογία στερεῖται πραγματικῆς σπουδαιότητος. Οὐδέποτε ἡ πρωτοβουλία ἑνὸς μόνον ἀνθρώπου δημιουργεῖ μεγάλα ἐθνικὰ γεγονότα. Παραμένει ὅμως ἀναμφισβήτητον ὅτι: Χωρὶς τὸ Γουδὶ καὶ ἄνευ τοῦ Βενιζέλου, ἡ Ἑλλὰς δὲν θὰ ἐλάμβανε μέρος εἰς τὴν συνεννόησιν τῶν κρατῶν τοῦ Αἵμου.
Εἰκοσιπενταετὴς δικηγόρος ὁ Βενιζέλος ἔγραφεν εἰς τὴν ἐφημερίδα «Λευκά Ὄρη» τῶν Χανίων ὑπὲρ τῆς συμπράξεως τῶν χριστιανῶν τῆς Βαλκανικῆς. Ἀργότερα συνεβούλευε τὸ πατριαρχεῖον νὰ ἱκανοποιήσῃ τὰς σερβικὰς ἀπαιτήσεις εἰς τὸ ζήτημα τοῦ διορισμοῦ τῶν ἐπισκόπων. Οἱ φίλοι του τὸν ἤκουαν εἰς τὸ Θέρισον νὰ λέγῃ ὅτι μόνον ὁ συνασπισμὸς τῶν βαλκανικῶν θὰ ἔλυε τὸ ἀνατολικὸν πρόβλημα.
Ἡ πρωθυπουργία τῆς Ἑλλάδος τοῦ ἔδωκε τὴν εὐκαιρίαν νὰ ἐφαρμόσῃ τὰς ἰδέας, τὰς ὁποίας εἶχε καὶ ἡ φωτισμένη πρακτικὴ μερὶς τοῦ ἔθνους.
Ἡ πολεμικὴ προπαρασκευὴ ἐχώρει δραστηρίως. Ὅσον ἐν τούτοις καὶ ἂν ἐγίνετο ἰσχυρὰ ἡ Ἑλλὰς δὲν ἠδύνατο νὰ μονομαχήσῃ μὲ τὴν Τουρκίαν. Ὤφειλε νὰ θυσιάσῃ μέρος τῶν ἐθνικῶν της βλέψεων ὑπὲρ τῶν ἄλλων χριστιανικῶν κρατῶν τῆς χερσονήσου. Μόνον ἔτσι δὲν θὰ τὰς ἔβλεπε ματαιουμένας ἐξ ὁλοκλήρου.
Τὸ Πάσχα τοῦ 1911 ὁ πρωθυπουργὸς Βενιζέλος εἶχεν ἐκδράμει εἰς τὸ Πήλιον. Ἐφιλοξένει τὸν πολὺν Μπάουτσερ, τὸν βαλκανικὸν ἀνταποκριτὴν τῶν «Καιρῶν» τοῦ Λονδίνου. Συνωμίλησαν διά μακρῶν ἐπὶ τῆς βαλκανικῆς ὁμοσπονδίας. Ὁ Ἕλλην πρωθυπουργὸς ἐπεφόρτισε τὸν Μπάουτσερ νὰ εἴπῃ, ἐπανερχόμενος εἰς Σόφιαν, τὰ ἑξῆς πρὸς τὴν βουλγαρικὴν κυβέρνησιν:
«Ὅσον καὶ ἂν εἶναι σπουδαῖαι αἱ διαφοραὶ Ἑλλάδος καὶ Βουλγαρίας
